Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
Głównym elementem Next Generation EU jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jest to tymczasowy instrument, który zapewnia dotacje i pożyczki wspierające reformy i inwestycje w państwach członkowskich UE.
Czym jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności?
Na Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) przeznaczono niemal 90% łącznych środków w ramach Next Generation EU.
Jest to szeroko zakrojony program wsparcia finansowego, który ma pomóc państwom członkowskim przeciwdziałać społeczno-gospodarczym skutkom pandemii.
Ten tymczasowy instrument ustanowiono rozporządzeniem Rady 11 lutego 2021 r. Nie tylko wspiera on odbudowę, ale również ułatwia państwom członkowskim prowadzenie ekologiczno-cyfrowej transformacji gospodarek, sprzyjając ich przyszłemu zrównoważonemu rozwojowi i odporności.
Podział środków (w cenach bieżących)
Pula środków w ramach Next Generation EU wynosi około 807 mld euro w cenach bieżących. Kwota 723,8 mld euro w ramach RRF została podzielona na: 385,8 mld euro w pożyczkach i 338 mld euro w dotacjach.
Kwota 723,8 mld euro w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności została podzielona na:
- pożyczki: 385,8 mld euro.
- dotacje: 338 mld euro.
Dotychczas z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności wypłacono około 426 mld euro.
12 kwietnia 2024 r. ministrowie zatwierdzili konkluzje o śródokresowej ocenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. W konkluzjach tych Rada podkreśla pozytywny wkład RRF w transformację ekologiczno-cyfrową i realizację innych unijnych priorytetów.
- Plan odbudowy dla Europy
- Unijny pakiet odbudowy: Rada przyjmuje Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (komunikat prasowy z 11 lutego 2021)
- Fundusz odbudowy: Rada zatwierdza konkluzje o śródokresowej ocenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (komunikat prasowy z 12 kwietnia 2024)
Jak państwa UE uzyskują dostęp do środków odbudowy?
W latach 2021 i 2022 państwa członkowskie przedstawiły krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności, w których określiły swoje programy reform i inwestycji do 2026 r. Poproszono je o przedstawienie spójnych pakietów projektów w sześciu obszarach polityki:
Sześć obszarów polityki w planach krajowych
transformacja ekologiczna
transformacja cyfrowa
inteligentne, zrównoważone i inkluzywne wzrost i zatrudnienie
spójność społeczna i terytorialna
zdrowie i odporność
polityka na rzecz następnego pokolenia, w tym edukacji i umiejętności
30 czerwca 2022 r. Komisja zaktualizowała – zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia o RRF – maksymalny wkład finansowy na rzecz bezzwrotnego wsparcia finansowego dla każdego państwa członkowskiego. Plany zostaną zweryfikowane i w razie potrzeby zmodyfikowane, tak by uwzględniały ostateczny przydział środków finansowych.
Komisja oceniła te plany, stosując m.in. następujące kryteria:
- spójność z zaleceniami dla danego kraju wydanymi w ramach europejskiego semestru
- postępy w zwiększaniu potencjału wzrostu, tworzeniu miejsc pracy oraz poprawie odporności społeczno-gospodarczej danego państwa członkowskiego
- faktyczny wkład w transformację ekologiczno-cyfrową (w swoich planach państwa muszą przeznaczyć co najmniej 37% budżetu na działania klimatyczne i bioróżnorodnościowe oraz co najmniej 20% na cyfryzację).
Ocenę planów zatwierdziła następnie, w ciągu miesiąca, Rada na podstawie propozycji Komisji kwalifikowaną większością głosów.
Pozytywna ocena wniosków o płatność zależy od zadowalającego osiągnięcia stosownych celów pośrednich i końcowych.
Dzięki ratyfikowaniu decyzji o zasobach własnych przez wszystkie państwa członkowskie Unia mogła zacząć udostępniać środki w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Od momentu rozpoczęcia płatności państwa członkowskie muszą dwa razy w roku przedstawiać sprawozdania z postępów w ramach europejskiego semestru.
Jak plan odbudowy pomaga walczyć z kryzysem energetycznym?
W 2022 r. Komisja zaprezentowała plan REPowerEU, który ma przeciwdziałać zakłóceniom na globalnych rynkach energii w związku z inwazją Rosji na Ukrainę. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności pomaga we wdrażaniu tego nowego planu, który ma przekształcić unijny system energetyczny i stopniowo uniezależnić UE od rosyjskich paliw kopalnych. W tym celu dofinansowuje infrastrukturę i wspiera reformy w dziedzinie energetyki.
Aby plan ten mógł zostać wdrożony, państwa członkowskie w krajowych planach odbudowy dodają specjalny rozdział poświęcony REPowerEU. Uaktualnione plany krajowe zawierające nowe rozdziały są oceniane przez Komisję w procedurze podobnej do opisanej powyżej.
Ostatnia aktualizacja: 10 lipca 2026