Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 08-09/06/2017, 8-9 juni 2017

Voornaamste resultaten

Strafrechtspleging in de cyberruimte

De ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken bespraken de te volgen koers inzake digitaal bewijsmateriaal op basis van de praktische oplossingen die tijdens de deskundigenraadpleging door de Commissie in kaart waren gebracht. Ze spraken hun steun uit voor de snelle uitvoering van een aantal praktische maatregelen ter verbetering van de samenwerking tussen justitiële autoriteiten en met dienstverleners. Die maatregelen omvatten onder meer het tot stand brengen van een elektronische gebruiksvriendelijke versie van het Europees onderzoeksbevel (EOB), het inrichten van centrale contactpunten bij de autoriteiten van de lidstaten en de dienstverleners om de samenwerking te vergemakkelijken, het stroomlijnen van het beleid van de dienstverleners inzake procedures en voorwaarden voor het verzoeken om toegang, en het standaardiseren van formulieren die de lidstaten gebruiken voor verzoeken om toegang tot digitaal bewijsmateriaal. Met het oog op een betere samenwerking met de Amerikaanse autoriteiten – een sleutelpartner als het gaat om digitaal bewijsmateriaal – moet de uitwisseling van beste praktijken en de opleiding van beroepsbeoefenaren ook verder worden versterkt.

Een grote meerderheid van de ministers stemde ermee in dat er moet worden nagedacht over EU-maatregelen op wetgevingsgebied in verband met directe samenwerking met dienstverleners en het vastleggen van gemeenschappelijke EU-voorwaarden en -minimumvereisten voor rechtstreekse toegang tot gegevens voor autoriteiten vanop een computersysteem. Velen onderstreepten dat bij het uitwerken van een dergelijk kader terdege rekening moet worden gehouden met gegevensbeschermingskwesties, en ook met de lopende gesprekken op internationaal niveau, waarbij zo nodig voor synergieën moet worden gezorgd. Gezien de urgentie waar een aantal ministers op aandrong, verklaarde de Commissie voornemens te zijn begin volgend jaar een wetgevingsvoorstel in te dienen.

De Europese Commissie gaf de ministers toelichting bij de werkzaamheden in het kader van de deskundigenraadpleging over encryptie, die naar verwachting in de komende maanden zal worden voortgezet. Het voorzitterschap gaf de ministers ook de stand van zaken mee wat de bewaring van gegevens betreft.

Migrerende kinderen

De ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken spraken samen over de huidige uitdagingen in verband met het toegenomen aantal migrerende kinderen die naar de Europese Unie reizen en er aankomen. In 2015 en 2016 waren 30 procent van de asielzoekers in de EU kinderen, van wie er velen zonder gezin reisden.

De ministers namen Raadsconclusies aan om eraan te herinneren dat migrerende kinderen het recht van bescherming hebben, in overeenstemming met de toepasselijke bepalingen uit het EU-recht, waaronder het EU-Handvest van de grondrechten, en het internationaal recht inzake de rechten van het kind.

"Migrerende kinderen hebben specifieke bescherming nodig, omdat zij langs migratieroutes zijn blootgesteld aan grote risico’s op geweld, mensenhandel en uitbuiting. Het debat vormt een eerste stap. Nu moeten we de volgende stap vooruit zetten en ervoor zorgen dat we op nationaal niveau passende en praktische maatregelen treffen, zoals de maatregelen die de Commissie heeft voorgesteld in haar recente mededeling."

Het Maltese voorzitterschap

• Conclusies van de Raad over de bescherming van migrerende kinderen

Andere aangelegenheden inzake justitie

De Raad nam een aantal algemene oriëntaties aan, onder meer over de richtlijn over de levering van digitale inhoud en diensten, over het voorstel voor een richtlijn inzake de strafrechtelijke bestrijding van het witwassen van geld, en over gegevensbescherming door de EU-instellingen en instanties.

De lidstaten die zich aansluiten bij de nauwere samenwerking namen een algemene oriëntatie aan over het voorstel voor een verordening tot instelling van het Europees Openbaar Ministerie, die tot taak heeft strafbare feiten die de financiële belangen van de EU schaden, te bestrijden.

Migratiebeleid

De ministers wisselden van gedachten over het migratiebeleid, met name over de situatie in het centrale Middellandse Zeegebied en over de uitvoering van de Verklaring van Malta van 3 februari 2017.

Zij bespraken tevens het terugkeer- en overnamebeleid, en beklemtoonden daarbij dat het EU-terugkeerbeleid verder moet worden versterkt en doeltreffender moet worden gemaakt. Op donderdag nam de Raad conclusies aan over het bevorderen van de terugkeer en overname van illegaal verblijvende personen, waarin met name wordt gesteld dat de beleidsdomeinen terugkeer en visumbeleid beter op elkaar moeten worden afgestemd.

• Oplossingen vinden voor migratiedruk (achtergrond­informatie)

Hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel

De ministers maakten een stand van zaken op van de hervorming van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (CEAS) en bespraken de volgende stappen.

De EU blijft voortbouwen op haar alomvattende aanpak van migratie. Die omvat onder meer het aanpakken van migratiestromen, het verbeteren van de terugkeer van degenen die geen internationale bescherming nodig hebben en het hervormen van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel.

Het Maltese voorzitterschap van de Raad

Europees Systeem voor reisinformatie en -autorisatie

De Raad kwam tot een algemene oriëntatie met betrekking tot het voorstel voor een Europees Systeem voor reisinformatie en -autorisatie (ETIAS). Dankzij dat systeem zullen controles op voorhand kunnen worden verricht en zal indien nodig de reisautorisatie voor niet-visumplichtige onderdanen van derde landen die naar het Schengengebied reizen, kunnen worden geweigerd.

Andere punten in verband met binnenlandse zaken

De ministers hielden een gedachtewisseling over de verbetering van de informatie-uitwisseling en de interoperabiliteit van informatiesystemen, waarover de Raad op donderdag conclusies heeft aangenomen. Tijdens het komende Estse voorzitterschap zal verder aan dit punt worden gewerkt.

De ministers bespraken de wetgevingsvoorstellen ter verbetering van het Schengeninformatiesysteem (SIS). Zij bespraken voornamelijk drie punten: preventieve signaleringen voor kinderen die het risico lopen te worden ontvoerd, signaleringen over personen en objecten met het oog op ondervragingscontroles en een beter gebruik van het SIS op het gebied van justitiële samenwerking. Zij waren het algemeen gezien eens over de mogelijkheid om preventieve signaleringen voor kinderen die het risico lopen te worden ontvoerd, en signaleringen over personen en objecten met het oog op ondervragingscontroles, op te nemen. Het betere gebruik van het SIS op het gebied van justitiële samenwerking zal later worden bekeken. De werkzaamheden op technisch niveau zullen op basis van deze sturing worden voortgezet.