Herstel- en veerkrachtfaciliteit
Het NextGenerationEU-initiatief verloopt voornamelijk via de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Via dit tijdelijke instrument kunnen de EU-lidstaten subsidies en leningen krijgen voor hervormingen en investeringen.
Wat is de herstel- en veerkrachtfaciliteit?
De meeste middelen van NextGenerationEU worden verdeeld via de herstel- en veerkrachtfaciliteit: bijna 90% van het totale budget.
De faciliteit is een grootschalig financieel steunprogramma om de lidstaten te helpen de economische en maatschappelijke gevolgen van de coronapandemie aan te pakken.
Het programma werd op 11 februari 2021 ingesteld met een verordening van de Raad. Dit tijdelijke instrument ondersteunt niet alleen het herstel, maar zorgt er ook voor dat de economieën van de lidstaten stappen kunnen zetten in de groene transitie en de digitale transformatie. Het is dus toekomstgericht en zet in op duurzaamheid en weerbaarheid.
Hoe de middelen worden uitbetaald (in lopende prijzen)
Het budget van NextGenerationEU bedraagt in totaal rond de € 807 miljard. € 723,8 miljard daarvan wordt via de herstel- en veerkrachtfaciliteit uitbetaald: € 385,8 miljard via leningen en € 338 miljard via subsidies.
De herstel- en veerkrachtfaciliteit, in totaal € 723,8 miljard, wordt uitbetaald via:
- leningen: € 385,8 miljard
- subsidies: € 338 miljard
Tot op heden is ongeveer € 426 miljard uit de faciliteit uitbetaald.
Op 12 april 2024 keurden de ministers Raadsconclusies goed over de tussentijdse evaluatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. In die conclusies erkent de Raad de positieve bijdrage van de herstel- en veerkrachtfaciliteit aan de groene en de digitale transitie en andere EU-prioriteiten.
Hoe krijgen EU-landen toegang tot de herstelfondsen?
In 2021 en 2022 dienden de lidstaten nationale herstel- en veerkrachtplannen (RRP's) in met hun hervormings- en investeringsagenda's tot 2026. Ze moesten samenhangende pakketten van projecten op 6 beleidsgebieden samenstellen.
De 6 beleidsterreinen van de nationale plannen
groene transitie
digitale transformatie
slimme, duurzame en inclusieve groei en banen
sociale en territoriale cohesie
gezondheid en veerkracht
beleid voor de volgende generatie, zoals onderwijs en vaardigheden
Op 30 juni 2022 actualiseerde de Commissie de maximale financiële bijdrage voor niet-terug te betalen financiële steun voor elke lidstaat, conform artikel 11, lid 2, van de verordening tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De plannen worden geëvalueerd en zo nodig aangepast naar rato van de definitieve toewijzing van middelen.
De plannen werden door de Commissie beoordeeld op basis van een reeks criteria, waaronder:
- overeenstemming met de landspecifieke aanbevelingen van het Europees Semester
- versterking van het groeipotentieel, de banencreatie en de economische en sociale veerkracht van de lidstaat
- doeltreffende bijdragen aan de groene en de digitale transitie (de nationale plannen moeten ten minste 37% van het budget aan klimaat en biodiversiteit toewijzen en nog eens ten minste 20% aan digitale maatregelen)
De Commissie nam haar beoordeling vervolgens op in een voorstel, dat binnen een maand met gekwalificeerde meerderheid van stemmen door de Raad is goedgekeurd.
Voorwaarde voor een positieve beoordeling van betalingsverzoeken is dat de tussentijdse doelen en streefcijfers afdoende worden gehaald.
Na de ratificatie van het eigenmiddelenbesluit door alle lidstaten kon de EU middelen beschikbaar stellen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit.
Zodra de betalingen van start gaan, brengen de lidstaten 2 keer per jaar verslag uit over de vooruitgang, in het kader van het Europees Semester.
Hoe draagt het herstelplan bij tot het aanpakken van de energiecrisis?
In 2022 presenteerde de Commissie het REPowerEU-plan om de verstoring van de wereldwijde energiemarkt als gevolg van Ruslands invasie van Oekraïne te boven te komen. De herstel- en veerkrachtfaciliteit draagt bij tot de uitvoering van het nieuwe plan om het energiesysteem van de EU te transformeren en geleidelijk onafhankelijk te worden van Russische fossiele brandstoffen door infrastructuur te financieren en energiehervormingen te ondersteunen.
De lidstaten stellen in hun bestaande herstel- en veerkrachtplannen specifieke REPowerEU-hoofdstukken voor. De geactualiseerde plannen, met inbegrip van de REPowerEU-hoofdstukken, worden door de Commissie beoordeeld volgens een proces dat vergelijkbaar is met het hierboven beschreven proces.
Laatst bijgewerkt: 12 juni 2026