Bioróżnorodność
Bioróżnorodność zanika w zastraszającym tempie. Państwa UE są zdecydowane odbudowywać przyrodę i chronić jej różnorodność biologiczną.
Unijna strategia bioróżnorodności 2030
Unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030, przedstawiona przez Komisję Europejską w maju 2020 r., jest jednym z kluczowych elementów europejskiego zielonego ładu.
Rada przyjęła konkluzje w sprawie strategii i zatwierdziła jej cele w październiku 2020 r. Podkreśliła, że należy intensywniej zająć się bezpośrednimi i pośrednimi czynnikami zaniku bioróżnorodności i zasobów przyrody. Ponownie zaapelowała, aby w pełni uwzględniać cele bioróżnorodnościowe w działaniach innych sektorów, takich jak rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo, oraz spójnie wdrażać środki UE w tych dziedzinach.
Ministrowie domagali się, aby znaczna część z 30% budżetu UE i wydatków instrumentu Next Generation EU przeznaczonych na działania klimatyczne była inwestowana w bioróżnorodność i wspierające ją rozwiązania oparte na zasobach przyrody.
Strategia „Od pola do stołu” i strategia bioróżnorodności, zaprezentowane razem przez Komisję w 2020 r., mają wiele wspólnych celów jakościowych i ilościowych, np. mniejsze stosowanie pestycydów i nawozów, rekultywację gruntów rolnych oraz gospodarkę wodną.
Prawo o odbudowie zasobów przyrodniczych
Unijne przepisy o odbudowie zasobów przyrodniczych mają służyć przywracaniu bioróżnorodności i ekosystemów, zgodnie z celami strategii bioróżnorodności 2030. Prawo to ma wprowadzić środki, którymi do 2030 r. zostałoby objęte co najmniej 20% unijnych obszarów lądowych i 20% morskich, a do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy.
Przepisy te po raz pierwszy w historii koncentrują się na odbudowie przyrody w państwach członkowskich UE i zawierają wiążące unijne cele odbudowy dla:
- terenów zdegradowanych i siedlisk morskich
- owadów zapylających
- ekosystemów rolnych
- obszarów miejskich
- rzek i obszarów zalewowych
- lasów.
W czerwcu 2023 r. Rada uzgodniła swoje stanowisko (podejście ogólne). W listopadzie 2023 r. po negocjacjach trójstronnych wypracowane zostało porozumienie z Parlamentem Europejskim.
W czerwcu 2024 r. Rada przyjęła przepisy o odbudowie zasobów przyrodniczych.
Odbudowa przyrody
Inne polityki UE chroniące bioróżnorodność
Unijne wysiłki na rzecz zahamowania zaniku bioróżnorodności i ekosystemów mają umocowanie w prawie. Obejmuje ono:
- dyrektywę ptasią i dyrektywę siedliskową
- ramową dyrektywę wodną
- dyrektywę ramową w sprawie strategii morskiej.
W ochronie bioróżnorodności pomagają też przepisy m.in. o zanieczyszczeniu, inwazyjnych gatunkach obcych i zmianie klimatu – mają one przeciwdziałać czynnikom powodującym zanik bioróżnorodności.
Aby finansować praktyczną ochronę i odbudowę przyrody, UE ustanowiła program LIFE. Funkcjonuje on od 1992 r. i jest jedynym unijnym programem finansowym w całości przeznaczonym na cele środowiskowe i klimatyczne. Odkąd powstał, wsparł ponad 5000 projektów.
Ochrona przyrody
Dlaczego salamandry są dla nas ważne
Każde małe stworzenie, nawet mniejsze niż salamandra, odgrywa ważną rolę w podtrzymywaniu fascynującej sieci życia.
Dzięki dyrektywie siedliskowej Unia chroni salamandry i setki innych gatunków zwierząt oraz rośliny i obszary naturalne. Od Finlandii po Maltę, od Rumunii po Portugalię unijne prawo pomaga chronić siedliska i żyjące w nich gatunki.
Globalne cele bioróżnorodnościowe
UE aktywnie działa w świecie, starając się o realizację swoich globalnych zobowiązań do ochrony przyrody i bioróżnorodności na mocy konwencji wielostronnych, takich jak konwencja o różnorodności biologicznej czy konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem.
W październiku 2024 r. Rada zatwierdziła konkluzje będące ogólnym stanowiskiem negocjacyjnym UE na 16. Konferencję ONZ w sprawie Różnorodności Biologicznej (COP 16), zaplanowaną na październik–listopad 2024 r. w Kolumbii. Po konferencji w Kolumbii w lutym 2025 r. odbyło się we Włoszech spotkanie będące jej następstwem, podczas którego państwa uzgodniły, jak finansować i monitorować realizację ogólnych i szczegółowych celów na rzecz globalnej bioróżnorodności.
Dlaczego bioróżnorodność jest ważna?
Bioróżnorodność to fundament życia. Jest niezbędna zarówno dla ludzi, jak i dla ochrony środowiska i klimatu.
Zapewnia ludziom żywność, wodę pitną i czyste powietrze oraz odgrywa ważną rolę w utrzymywaniu równowagi w przyrodzie. Pomaga przeciwdziałać zmianie klimatu i zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych.
Według Światowego Forum Ekonomicznego prawie połowa światowego PKB (ok. 40 bln EUR) zależy od środowiska naturalnego i jego zasobów. Wysoce zależne od przyrody są największe sektory gospodarki: budownictwo, rolnictwo i przemysł spożywczy, które razem generują w ramach światowej gospodarki blisko 7,3 bln EUR.
Działalność człowieka powodująca zanieczyszczenie i zmiany w siedliskach oraz zmiana klimatu wywierają presję na gatunki i ekosystemy. Zdaniem naukowców 1 mln gatunków roślin, owadów, ptaków i ssaków na całym świecie jest obecnie zagrożonych wyginięciem.
Więcej informacji
Ostatnia aktualizacja: 12 marca 2025