An euro

Is é an euro an ghné is follasaí de lánpháirtiú na hEorpa.

Seoladh an euro in 1999 mar airgeadra cuntais agus thosaigh sé ag cúrsaíocht mar nótaí bainc agus mar bhoinn an 1 Eanáir 2002.

Is é airgeadra oifigiúil 21 tír de chuid an Aontais é, is é sin, an limistéir euro.

Tíortha an Aontais sa limistéar euro

Is é an euro airgeadra oifigiúil na Beilge, na Bulgáire, na Cróite, na Cipire, na hEastóine, na hÉireann, na Fionlainne, na Fraince, na Gearmáine, na Gréige, na hIodáile, na hÍsiltíre, na Laitvia, na Liotuáine, Lucsamburg, Mhálta, na hOstaire, na Portaingéile, na Slóvaice, na Slóivéine agus na Spáinne.

Is í an Bhulgáir an tír is déanaí a tháinig isteach sa limistéar euro; thug sí an t-airgeadra coiteann isteach an 1 Eanáir 2026.

Cuir an cúrsóir ar an léarscáil le feiceáil cathain a thug gach Ballstát sa limistéar euro an euro isteach.

Leagan téacs

An tráth a thug gach Ballstát sa limistéar euro an euro isteach:

an Ostair in 1999

an Bheilg in 1999

an Bhulgáir in 2026

an Chróit in 2023

an Chipir in 2008

an Eastóin in 2011

an Fhionlainn in 1999

an Fhrainc in 1999

an Ghearmáin in 1999

an Ghréig in 2001

Éire in 1999

an Iodáil in 1999

an Laitvia in 2014

an Liotuáin in 2015

Lucsamburg in 1999

Málta in 2008

an Ísiltír in 1999

an Phortaingéil in 1999

an tSlóvaic in 2009

an tSlóivéin in 2007

an Spáinn in 1999

Mar a théann tíortha an Aontais isteach sa limistéar euro

Chun dul isteach sa limistéar euro, ní mór do thír coinníollacha áirithe, ar a dtugtar ‘critéir Maastricht um chóineasú’, a chomhlíonadh. Bunaíodh na ceanglais eacnamaíocha agus dhlíthiúla sin le Conradh Maastricht in 1992 chun a chinntiú go mbeadh na Ballstáit sásta an euro a ghlacadh agus go bhfeidhmeoidís go rianúil sa limistéar euro.

Ceanglais eacnamaíocha

Boilsciú íseal

Ní fhéadfaidh an ráta boilscithe a bheith níos mó ná 1.5 phointe céatadáin os cionn ráta na dtrí Bhallstát is fearr feidhmíochta.

Rátaí malairte cobhsaí

Ní mór don tír a bheith rannpháirteach sa sásra ráta malairte ar feadh 2 bhliain ar a laghad gan imeacht mórán uaidh.

Airgeadais phoiblí inbhuanaithe

Níor cheart an tír a bheith faoi réir nós imeachta um easnamh iomarcach.

Ráta úis inbhuanaithe

Níor cheart don ráta fadtéarmach úis a bheith níos mó ná dhá phointe céatadáin os cionn ráta na dtrí Bhallstát is fearr feidhmíochta ó thaobh na cobhsaíochta praghsanna de.

Cé a dhéanann an cinneadh maidir leis an euro a thabhairt isteach?

Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh a chinnfidh an féidir le tír an euro a thabhairt isteach. Bunaítear an cinneadh ar an méid seo a leanas:

togra ón gCoimisiún
moladh ó Bhallstáit an limistéir euro
comhairliúchán ó Pharlaimint na hEorpa
plé ag an gComhairle Eorpach

An euro sa domhan

Is é an euro an dara hairgeadra is mó a úsáidtear ar domhan, agus tá a thionchar le brath i bhfad níos faide i gcéin ná teorainneacha an Aontais. Tá tíortha agus críocha go leor ar fud an domhain tar éis a n-airgeadra a phionnáil go díreach nó go hindíreach leis an euro.

Ról idirnáisiúnta an euro

An euro digiteach

I ndomhan atá ag éirí níos digití, tá an tAontas ag féachaint an bhféadfaí ‘euro digiteach’ a sheoladh chun go seasfaidh an t-airgeadra coiteann an aimsir, rud a chuirfidh ar a chumas freagairt do na nósanna íocaíochta atá ag athrú agus neamhspleáchas agus athléimneacht na hEorpa a neartú.

Is é a bheadh sa euro digiteach foirm dhigiteach d’airgead bainc ceannais, arb é an Banc Ceannais Eorpach a d’eiseodh é.

Bheadh an euro digiteach á chur leis an airgead tirim, seachas ina ionad. Bealach slán, saoráideach, saor a bheadh ann do dhaoine íocaíochtaí digiteacha a dhéanamh ar fud an limistéir euro.

I dtreo euro digiteach

Ról an Ghrúpa Euro

Is é an Grúpa Euro an cruinniú neamhfhoirmiúil ina dtagann airí airgeadais Bhallstáit an limistéir euro le chéile chun na hábhair a bhaineann leis an euro a phlé.

Is é an ról atá aige a chinntiú go gcomhordaíonn tíortha an limistéir euro a mbeartais eacnamaíocha agus bhuiséadacha chun dálaí a chur chun cinn ar mhaithe le fás eacnamaíoch níos láidre.