Kalendarium: bioróżnorodność

W lutym 2025 r. odbyło się we Włoszech spotkanie będące następstwem 16. Konferencji ONZ w sprawie Różnorodności Biologicznej (COP 16), zorganizowanej w Kolumbii w 2024 r. Spotkanie zakończyło się:

• przyjęciem strategii mobilizacji zasobów
• wzmocnieniem ram monitorowania globalnych celów w dziedzinie bioróżnorodności
• porozumieniem w sprawie wskaźników pomiaru postępów w realizacji celów.

• UE z zadowoleniem o pozytywnych wynikach rzymskich negocjacji COP 16 na rzecz bioróżnorodności (Komisja Europejska)

Rada zatwierdziła konkluzje na Konferencję Stron Konwencji o Różnorodności Biologicznej (COP 16) oraz posiedzenia w sprawie protokołu kartageńskiego i protokołu z Nagoi, które odbędą się 21 października – 1 listopada 2024 r. w Cali w Kolumbii.

Konkluzje służą jako ogólne stanowisko negocjacyjne UE podczas tych posiedzeń.

• Konwencja ONZ o różnorodności biologicznej: UE potwierdza globalne zobowiązanie do objęcia ochroną jednej trzeciej planety do 2030 r. (komunikat prasowy z 14 października 2024)

Rada formalnie przyjęła bezprecedensowe rozporządzenie w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych. Akt przewiduje wprowadzenie środków odbudowy przyrody, które do 2030 r. pozwolą odtworzyć co najmniej 20% unijnych lądów i obszarów morskich, a do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy.

Rozporządzenie ma służyć łagodzeniu zmiany klimatu i skutków klęsk żywiołowych. Pomoże UE w wypełnieniu międzynarodowych zobowiązań w zakresie ochrony środowiska oraz w odbudowie europejskiej przyrody.

• Przepisy o odbudowie przyrody: Rada daje zielone światło (komunikat prasowy z 17 czerwca 2024)

Przedstawiciele prezydencji Rady i Parlamentu Europejskiego osiągnęli wstępne porozumienie polityczne w sprawie rozporządzenia o odbudowie przyrody. Zgodnie z proponowanym aktem należy wprowadzić środki odbudowy przyrody, które do 2030 r. mają objąć co najmniej 20% unijnych lądów i obszarów morskich, a do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy.

Rozporządzenie jest integralną częścią strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 i pomoże UE zrealizować jej międzynarodowe zobowiązania, podjęte w szczególności w kontekście globalnych ram różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu uzgodnionych na oenzetowskiej konferencji COP15 w 2022 r.

• Odbudowa przyrody: Rada i Parlament porozumiały się co do przepisów o przywróceniu i ochronie siedlisk w UE (komunikat prasowy z 9 listopada 2023)

Rada uzgodniła porozumienie (podejście ogólne) dotyczące projektu przepisów o odbudowie przyrody. Do 2030 r. specjalnymi środkami zostałoby objęte co najmniej 20% unijnych lądów i 20% mórz, a do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy. Projekt wskazuje prawnie wiążące cele i obowiązki w każdym z wymienionych ekosystemów: od gruntów rolnych i lasów po ekosystemy morskie, słodkowodne i miejskie.

Podejście ogólne posłuży prezydencji jako mandat do negocjacji z Parlamentem Europejskim na temat ostatecznego kształtu przepisów.

• Rada porozumiała się w sprawie przepisów o odbudowie przyrody (komunikat prasowy z 20 czerwca 2023)

Unijni ministrowie środowiska przeprowadzili debatę orientacyjną na temat proponowanego rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych.

Ma ono pomóc w odbudowie europejskich siedlisk, z których 80% znajduje się w złym stanie. W przepisach znajdą się konkretne prawnie wiążące cele i obowiązki w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych w każdym z wymienionych ekosystemów – od lasów i gruntów rolnych po ekosystemy morskie, słodkowodne i miejskie. Do 2030 r. proponowanymi środkami zostałoby objęte co najmniej 20% unijnych obszarów lądowych i morskich, a do 2050 r. – wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy.

Aby osiągnąć cele specyficzne dla danego ekosystemu, państwa członkowskie musiałyby wprowadzić skuteczne obszarowe środki odbudowy. Musiałyby planować z wyprzedzeniem, przygotowując – w ścisłej współpracy z naukowcami, zaangażowanymi stronami i opinią publiczną – krajowe plany odbudowy zasobów. W proponowanym rozporządzeniu znalazły się również wskaźniki bioróżnorodności służące do pomiaru postępów.

Ministrowie zapoznali się ze sprawozdaniem z postępu prac sporządzonym przez prezydencję i przeprowadzili debatę orientacyjną. Skupili się na zakładanych celach i na regule niepogarszania warunków.

• Rada ds. Środowiska (20 grudnia 2022)

Światowi przywódcy uzgodnili nowe ambitne ogólne i szczegółowe cele w dziedzinie ochrony i odbudowy przyrody na 2030 rok i kolejne lata. Podczas konferencji ONZ w sprawie bioróżnorodności (COP 15) przyjęte zostały historyczne globalne ramy bioróżnorodności z Kunmingu/Montrealu. Znalazły się w nich zarówno jasne, wymierne cele ogólne i szczegółowe, jak i uzgodnienia dotyczące monitorowania, sprawozdawczości i przeglądu, które pozwolą śledzić realizację celów.

• UE na COP 15 (Komisja Europejska)

UE i Organizacja Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (OACPS) popierają przyjęcie ambitnych, kompleksowych i transformacyjnych globalnych ram różnorodności biologicznej na okres po 2020 r. w celu powstrzymania i odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej na konferencji ONZ w sprawie różnorodności biologicznej COP15, która odbędzie się w Montrealu w dniach 7–19 grudnia 2022 r.

Oczekiwania dotyczące tego przełomowego wydarzenia zostały omówione przez ministrów z państw Unii Europejskiej, Afryki, Karaibów i Pacyfiku, którzy spotkali się w Brukseli przy okazji posiedzenia Wspólnej Rady Ministrów OACPS i UE.

Zatrzymanie i odwrócenie procesu utraty różnorodności biologicznej ma kluczowe znaczenie, ponieważ niepokojące zmniejszanie się tej różnorodności zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu, zdrowiu, gospodarkom i źródłom utrzymania miliardów ludzi. Aby przyszłe ramy były skuteczne, będą musiały obejmować wymierne cele, poparte solidnymi ramami monitorowania i przeglądu, a także odpowiednimi środkami wspierającymi ich wdrażanie.

• COP 15: UE i OACPS za ambitnym globalnym porozumieniem (komunikat prasowy z 29 listopada 2022)

Na październikowym posiedzeniu Rady ds. Środowiska unijni ministrowie zatwierdzili konkluzje będące ogólnym stanowiskiem negocjacyjnym UE na 15. Konferencję ONZ w sprawie Różnorodności Biologicznej (COP 15).

Konferencja ma przyjąć globalne ramy bioróżnorodności na okres po 2020 roku. Przewidziane w nich cele określą kierunek światowych działań na rzecz ochrony i przywracania zasobów przyrodniczych w następnej dekadzie.

W swoich konkluzjach Rada wzywa do przyjęcia ambitnych, kompleksowych i transformacyjnych globalnych ram różnorodności biologicznej na okres po 2020 roku. Będą one obejmować długoterminowe cele na 2050 r., wyniki pośrednie na 2030 r. i ukierunkowane na działania cele na 2030 r., które skutecznie i jednocześnie będą odnosić się do bezpośrednich i pośrednich czynników utraty różnorodności biologicznej.

• Rada ds. Środowiska (24 października 2022)

Rada przyjęła stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie programu LIFE na lata 2021–2027. Przed przyjęciem swojego stanowiska Rada w grudniu 2020 r. wypracowała wstępne porozumienie z Parlamentem Europejskim. LIFE jest sztandarowym programem UE na rzecz przyrody, ochrony bioróżnorodności i przeciwdziałania zmianie klimatu. Od 2021 r. ze środków LIFE finansowane są również działania związane z efektywnością energetyczną i energią odnawialną.

• Program LIFE: Rada przyjmuje stanowisko w pierwszym czytaniu (komunikat prasowy z 16 marca 2021)

Prezydencja Rady osiągnęła wstępne porozumienie polityczne z Parlamentem w sprawie przedłużenia programu LIFE na okres po 2020 r. LIFE jest sztandarowym programem UE na rzecz przyrody, ochrony bioróżnorodności i przeciwdziałania zmianie klimatu. Od 2021 r. z finansowania w ramach tego programu skorzystają także projekty z dziedziny efektywności energetycznej i energii odnawialnej.

Porozumienie przewiduje, że program LIFE będzie dysponował w latach 2021–2027 środkami w łącznej kwocie 5,432 mld EUR. Ten wzrost środków wynika z porozumienia osiągniętego co do długoterminowego budżetu UE (wieloletnich ram finansowych). Zakłada ono zastosowanie ogólnego celu klimatycznego wynoszącego 30% do łącznej kwoty wydatków z wieloletnich ram finansowych i z instrumentu Next Generation UE. Współprawodawcy uzgodnili również, że czas trwania programu LIFE będzie dostosowany do okresu obowiązywania wieloletnich ram finansowych.

• Program LIFE – wstępne porozumienie polityczne prezydencji z Parlamentem (komunikat prasowy z 17 grudnia 2020)

W październiku 2020 r. Rada ds. Środowiska przyjęła konkluzje o bioróżnorodności. Zatwierdziła w nich cele unijnej strategii bioróżnorodnościowej 2030. Państwa członkowskie przyznały, że należy zintensyfikować wysiłki i zająć się bezpośrednimi i pośrednimi czynnikami zaniku bioróżnorodności i zasobów przyrody. Ponownie wezwały do pełnego włączenia celów dotyczących bioróżnorodności w działania prowadzone w innych sektorach, takich jak rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo, oraz do spójnej realizacji środków UE w tych dziedzinach.

Bioróżnorodność jest naszym ubezpieczeniem na życie: dostarcza nam czystego powietrza i wody, żywności, materiałów budowlanych i odzieży. Tworzy miejsca pracy i źródła utrzymania. Gdy natura jest niszczona, pojawia się ryzyko wystąpienia ognisk choroby i pandemii. Svenja Schulze, federalna niemiecka minister środowiska, ochrony przyrody i bezpieczeństwa jądrowego

• Rada przyjmuje konkluzje o unijnej strategii bioróżnorodnościowej 2030 (komunikat prasowy z 23 października 2020)

Rada upoważniła przewodniczącą Komisji Ursulę von der Leyen, by podczas Szczytu ONZ w sprawie Bioróżnorodności zatwierdziła w imieniu UE „Zobowiązanie przywódców na rzecz przyrody”.

Zobowiązanie jest dobrowolną deklaracją, w której podkreśla się, że zanik bioróżnorodności i degradacja ekosystemów wymagają pilnych, natychmiastowych działań globalnych oraz że bioróżnorodność, klimat i środowisko znajdą się w centrum strategii odbudowy po Covid-19 oraz krajowych i międzynarodowych działań na rzecz rozwoju i współpracy.

• Szczyt ONZ ws. Bioróżnorodności: Rada daje sygnał do ambitniejszych działań (komunikat prasowy z 21 września 2020)
• Szczyt ONZ w sprawie Bioróżnorodności (strona internetowa)

Unijni ministrowie rolnictwa wymienili poglądy na temat unijnej strategii bioróżnorodnościowej, ogłoszonej przez Komisję Europejską 20 maja 2020 r. w ramach europejskiego zielonego ładu. Skupili się na jej aspektach rolnych oraz powiązaniach z toczącą się reformą wspólnej polityki rolnej.

• Wideokonferencja ministrów rolnictwa (8 czerwca 2020)
• Europejski zielony ład (podsumowanie informacyjne)
• Przyszłość WPR po 2020 roku (podsumowanie informacyjne)

W przyjętych konkluzjach unijni ministrowie środowiska potwierdzają, że UE i jej państwa członkowskie chcą prowadzić i intensyfikować działania na rzecz zahamowania zaniku bioróżnorodności i na rzecz rekultywacji ekosystemów. Konkluzje zawierają wskazówki polityczne co do prac nad globalnymi ramami bioróżnorodności po 2020 r.

Rada zaapelowała też do Komisji o niezwłoczne opracowanie ambitnej, realistycznej i spójnej unijnej strategii bioróżnorodnościowej 2030 jako centralnego elementu europejskiego zielonego ładu.

• Różnorodność biologiczna – Rada przyjmuje konkluzje (komunikat prasowy z 19 grudnia 2019)

Ministrowie środowiska przyjęli konkluzje, w których wyrazili głębokie zaniepokojenie z powodu poważnego zagrożenia bazy surowców naturalnych i usług ekosystemowych. Zaapelowali o ambitny plan strategiczny mający pomóc chronić bioróżnorodność po 2020 r.

W konkluzjach przedstawili ogólne polityczne ramy stanowiska negocjacyjnego UE na 14. posiedzenie konferencji stron konwencji o różnorodności biologicznej, które odbędzie się w Egipcie w listopadzie 2018 r.

• Bioróżnorodność: Rada przyjmuje konkluzje (komunikat prasowy z 9 października 2018)

Unijni ministrowie uzgodnili konkluzje Rady o bioróżnorodności w związku ze zbliżającym się spotkaniem stron konwencji o różnorodności biologicznej i protokołów do niej (4–17 grudnia 2016 r. w meksykańskim Cancún). Podkreślili, że należy działać na szczeblu międzynarodowym, aby zatrzymać utratę bioróżnorodności i odwrócić obecny trend, który prowadzi do jej niebezpiecznie niskiego poziomu.

• Rada ds. Środowiska (17 października 2016)

Rada przyjęła konkluzje o śródokresowym przeglądzie unijnej strategii bioróżnorodnościowej. Ministrowie wskazali dziedziny, w których konieczna jest dalsza praca, by można było zrealizować planowane cele.

• Rada ds. Środowiska (16 grudnia 2015)

Rada przyjęła konkluzje, w których wyznaczyła 2 cele: zatrzymać zanik bioróżnorodności i degradację usług ekosystemowych oraz zapewnić ich maksymalne odtworzenie do 2020 r. W konkluzjach Rada przedstawiła swoją wizję lepszej ochrony bioróżnorodności w UE do 2050 r. Ministrowie nakreślili ponadto stanowisko UE w sprawie ochrony bioróżnorodności na szczeblu światowym i zaapelowali o jeszcze większe uwzględnianie celów bioróżnorodnościowych w przekrojowych politykach i strategiach UE.

• Konkluzje Rady o wizji i celach unijnych i globalnych w zakresie bioróżnorodności (15 marca 2010)

Unijni ministrowie podkreślili, jak ważne jest wznowienie politycznego impetu, by nasilić starania na rzecz ochrony bioróżnorodności oraz by przyjąć zrewidowany, ambitny plan strategiczny do konwencji o różnorodności biologicznej.

• Konkluzje Rady o różnorodności biologicznej po 2010 r. (22 grudnia 2009)