20 lidstaten het eens over details voor instelling van Europees Openbaar Ministerie (EOM)

Op 8 juni zijn de lidstaten die deelnemen aan nauwere samenwerking bij de instelling van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) het eens geworden over wetgeving waarin de details over de werking en rol ervan worden vastgesteld.

Het EOM zal bevoegd zijn om, onder bepaalde voorwaarden, EU-fraude en andere strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, te onderzoeken en te vervolgen. Hier zullen de Europese en nationale rechtshandhavingsinspanningen ter bestrijding van EU-fraude gebundeld worden.

Het Centraal Openbaar Ministerie zal worden gevestigd in Luxemburg. De datum waarop het EOM zijn taken inzake onderzoek en vervolging zal opnemen, zal op voorstel van de Europees hoofdaanklager door de Commissie worden vastgesteld, zodra het EOM is ingesteld. Die datum is niet eerder dan 3 jaar na de inwerkingtreding van deze verordening.

Werking van het EOM

Het EOM fungeert als een collegiale structuur, bestaande uit 2 niveaus. Het centrale niveau bestaat uit een Europees hoofdaanklager, die de algemene verantwoordelijkheid heeft voor het ministerie. Het decentrale niveau wordt gevormd door de gedelegeerd Europees aanklagers, die werkzaam zijn in de lidstaten en verantwoordelijk zijn voor het dagelijkse verloop van strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen, in overeenstemming met de wet- en regelgeving van die lidstaat.

Het centrale niveau zorgt voor het monitoren van, leiden van, en toezien op alle door gedelegeerd Europees aanklagers uitgevoerde onderzoeken en vervolgingen. Zo wordt een coherent onderzoeks- en vervolgingsbeleid in heel Europa gewaarborgd.

Hoewel zijn bevoegdheid beperkt is tot de deelnemende lidstaten, werkt het EOM samen met de andere, niet-deelnemende EU-lidstaten. In dat verband heeft de Raad de Commissie verzocht zich te beraden op de indiening van passende voorstellen die de doeltreffendheid van deze justitiële samenwerking moeten verzekeren.

Nauwere samenwerking

De procedure van nauwere samenwerking is van start gegaan op 3 april 2017, nadat werd vastgesteld dat er geen unanieme overeenstemming over het voorstel bestond.

Tot dusver nemen 18 lidstaten deel aan de nauwere samenwerking: België, Bulgarije, Cyprus, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje en Tsjechië.

Bovendien hebben nog 2 lidstaten, namelijk Italië en Oostenrijk, te kennen gegeven voornemens te zijn deel te nemen aan de nauwere samenwerking.

Andere lidstaten kunnen op elk ogenblik deelnemen aan de samenwerking.

Achtergrond

De Unie en haar lidstaten worden soms geconfronteerd met complexe gevallen van fraude, bijvoorbeeld fraude ten nadele van de EU-structuurfondsen of grootschalige grensoverschrijdende btw-fraude. In dergelijke gevallen ontbreekt het de nationale strafrechtelijke onderzoekers en aanklagers vaak aan de nodige middelen om snel en doeltreffend over de grenzen heen op te treden.

Het EOM zal deze tekortkomingen aanpakken en de strijd tegen strafbare feiten die de financiële belangen van de Unie schaden, opvoeren, en aldus bijdragen tot een sterkere en betere bescherming van de EU-begroting.

Het EOM zal het werk van OLAF en Eurojust, die niet zijn toegerust voor onderzoek of vervolging in individuele strafzaken, aanvullen.

Volgende stappen

Vóór de definitieve aanneming van de EOM-verordening moet het Europees Parlement om goedkeuring worden verzocht. Verwacht wordt dat dit kan gebeuren vóór het zomerreces, zodat de tekst in oktober definitief kan worden aangenomen.

In het kader van de “goedkeuringsprocedure” kan het Europees Parlement een wetgevingsvoorstel aanvaarden of verwerpen met een absolute meerderheid van stemmen, maar kan het dit voorstel niet wijzigen.

• Samenvatting van het Commissievoorstel betreffende een Europees openbaar ministerie