Τραπεζική ένωση
Η τραπεζική ένωση είναι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενοποίηση του τραπεζικού τομέα των κρατών μελών της ευρωζώνης.
Τι είναι η τραπεζική ένωση;
Η τραπεζική ένωση αποτελεί κρίσιμο βήμα για την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης της ΕΕ.
Αποτελείται από ένα πλαίσιο κανόνων, διαδικασιών και εργαλείων που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες εντός της ευρωζώνης είναι πιο ανθεκτικές, εποπτεύονται καλύτερα και είναι ικανές να αντιμετωπίζουν χρηματοπιστωτικές κρίσεις.
Οι βασικοί στόχοι της τραπεζικής ένωσης είναι:
- να ενισχυθούν η ασφάλεια και η ευρωστία των τραπεζών ώστε να εξασφαλιστεί ότι μπορούν να αντεπεξέλθουν σε μελλοντικές χρηματοπιστωτικές κρίσεις
- να εξυγιανθούν οι μη βιώσιμες τράπεζες χωρίς επιβάρυνση των φορολογουμένων και με ελάχιστο αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία
- να μειωθεί ο κατακερματισμός της αγοράς με την εναρμόνιση των τραπεζικών κανόνων και την εποπτεία των τραπεζών
Ποιες είναι οι συμμετέχουσες χώρες;
Στην τραπεζική ένωση περιλαμβάνονται αυτόματα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης.
Με την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Κροατίας, η οποία πραγματοποιήθηκε την 1η Οκτωβρίου 2020, η τραπεζική ένωση αριθμεί πλέον 21 κράτη μέλη.
Τα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν ανήκουν στην ευρωζώνη έχουν τη δυνατότητα να προσχωρήσουν στην τραπεζική ένωση εγκαθιδρύοντας στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Αυτό τους επιτρέπει να συμμετέχουν στους μηχανισμούς εποπτείας και εξυγίανσης της τραπεζικής ένωσης χωρίς να υιοθετήσουν το ευρώ.
Γιατί δημιουργήθηκε η τραπεζική ένωση;
Η τραπεζική ένωση δημιουργήθηκε ως απάντηση στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και την επακόλουθη κρίση χρέους στην ευρωζώνη.
Οι κρίσεις αυτές κατέδειξαν τις βαθιές διασυνδέσεις εντός του τραπεζικού τομέα της ευρωζώνης, όπου η χρηματοπιστωτική δυσχέρεια σε μια χώρα μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα σε άλλες, επηρεάζοντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
Η τραπεζική ένωση δημιουργήθηκε το 2014 για να παράσχει μια νέα και περισσότερο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική για την εποπτεία και την εξυγίανση των τραπεζών. Οι νέοι κανόνες βασίστηκαν σε προϋπάρχον τραπεζικό κανονιστικό πλαίσιο.
Απώτερος σκοπός της είναι η ενίσχυση της ασφάλειας και της ευρωστίας των ευρωπαϊκών τραπεζών, ώστε να καταστούν ανθεκτικότερες και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ποιοι είναι οι πυλώνες της τραπεζικής ένωσης;
Η τραπεζική ένωση βασίζεται σε τρεις πυλώνες. Οι πρώτοι δύο πυλώνες είναι πλήρως λειτουργικοί και εφαρμόζονται σε χώρες της ευρωζώνης και σε χώρες εκτός αυτής σε εθελοντική βάση:
- ενιαίος εποπτικός μηχανισμός
- ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης
- ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων
Ο ενιαίος εποπτικός μηχανισμός
Ο ενιαίος εποπτικός μηχανισμός (ΕΕΜ) είναι το υπερεθνικό όργανο εποπτείας των τραπεζών της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι υπεύθυνη για την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων που είναι εγκατεστημένα στην τραπεζική ένωση, σε στενή συνεργασία με τις εθνικές εποπτικές αρχές. Η ΕΚΤ και οι εθνικές εποπτικές αρχές συνεργάζονται ώστε:
- να διασφαλιστεί η συμμόρφωση των τραπεζών με το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων της ΕΕ
- να αντιμετωπιστούν έγκαιρα πιθανές απειλές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα
Ο ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης
Ο ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης (ΕΜΕ) είναι ένα σύστημα για την αποτελεσματική και αποδοτική εξυγίανση των μη βιώσιμων πιστωτικών ιδρυμάτων. Στόχος του είναι να διασφαλίσει την εξυγίανση των προβληματικών τραπεζών με ελάχιστο κόστος για τους φορολογουμένους και για την πραγματική οικονομία.
Ο ενιαίος μηχανισμός εξυγίανσης λειτουργεί μέσω των ακολούθων:
- του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης
- ενός Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης
Πώς λειτουργεί ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης (Ενημερωτικό γράφημα)
Ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων
Το σύστημα εγγύησης των καταθέσεων (ΣΕΚ) διασφαλίζει ότι οι καταθέσεις στις τράπεζες προστατεύονται έως ποσό ύψους 100.000 ευρώ σε περίπτωση πτώχευσης της τράπεζας. Οι καταθέσεις προστατεύονται επί του παρόντος σε επίπεδο κρατών μελών από τα εθνικά συστήματα εγγύησης των καταθέσεων.
Το 2015 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για τη θέσπιση κοινού συστήματος προστασίας των καταθέσεων, το οποίο είναι γνωστό ως το ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων (ΕΣΑΚ).Παρέχοντας ομοιόμορφο επίπεδο προστασίας των τραπεζικών καταθέσεων, το ΕΣΑΚ έχει ως στόχο τα ακόλουθα:
- εξασφάλιση ίσου επιπέδου προστασίας των καταθετών, ανεξάρτητα από την έδρα της τράπεζάς τους στην ευρωζώνη
- αποσύνδεση των τραπεζών από τις εθνικές κυβερνήσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο εξάπλωσης χρηματοπιστωτικής κρίσης
- ενίσχυση της ικανότητας αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης τραπεζικών κρίσεων, ελαχιστοποιώντας τον δυνητικό αντίκτυπο στην οικονομία
Το ΕΣΑΚ βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της πρότασης και δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τους συννομοθέτες.
Τελευταία ενημέρωση: 19 Ιουνίου 2024