An Asarbaiseáin

Comhpháirtíocht an Oirthir

Déanann an tAontas obair i gcomhar leis an Asarbaiseáin faoi chuimsiú Bheartas Comharsanachta na hEorpa agus a ghné réigiúnaí oirthearaí, Comhpháirtíocht an Oirthir.

Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair

Tá an caidreamh idir an tAontas agus an Asarbaiseáin bunaithe ar an gComhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Asarbaiseáin atá i bhfeidhm ó 1999.

An 14 Samhain 2016, ghlac an Chomhairle sainordú i dtaca le caibidlíocht a dhéanamh ar chreat-chomhaontú nuashonraithe leis an Asarbaiseáin. Cuireadh tús leis an gcaibidlíocht an 7 Feabhra 2017.

Tá an comhar idir an tAontas agus an Asarbaiseáin á threorú freisin ag na tosaíochtaí comhpháirtíochta comhpháirteacha atá i bhfeidhm ó bhí 2018 ann. Léiríonn na tosaíochtaí sin luachanna agus prionsabail Bheartas Comharsanachta na hEorpa, agus áirítear orthu sin:

• neartú institiúidí agus dea-rialachas
• forbairt eacnamaíoch agus deiseanna margaidh
• nascacht, éifeachtúlacht fuinnimh, an comhshaol agus gníomhú ar son na haeráide
• soghluaisteacht agus teagmhálacha idir daoine

• An Comhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Asarbaiseáin (Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh)
• Comhpháirtíocht an Oirthir
• Tá an tAontas chun caibidlíocht a sheoladh ar chomhaontú nua leis an Asarbaiseáin (preaseisiúint, an 14 Samhain 2016)

An Chomhairle um Chomhar

Is í an Chomhairle um Chomhar an institiúid fhoirmiúil is airde a bunaíodh faoin gComhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair idir an tAontas agus an Asarbaiseáin, agus déanann sí maoirseacht ar chur chun feidhme an chomhaontaithe.

Bhí an 18ú cruinniú den Chomhairle Comhlachais idir an tAontas agus an Asarbaiseáin ar siúl sa Bhruiséil an 19 Iúil 2022. Ba é ab aidhm don chruinniú athbhreithniú a dhéanamh ar staid fhoriomlán an chaidrimh idir an tAontas agus an Asarbaiseáin agus plé a dhéanamh ar cheisteanna a bhaineann leis an leas coiteann don chomhar a bheidh ann amach anseo.

• An Chomhairle um Chomhar idir an tAontas agus an Asarbaiseáin, an 19 Iúil 2022

Éascú víosaí

Tháinig an comhaontú um eisiúint víosaí a éascú idir an tAontas agus an Asarbaiseáin i bhfeidhm in 2014, rud a d’fhág gur éasca agus gur saoire do shaoránaigh na hAsarbaiseáine, agus go háirithe do thaistealaithe rialta, víosaí gearrthéarmacha a fháil, rud a chuireann ar a gcumas taisteal ar fud fhormhór thíortha an Aontais.

• Comhaontú idir an tAontas agus an Asarbaiseáin maidir le heisiúint víosaí a éascú (Iris Oifigiúil an Aontais)

Próiseas normalaithe na hAirméine-na hAsarbaiseáine

Tacaíocht don tsíocháin

Tacaíonn an tAontas go hiomlán le normalú an chaidrimh idir an Airméin agus an Asarbaiseáin, ar caidreamh é atá bunaithe ar an aitheantas frithpháirteach do cheannasacht, iomláine chríochach agus dosháraitheacht teorainneacha an dá thír, i gcomhréir le Dearbhú Alma-Ata 1991.

Tá an tAontas ag obair le blianta anuas leis na páirtithe agus leis na comhpháirtithe idirnáisiúnta chun dálaí a chruthú le go mbeidh síocháin bhuan ann, obair a raibh uachtaráin na Comhairle Eorpaí rannpháirteach inti agus trí iarrachtaí leanúnacha an Ardionadaí do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus Ionadaí Speisialta an Aontais Eorpaigh do Chugas Theas agus don ghéarchéim sa tSeoirsia.

I mí Lúnasa 2025, ba dhíol sásaimh don Aontas gur tionscnaíodh an conradh síochána idir an Airméin agus an Asarbaiseáin agus gur síníodh dearbhú polaitiúil. Is dul chun cinn suntasach é an comhaontú sin idir an Airméin agus an Asarbaiseáin chun deireadh a chur leis an gcoinbhleacht a bhí i réim le blianta fada.

Tá an tAontas faoi réir le hinfheistíocht a dhéanamh sa nascacht réigiúnach agus le hoscailt iomlán a dhéanamh, rud a rachaidh chun tairbhe do na pobail atá scartha ag iarmhairtí coinbhleachta thar aon ní eile, agus chun an tsíocháin, an chobhsaíocht agus an rathúnas inbhuanaithe a thabhairt go dtí an réigiún.

• Ráiteas comhpháirteach ó Uachtarán Costa na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, maidir le hinisealacha a chur leis an gConradh Síochána idir an Airméin agus an Asarbaiseáin agus maidir leis an dearbhú idir an tUachtarán Aliyev agus an Príomh-Aire Pashinyan in Washington DC (preaseisiúint, an 8 Lúnasa 2025)
• An Airméin/an Asarbaiseáin: ráiteas ón Ardionadaí thar ceann an Aontais Eorpaigh maidir le hinisealacha a chur leis an gConradh Síochána idir an Airméin agus an Asarbaiseáin (preaseisiúint, an 8 Lúnasa 2025)
• Ionadaí Speisialta an Aontais do Chugas Theas (An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí)

Misean sibhialtach

An 23 Eanáir 2023, chomhaontaigh an Chomhairle misean sibhialtach a bhunú san Airméin (EUMA) faoin gComhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC).

Is é is cuspóir don mhisean rannchuidiú leis an méid seo a leanas:

• cobhsaíocht i limistéir teorann na hAirméine
• muinín a chothú ar an láthair

Tagann imscaradh EUMA sna sála ar an gCinneadh ón gComhairle dar dháta an 17 Deireadh Fómhair 2022 maidir le saineolaí faireacháin a imscaradh ar thaobh na hAirméine den teorainn idirnáisiúnta leis an Asarbaiseáin chun faireachán, anailís agus tuairisciú a dhéanamh ar an staid sa réigiún.

Beidh sainordú an mhisin i bhfeidhm go dtí mí Feabhra 2027.

• An Airméin: Síneadh curtha ag an gComhairle go ceann 2 bhliain eile le sainordú mhisean sibhialtach an Aontais Eorpaigh (preaseisiúint, an 30 Eanáir 2025)
• Misean an Aontais Eorpaigh san Airméin (suíomh gréasáin)

Tacaíocht an Aontais don Asarbaiseáin

Infheistíochtaí

Is é an tAontas an t-infheisteoir coigríche is mó san earnáil ola agus san earnáil neamh-ola san Asarbaiseáin.

Tacaíonn an tAontas leis an Asarbaiseáin a mhéid is go ndéanann sé infheistíochtaí chun tacú le héagsúlú eacnamaíoch na tíre agus chun dlús a chur leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach. Maoiniú infheistíochtaí an Aontais, cuir i gcás an méid seo a leanas:

• calafort Baku ina mhol inbhuanaithe le haghaidh gluaiseacht earraí agus seirbhísí
• conairí iompair san Asarbaiseáin a dhigiteáil
• iomaíochas 25 000 gnólacht nuathionscanta agus FBM
• forbairt na tuaithe agus an fás eacnamaíoch
• bonneagar agus réitigh inbhuanaithe le gur cliste agus glaise a bheith na cathracha

Is é an tAontas an deontóir is mó atá ag an Asarbaiseáin freisin maidir le hoibríochtaí dímhianaithe san Asarbaiseáin, lena gcuirtear tacaíocht ríthábhachtach ar fáil chun rioscaí a laghdú agus beatha daoine a shábháil.

• An caidreamh idir an tAontas agus an Asarbaiseáin (an Coimisiún Eorpach)

Athchóirithe agus an tsochaí

Tacaíonn an tAontas le forbairt shocheacnamaíoch agus le hathchóirithe socheacnamaíocha san Asarbaiseáin tríd an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta (ICFCI).

Is é athchóiriú earnáil an cheartais ceann de na tosaíochtaí i gcúnamh an Aontais don Asarbaiseáin. Tacaíonn an tAontas go sonrach le réiteach malartach díospóidí, cuidíonn sé leis an éilliú a chomhrac, agus cuireann sé cúnamh dlíthiúil agus rochtain níos fearr ar an gceartas ar fáil do shaoránaigh agus do ghnólachtaí.

Tá an Asarbaiseáin ar cheann de na tíortha is mó a dtéann an ionstraim nasctha chun tairbhe di, ar ionstraim í lena gcuirtear oiliúint agus malartuithe idir piaraí ar fáil le riaracháin phoiblí ó Bhallstáit an Aontais.

Tacaíonn an tAontas go mór leis an tsochaí shibhialta san Asarbaiseáin, agus cuireann sé an daonlathas, cearta an duine agus saoirse na meán, an tsaoirse tuairimí a nochtadh agus an tsaoirse comhthionóil chun cinn.

An trádáil

In 2024, ba é an tAontas príomh-chomhpháirtí trádála na hAsarbaiseáine; le thart ar 41.2% de thrádáil iomlán na tíre in earraí, agus an margadh onnmhairiúcháin ba mhó san Asarbaiseáin, le sciar 63.3% dá honnmhairí agus sciar 13.2% dá hallmhairí.

Innealra agus trealamh iompair is mó a onnmhairíonn an tAontas chuig an Asarbaiseáin. Áirítear ar onnmhairí eile ón Aontas chuig an Asarbaiseáin ceimiceáin agus táirgí gaolmhara den chuid is mó, chomh maith le hearraí agus earraí monaraithe.

• An caidreamh trádála idir an tAontas agus an Asarbaiseáin (an Coimisiún Eorpach)

Comhpháirtithe fuinnimh

Is comhpháirtí straitéiseach fuinnimh don Aontas í an Asarbaiseáin, agus soláthraíonn sí thart ar 5% d’éileamh gáis an Aontais faoi láthair. Is tionscnamh straitéiseach í conair gháis an deiscirt chun gás a thabhairt ó Mhuir Chaisp chuig margaí na hEorpa, agus is príomhuirlis í chun slándáil na soláthairtí fuinnimh san Eoraip a fheabhsú.

In 2019, chuaigh an Asarbaiseáin isteach i gcomhpháirtíocht éifeachtúlachta fuinnimh agus comhshaoil Oirthear na hEorpa (E5P). Cuireadh tuilleadh tacaíochta ón Aontas ar fáil in earnáil an fhuinnimh, lena n-áirítear éifeachtúlacht fuinnimh, trí thionscnamh EU4Energy.

I mí an Mhárta 2024, d’éascaigh an tAontas meabhrán tuisceana freisin maidir leis an gcomhar i réimse an fhuinnimh gaoithe idir gníomhaireacht fuinnimh in-athnuaite na hAsarbaiseáine agus an comhlachas tionsclaíochta Eorpach WindEurope.

• Dlús curtha ag an Aontas leis an gcomhar leis an Asarbaiseáin maidir le fuinneamh in-athnuaite (an Coimisiún Eorpach)

Féach freisin

• Toscaireacht an Aontais Eorpaigh chuig an Asarbaiseáin (suíomh gréasáin)