An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta
Is í an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (STA) a dhéanann suas an chuid is mó de Next Generation EU. Is ionstraim shealadach í lena gcuirtear deontais agus iasachtaí ar fáil chun tacú le hathchóirithe agus infheistíochtaí a dhéanamh i mBallstáit an Aontais.
Cad í an tsaoráid téarnaimh agus athléimneachta?
Is ionann an tsaoráid téarnaimh agus athléimneachta (STA) nua agus formhór na hiarrachta faoi Next Generation EU: beagnach 90% den imchlúdach iomlán.
Is clár tacaíochta airgeadais ar mhórscála í a ceapadh chun cabhrú leis na Ballstáit aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta phaindéim COVID-19.
Cruthaíodh an ionstraim shealadach sin tar éis glacadh Rialacháin ón gComhairle an 11 Feabhra 2021 agus ní hamháin go dtacaíonn sí leis an téarnamh, ach cinntítear léi freisin gur féidir le geilleagair na mBallstát dul chun cinn a dhéanamh i dtreo aistriú glas agus claochlú digiteach, rud a chuirfidh an inbhuanaitheacht agus an athléimneacht chun cinn don todhchaí.
Conas a eisíoctar na cistí (i bpraghsanna reatha)
I bpraghsanna reatha, is ionann luach imchlúdach Next Generation EU agus thart ar €807 mbilliún. Eisíoctar imchlúdach téarnamh saoráide agus athléimneachta, ar fiú €723.8 billiún é, mar seo a leanas: €385.8 billiún in iasachtaí agus €338 mbilliún i ndeontais.
Is mar a seo a leanas a éisíoctar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (STA), ar fiú €723.8 billiún í:
- iasachtaí: €385.8 billiún
- deontais: €338 mbilliún
Go dtí seo, eisíocadh thart ar €426 bhilliún ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta.
An 12 Aibreán 2024, d’fhormheas na hairí conclúidí maidir leis an meastóireacht mheántéarmach ar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. Sna conclúidí uaithi, d’aithin an Chomhairle rannchuidiú dearfach STA leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach agus le tosaíochtaí eile an Aontais.
- Plean téarnaimh don Eoraip
- Pacáiste téarnaimh an Aontais: an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta glactha ag an gComhairle (preaseisiúint, an 11 Feabhra 2021)
- An ciste téarnaimh: Conclúidí formheasta ag an gComhairle maidir leis an meastóireacht mheántéarmach ar an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (preaseisiúint, an 12 Aibreán 2024)
Conas a gheobhaidh tíortha an Aontais rochtain ar chistí na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta?
Le linn 2021 agus 2022, thíolaic na Ballstáit pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta (STAnna) inar leagadh amach a gcláir oibre don athchóiriú agus don infheistíocht suas go dtí 2026. Iarradh orthu pacáistí comhtháite tionscadal a leagan amach i sé cinn de réimsí beartais.
Na sé réimse beartais sna pleananna náisiúnta
an t-aistriú glas
an claochlú digiteach
fás agus fostaíocht atá cliste, inbhuanaithe agus cuimsitheach
comhtháthú sóisialta agus críochach
sláinte agus athléimneacht
beartais don chéad ghlúin eile, lena gcuirtear oideachas agus scileanna san áireamh
An 30 Meitheamh 2022, nuashonraigh an Coimisiún an ranníocaíocht uasta airgeadais le haghaidh tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha do gach Ballstát, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) den Rialachán maidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta. Déanfar na pleananna a athbhreithniú agus a oiriúnú de réir mar is gá chun leithdháileadh deiridh na gcistí a chur san áireamh.
Rinne an Coimisiún measúnú ar na pleananna téarnaimh agus athléimneachta de réir critéir áirithe, lena gcuirtear san áireamh:
- comhsheasmhacht leis na moltaí tírshonracha den Seimeastar Eorpach
- feabhsuithe ar acmhainneacht fáis, cruthú post agus athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta an Bhallstáit
- ranníocaíochtaí éifeachtacha leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach (ba cheart, sna pleananna náisiúnta, ar a laghad 37% den bhuiséad a leithdháileadh ar an aeráid agus ar an mbithéagsúlacht agus íosmhéid breise 20% ar bhearta digiteacha)
Rinne an Chomhairle an measúnú ar na pleananna téarnaimh agus athléimneachta a fhormheas ansin laistigh de mhí amháin, trí thromlach cáilithe ar thogra ón gCoimisiún.
Beidh measúnú dearfach ar iarratais ar íocaíocht ag brath ar chomhlíonadh sásúil na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha.
Nuair a dhaingnigh na Ballstáit uile an cinneadh maidir le hacmhainní dílse, bhí an tAontas in ann tosú ar chistí a chur ar fáil faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta.
A luaithe a chuirtear tús leis na híocaíochtaí, tuairiscíonn na Ballstáit ar an dul chun cinn dhá uair sa bhliain mar chuid den Seimeastar Eorpach.
Conas a chuidíonn an plean téarnaimh le dul i ngleic leis an ngéarchéim fuinnimh?
In 2022, thíolaic an Coimisiún an plean REPowerEU chun an ceann is fearr a fháil ar an suaitheadh a tharla don mhargadh fuinnimh domhanda arb é ionradh na Rúise ar an Úcráin ba chúis leis. Rannchuidíonn an tsaoráid téarnaimh agus athléimneachta le cur chun feidhme an phlean nua chun córas fuinnimh an Aontais a athrú ó bhonn agus deireadh a chur de réir a chéile lena spleáchas ar bhreoslaí iontaise na Rúise ach bonneagar a mhaoiniú agus tacú le hathchóirithe fuinnimh.
Chuige sin, tá caibidlí tiomnaithe REPowerEU á gcur ag na Ballstáit leis na pleananna téarnaimh agus athléimneachta atá acu cheana. Tá measúnú á dhéanamh ag an gCoimisiún ar na pleananna nuashonraithe téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidlí REPowerEU, agus próiseas á leanúint atá cosúil leis an bpróiseas a bhfuil cur síos air thuas.
An t-athbhreithniú deireanach: an 12 Meitheamh 2026