Azerbeidzjan
De betrekkingen tussen de EU en Azerbeidzjan zijn gebaseerd op de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst van 1999. De EU is de belangrijkste investeerder in en de grootste handelspartner van Azerbeidzjan.
Oostelijk Partnerschap
De EU werkt samen met Azerbeidzjan in het kader van het Europees nabuurschapsbeleid en de oostelijke regionale dimensie daarvan, het Oostelijk Partnerschap.
Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst
De betrekkingen tussen de EU en Azerbeidzjan zijn gebaseerd op de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst van 1999.
De Raad gaf op 14 november 2016 groen licht voor onderhandelingen over een hernieuwde kaderovereenkomst met Azerbeidzjan. De eerste onderhandelingen vonden plaats op 7 februari 2017.
De samenwerking tussen de EU en Azerbeidzjan verloopt ook op basis van de gezamenlijke partnerschapsprioriteiten die sinds 2018 gelden. Deze partnerschapsprioriteiten dragen de waarden en beginselen van het Europese nabuurschapsbeleid uit, waaronder:
- versterking van de instellingen en goed bestuur
- economische ontwikkeling en marktkansen
- connectiviteit, energie-efficiëntie, milieu en klimaatactie
- mobiliteit en interpersoonlijke contacten
- Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst EU-Azerbeidzjan (Publicatieblad van de EU)
- Oostelijk Partnerschap
- EU opent weldra onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst met Azerbeidzjan (persmededeling, 14 november 2016)
Samenwerkingsraad
De samenwerkingsraad is de hoogste officiële instelling onder de associatieovereenkomst EU‑Azerbeidzjan en ziet toe op de uitvoering van die overeenkomst.
De 18e Associatieraad EU-Azerbeidzjan vond op 19 juli 2022 in Brussel plaats. Doel was de algemene balans van de bilaterale betrekkingen op te maken en het belang van toekomstige samenwerking te bespreken.
Visumversoepeling
In 2014 is de visumversoepelingsovereenkomst tussen de EU en Azerbeidzjan in werking getreden, waardoor burgers van Azerbeidzjan, en met name frequente reizigers, tegenwoordig vlotter en goedkoper korte visa kunnen verkrijgen waarmee zij door de meeste EU-landen kunnen reizen.
Normalisatieproces tussen Armenië en Azerbeidzjan
Steun voor vrede
De EU steunt de normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Azerbeidzjan volledig. Basis van deze normalisering is wederzijdse erkenning van elkaars soevereiniteit, territoriale integriteit en onschendbaarheid van de grenzen, in overeenstemming met de Verklaring van Alma-Ata van 1991.
De EU werkt al jaren samen met beide partijen en met internationale partners om de voorwaarden te scheppen voor duurzame vrede, met de persoonlijke betrokkenheid van de opeenvolgende voorzitters van de Europese Raad en via de voortdurende inspanningen van de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid en de speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië.
In augustus 2025 verwelkomde de EU de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan en de ondertekening van een politieke verklaring. Deze belangrijke doorbraak luidt het einde van decennia van conflicten in.
De EU staat klaar om te investeren in regionale connectiviteit en volledige openstelling. Dat moet in de eerste plaats ten goede komen aan bevolkingsgroepen die verdeeld zijn door soms eeuwenoude conflicten, en de regio dichter bij duurzame vrede, stabiliteit en welvaart moet brengen.
- Gezamenlijke verklaring van voorzitter Costa van de Europese Raad en voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie over de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan en over de verklaring van president Aliyev en premier Pasjinian in Washington DC (persmededeling, 8 augustus 2025)
- Armenië/Azerbeidzjan: verklaring van de hoge vertegenwoordiger namens de Europese Unie over de parafering van het vredesverdrag tussen Armenië en Azerbeidzjan (persmededeling, 8 augustus 2025)
- Speciale vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus (Europese Dienst voor extern optreden)
Civiele missie
Op 23 januari 2023 besloot de Raad in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) een civiele missie in Armenië (EUMA) op te zetten.
Doel is met de steun van de EU te zorgen voor:
- stabiliteit in de grensgebieden van Armenië en Azerbeidzjan
- het opbouwen van vertrouwen ter plaatse
Het inzetten van de EUMA volgde op het besluit van de Raad van 17 oktober van 2022 om aan de Armeense kant van de internationale grens met Azerbeidzjan een team van monitoringdeskundigen in te zetten om de situatie in de regio te monitoren, te analyseren en erover te rapporteren.
Het mandaat van de missie loopt tot februari 2027.
EU-steun voor Azerbeidzjan
Investeringen
De EU is de grootste buitenlandse investeerder van Azerbeidzjan, zowel in de olie- als in de niet-oliesector.
De EU investeert in Azerbeidzjan om de economische diversificatie van het land te ondersteunen en de groene en digitale transitie te versnellen. EU-investeringen financieren bijvoorbeeld:
- de haven van Bakoe als duurzaam knooppunt voor het verkeer van goederen en diensten
- de digitalisering van vervoerscorridors in Azerbeidzjan
- het concurrentievermogen van 25 000 start-ups en kleine en middelgrote ondernemingen
- plattelandsontwikkeling en economische groei
- duurzame infrastructuur en oplossingen voor slimmere en groenere steden
De EU is ook de grootste donor van Azerbeidzjan op het gebied van mijnopruiming in Azerbeidzjan en verleent essentiële steun om risico’s te beperken en levens te redden.
Hervormingen en samenleving
De EU ondersteunt de sociaaleconomische ontwikkeling en hervormingen in Azerbeidzjan via het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en samenwerking – Europa in de wereld (NDICI).
De hervorming van de justitiële sector is een van de prioriteiten van de bijstand van de EU aan Azerbeidzjan. De EU ondersteunt met name alternatieve geschillenbeslechting en corruptiebestrijding en zorgt voor rechtsbijstand en betere toegang tot de rechter voor burgers en bedrijven.
Azerbeidzjan is een van de belangrijkste begunstigden van het zogenoemde twinninginstrument, dat peer-to-peeropleidingen en uitwisselingen met overheidsdiensten uit EU-lidstaten aanbiedt.
De EU is de belangrijkste pleitbezorger van het maatschappelijk middenveld in Azerbeidzjan en bevordert de democratie, de mensenrechten en de vrijheid van media, meningsuiting en vergadering.
Handel
In 2024 was de EU de belangrijkste handelspartner van Azerbeidzjan en goed voor 41,2% van de totale handel in goederen van het land. Ook vormde de EU de grootste exportmarkt van Azerbeidzjan, met een aandeel van 63,3% in de uitvoer en een aandeel van 13,2% in de invoer van Azerbeidzjan.
De EU-uitvoer naar Azerbeidzjan wordt gedomineerd door machines en vervoermiddelen. Verder betreft het voornamelijk chemische stoffen en aanverwante producten, en industrieproducten en -artikelen.
Energiepartners
Azerbeidzjan is een strategische energiepartner voor de EU en levert momenteel ongeveer 5% van de gasvraag van de EU. De zuidelijke gascorridor is een strategisch initiatief om gas uit de Kaspische Zee naar de Europese markten te brengen en is een belangrijk instrument om de continuïteit van de energievoorziening in Europa te verbeteren.
In 2019 sloot Azerbeidzjan zich aan bij het Oost-Europese Partnerschap voor energie-efficiëntie en milieu (E5P). Verdere EU-steun in de energiesector, met inbegrip van energie-efficiëntie, is verleend via het initiatief EU4Energy.
In maart 2024 heeft de EU ook een memorandum van overeenstemming over samenwerking op het gebied van windenergie tussen het Azerbeidzjaanse agentschap voor hernieuwbare energie en de Europese brancheorganisatie WindEurope gefaciliteerd.
Zie ook
Laatst bijgewerkt: 13 augustus 2025