Rada do Spraw Ogólnych (spójność), 18 czerwca 2024

Główne wyniki

Polityka spójności a program strategiczny UE na lata 2024–2029

Ministrowie wymienili poglądy na temat związku między polityką spójności a programem strategicznym UE na lata 2024–2029. Program ten ma zostać przyjęty przez Radę Europejską na posiedzeniu 27–28 czerwca 2024 r.

Polityka spójności od lat w dużym stopniu pomaga Unii realizować cele strategiczne poprzez inwestycje w unijnych regionach wspomagające konkurencyjność, włączenie społeczne, transformację ekologiczno-cyfrową oraz transformację przemysłową. Jak przypomina sprawozdanie Enrica Letty pt. „More than a market”, wzmocniła ona również jednolity rynek i zapewniła wszystkim regionom możliwość czerpania z niego korzyści.

Ministrowie rozmawiali o tym, jak sprawić, by polityka spójności mogła w przyszłości nadal przyczyniać się do realizacji strategicznych celów UE, i jak zadbać o to, aby wszystkie regiony wraz ze swoją specyfiką i dzielącymi je różnicami mogły w tym procesie uczestniczyć.

Podczas debaty jej uczestnicy mówili o tym, w jaki sposób polityka spójności, z zasady długoterminowa, może dalej odpowiadać na strategiczne wyzwania stojące przed Europą. Zwracali uwagę, że ważne będzie dalsze inwestowanie w środki strukturalne sprzyjające konkurencyjności i tworzeniu miejsc pracy oraz wspieranie regionów w kontekście zmian demograficznych i transformacji ekologiczno-cyfrowej. Niektórzy uczestnicy podkreślali też, że należy wspierać wschodnie regiony przygraniczne w zmienionym kontekście bezpieczeństwa, i zwracali uwagę na związek między polityką spójności a rozszerzeniem UE.

Ministrowie zaznaczyli również, że polityka spójności powinna nie tylko przyczyniać się do realizacji celów strategicznych UE, lecz także nadal wypełniać swój podstawowy cel, określony w traktatach, którym jest zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju poszczególnych regionów. Aby tak się stało, kluczowe jest ich zdaniem dbanie o to, by wszystkie regiony mogły uczestniczyć w realizacji celów strategicznych UE na równych zasadach i czerpać z tego korzyści.

• Nota do debaty
• Program strategiczny UE 2024–2029 (podsumowanie informacyjne)

Konkluzje Rady w sprawie 9. sprawozdania na temat spójności

Rada zatwierdziła także konkluzje o komunikacie Komisji z 27 marca 2024 r. dotyczącym 9. sprawozdania na temat spójności.

Sprawozdanie ocenia aktualny stan spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej UE w oparciu o liczne wskaźniki. Zwraca uwagę, że w ostatnich dekadach w wielu częściach UE nastąpiła wyjątkowa pozytywna konwergencja gospodarcza i społeczna, a zarazem wskazuje na pewne utrzymujące się dysproporcje i wyzwania.

W konkluzjach Rada przyjmuje do wiadomości ustalenia zawarte w 9. sprawozdaniu i przypomina o wyzwaniach strukturalnych i nowo powstających, którymi należy się zająć, ale nie dopuszczać przy tym do pogłębiania się dysproporcji w UE. Wyzwania te to m.in. transformacja ekologiczno-cyfrowa, zmiana klimatu, migracja, potrzeba konkurencyjności UE i autonomii strategicznej w kontekście globalnej konkurencji, a także niestabilność geopolityczna na zewnętrznych granicach UE. Rada wyraża szczególne zaniepokojenie wyzwaniami demograficznymi i utrzymującymi się dużymi nierównościami społeczno-gospodarczymi na szczeblu niższym niż krajowy, gdzie wiele regionów mierzy się ze stagnacją gospodarczą i z pułapkami rozwojowymi. Zwraca też uwagę na wpływ, jaki na politykę spójności miałyby przyszłe rozszerzenia.

W tym kontekście Rada zwraca się do Komisji o zastanowienie się nad odpowiednimi sposobami zapewnienia ukierunkowanego wsparcia regionom po 2027 r., aby mogły skutecznie radzić sobie z tymi wyzwaniami, szczególnie z wyzwaniami ekologicznymi, cyfrowymi, przemysłowymi i demograficznymi oraz z różnicami w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego.

Rada potwierdza również kilka kluczowych zasad, które należy podtrzymać w polityce spójności po 2027 r., takich jak zarządzanie dzielone, wielopoziomowe sprawowanie rządów, podejście ukierunkowane na konkretny obszar i zasada partnerstwa. Zaznacza też, że należy bardziej uprościć wdrażanie polityki spójności i skoncentrować się na dobrych rządach i budowaniu zdolności, aby polityka ta mogła jak najlepiej realizować swoje cele.

• Konkluzje Rady w sprawie komunikatu dotyczącego 9. sprawozdania na temat spójności
• 9. sprawozdanie na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej (Komisja Europejska)

Sprawy różne

W punkcie „Sprawy różne” Czechy poinformowały ministrów o wspólnej deklaracji w sprawie przyszłości polityki spójności. Została ona uzgodniona 14 maja 2024 r. przez 11 ministrów odpowiedzialnych za politykę spójności na spotkaniu w Pradze.

• Wspólna deklaracja ministrów ds. polityki spójności (Praga, maj 2024)

Czechy i Słowacja przekazały też informacje o oświadczeniu z Karlowych Warów w sprawie przyszłego wsparcia dla transformacji regionów górniczych. Zostało ono podpisane przez przedstawicieli regionów i miast z 11 państw członkowskich UE podczas dorocznego dialogu politycznego na temat regionów górniczych przechodzących transformację, który odbył się 27–28 czerwca 2023 r. w Karlowych Warach.

• Oświadczenie z Karlowych Warów „Regiony górnicze potrzebują dalszego wsparcia po 2027 r.: nie zostawimy nikogo bez pomocy!” (czerwiec 2023)