Táirgí nach mbíonn dífhoraoisiú mar thoradh orthu

An dífhoraoisiú agus díghrádú foraoisí a íoslaghdú

Tá rialacha tugtha isteach ag an Aontas chun dífhoraoisiú agus díghrádú foraoisí a bhaineann le tomhaltas earraí áirithe san Aontas a íoslaghdú. Cinntíonn Rialachán (AE) maidir le Táirgí gan Dífhoraoisiú (2023/1115) go bhfuil táirgí a chuirtear ar mhargadh an Aontais nó a onnmhairítear ó mhargadh an Aontais gan dífhoraoisiú agus nach as talamh a ndearnadh dífhoraoisiú nó díghrádú air le déanaí a thagann siad.

Tá an dlí ar an gcéad cheann dá leithéid ar fud an domhain. Tháinig sé i bhfeidhm i mí an Mheithimh 2023 agus beidh feidhm aige ón 30 Nollaig 2026 i gcás gach oibritheora, agus ón 30 Meitheamh 2027 i gcás micrea-oibritheoirí agus oibritheoirí beaga.

Gan na rialacha sin, d’fhéadfadh an tAontas a bheith freagrach as níos mó ná 248 000 heicteár de dhífhoraoisiú in aghaidh na bliana – limistéar atá beagnach chomh mór le críoch Lucsamburg.

Leis na rialacha:

• tabharfar aghaidh ar lománaíocht neamhdhleathach
• cosnófar an bhithéagsúlacht agus cumas na bhforaoisí CO2 a ghabháil

níos mó ná

Cad iad na hearraí agus seirbhísí a chumhdaítear?

Baineann na rialacha leis na príomhearraí seo a leanas agus cuid mhaith dá dtáirgí díorthaithe:

• eallach, cócó, caifé, ola pailme, rubar, soighe agus adhmad
• táirgí a dhéantar astu, mar shampla, seacláid, troscán, páipéar clóite agus díorthaigh roghnaithe atá bunaithe ar ola pailme (a úsáidtear, mar shampla, mar chomhpháirteanna i dtáirgí cúraim phearsanta)

Cad iad na hearraí is mó is cúis leis an dífhoraoisiú a bhfuil baint acu leis an Aontas?

Conas a fheidhmíonn na rialacha?

Ní mór do gach trádálaí a chuireann earraí liostaithe ar mhargadh an Aontais, a chuireann ar fáil iad nó a onnmhairíonn ó mhargadh an Aontais iad, rialacha éigeantacha maidir le dícheall cuí a leanúint.

Ní mór dóibh rian na dtáirgí atá á ndíol acu a leanúint ar ais go dtí an plota talún inar táirgeadh iad, ag baint úsáid as íomhánna satailíte agus comhordanáidí GPS. Cabhraíonn sé seo lena chruthú nárbh as talamh dífhoraoisithe ná díghrádaithe ar tháinig na táirgí. Tugann córas digiteach eolas do na húdaráis faoin áit as ar tháinig na táirgí.

Le córas tagarmharcála, sanntar leibhéal riosca a bhaineann le dífhoraoisiú agus díghrádú foraoisí do Bhallstáit agus do thíortha nach Ballstáit den Aontas iad. Cinntítear leis an gcatagóir riosca leibhéal na n-oibleagáidí sonracha a bheidh ar oibreoirí agus údaráis na mBallstát cigireachtaí agus rialuithe a dhéanamh.

Cuirtear san áireamh sna rialacha cosaint chearta an duine a mhéid a bhaineann leis an dífhoraoisiú. Áirítear forálacha leo freisin maidir le pionóis a chur ar thrádálaithe neamhchomhlíontacha agus tacaíonn siad le comhar feabhsaithe le tíortha comhpháirtíochta.

Cúlra reachtach

Tá an Rialachán maidir le Táirgí gan Dífhoraoisiú i bhfeidhm ó mhí an Mheithimh 2023. Ó shin i leith, rinneadh simpliú air agus ní chuirfear i bhfeidhm é go dtí an 30 Meitheamh 2027 i gcás micrea-oibritheoirí agus oibritheoirí beaga, agus go dtí an 30 Nollaig 2026 i gcás gach oibritheora eile.

Is freagairt é an t-athbhreithniú spriocdhírithe seo ar na hábhair imní a chuir na Ballstáit agus na páirtithe leasmhara in iúl maidir leis an ualach riaracháin agus ullmhacht an chórais TF, agus ag an am céanna caomhnaítear go hiomlán cuspóir an Rialacháin maidir leis an dífhoraoisiú agus an díghrádú foraoise a bhaineann le táirgí a chuirtear ar mhargadh an Aontais a chosc.

• An dífhoraoisiú: deireadh curtha ag an gComhairle le hathbhreithniú spriocdhírithe chun an rialachán a shimpliú agus a chur siar (preaseisiúint, an 18 Nollaig 2025)
• Dlí an Aontais maidir leis an Dífhoraoisiú: é glactha go foirmiúil ag an gComhairle an dlí a chur siar go ceann bliana (preaseisiúint, an 18 Nollaig 2024)
• Dlí an Aontais maidir leis an Dífhoraoisiú: an Chomhairle agus an Pharlaimint tagtha ar chomhaontú maidir le hathbhreithniú spriocdhírithe (preaseisiúint, an 4 Nollaig 2025)
• An dífhoraoisiú: an Chomhairle faoi réir tús a chur le cainteanna le Parlaimint na hEorpa maidir le hathbhreithniú spriocdhírithe a dhéanamh ar an rialachán (preaseisiúint, an 19 Samhain 2025)
• Rialachán maidir le Táirgí gan Dífhoraoisiú (an Coimisiún Eorpach)
• Cur chun feidhme an Rialacháin maidir le Táirgí gan Dífhoraoisiú (an Coimisiún Eorpach)

Staid an dífhoraoisithe dhomhanda

Gach nóiméad, cailltear limistéar foraoise atá chomh mór le 10 bpáirc pheile ar fud an domhain, de réir Institiúid Acmhainní an Domhain.

Is é leathnú talaimh talmhaíochta an chúis is mó leis seo. De réir mar a fhásann daonraí agus a mhéadaíonn an t-éileamh ar bhia, glantar níos mó foraoisí d’fhonn talamh a chruthú do bharraí agus táirgiúlacht talmhaíochta a mhéadú. Déanann táirgeadh earraí áirithe, mar shampla, ola pailme agus soighe, an-dochar d’fhoraoisí agus don chomhshaol.

Cailliúint dhomhanda foraoisí ó 1990 i leith (sna milliúin heicteár)

An fáth ar cheart foraoisí a chosaint

Cumhdaíonn foraoisí 30% d’achar talún an domhain. Cuireann siad réimse buntáistí ar fáil atá ríthábhachtach do shláinte agus d'fholláine an duine agus don chomhshaol. Is tearmainn bhithéagsúlachta iad foraoisí ina maireann an chuid is mó de speicis talún na cruinne, idir ainmhithe, phlandaí agus fhungais.

Mar linnte cumhachta carbóin, tá ról lárnach ag foraoisí maidir leis an athrú aeráide a mhaolú. Ionsuíonn siad gáis ceaptha teasa agus cabhraíonn siad leis an aeráid a rialú.

Féach freisin: