Sekurytyzacja: łatwiejsze finansowanie gospodarki UE
Jednym z pierwszych kroków w tworzeniu unii rynków kapitałowych jest próba ożywienia unijnego rynku sekurytyzacji, by poprawić finansowanie gospodarki UE. Służyć temu mają 2 wnioski legislacyjne z nowymi przepisami o sekurytyzacji:
- projekt rozporządzenia o prostej, przejrzystej i standardowej sekurytyzacji (sekurytyzacji STS)
- nowelizacja rozporządzenia o wymogach kapitałowych.
30 maja 2017 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły porozumienie polityczne co do obu projektów. W swojej ostatecznej wersji oba rozporządzenia zostaną przyjęte po finalizacji technicznej.
Dzięki tym rozporządzeniom powstaną wspólne przepisy dla wszelkiego rodzaju sekurytyzacji oraz ramy dla bezpiecznych, prostych, przejrzystych, standardowych i odpowiednio nadzorowanych produktów sekurytyzacyjnych. Łatwiej będzie też odróżnić takie produkty od bardziej złożonych i ryzykownych instrumentów finansowych.
Nowe przepisy pomogą inwestorom oceniać ryzyko sekurytyzacyjne w danym produkcie i między produktami.
To z kolei pomoże stworzyć nowe możliwości inwestycyjne w całej UE oraz zapewnić dodatkowe źródła finansowania gospodarce, a zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom oraz start-upom.
Oba rozporządzenia mają zostać przyjęte w zwykłej procedurze ustawodawczej, tzn. wspólnie przez Radę i Parlament Europejski.
Po co regulować sekurytyzację?
Sekurytyzacja to proces, w którym kredytodawca (np. bank) przekształca posiadane wierzytelności (np. kredyty hipoteczne) w papiery wartościowe przeznaczone do sprzedaży. Zyski z bazowych wierzytelności przypadają wtedy inwestorom, którzy zakupili odnośne papiery wartościowe.
Różnicowanie źródeł finansowych, lepsza kontrola ryzyka
Sekurytyzacja pozwala bankowi uwolnić część swojego kapitału (który miał zabezpieczać przed ryzykiem posiadanej wierzytelności) w celu dalszego kredytowania gospodarki.
Ponadto pomaga rozłożyć ryzyko na cały sektor finansowy: banki przenoszą część ryzyka na inne banki lub na innych inwestorów instytucjonalnych (np. firmy ubezpieczeniowe).
Większe zróżnicowanie źródeł finansowych i ich mniejsza zależność od sektora bankowego sprzyjają ogólnej stabilności i odporności systemu finansowego. Ewentualne problemy sektora bankowego mają wtedy mniejszy wpływ na dostęp do finansowania.
Dodatkowe źródła finansowe dla małych i średnich przedsiębiorstw
Według Komisji Europejskiej w 2014 r. wolumen sekurytyzacji w UE spadł o 42% w porównaniu ze średnim poziomem sprzed kryzysu (w latach 2001–2008).
Sekurytyzacja wierzytelności to ważne źródło finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Komisja stwierdziła, że sekurytyzacja wierzytelności małych i średnich przedsiębiorstw spadła z 77 mld EUR w 2007 r. do 36 mld EUR w 2014 r. Ponadto 35% małych i średnich przedsiębiorstw, które w 2013 r. zwróciły się do banku o środki finansowe, nie otrzymało ich w całości.
Komisja szacuje też, że gdyby wolumen unijnej sekurytyzacji powrócił do poziomu przedkryzysowego, wygenerowałaby ona 100–150 mld EUR dodatkowych środków finansowych.
Zatem sekurytyzacja, o ile dobrze ustrukturyzowana, może:
- poprawić wydajność i stabilność systemu finansowego
- stworzyć możliwości inwestycyjne
- przynieść zyski firmom i obywatelom dzięki tańszym, dostępnym pożyczkom.
W Radzie
30 maja 2017: Rada i Parlament Europejski osiągają porozumienie polityczne co do obu projektów dotyczących sekurytyzacji.
8 grudnia 2015: Rada przyjmuje stanowisko negocjacyjne względem projektów dotyczących sekurytyzacji. Prezydencja może teraz przystąpić do negocjacji z Parlamentem Europejskim w sprawie ostatecznej wersji proponowanych aktów.
2 grudnia 2015: Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper) zatwierdza w imieniu Rady mandat negocjacyjny dla prezydencji w sprawie pakietu sekurytyzacyjnego.
30 września 2015: Rada otrzymuje 2 projekty rozporządzeń. Grupa Robocza ds. Usług Finansowych analizuje je, by określić stanowisko Rady.
Rozporządzenia sekurytyzacyjne: najważniejsze punkty
Rozporządzenie w sprawie prostej, przejrzystej i standardowej sekurytyzacji (sekurytyzacji STS) ustanawia kryteria decydujące o tych cechach. Na przykład sekurytyzacja jest prosta, gdy jej przedmiotem są wierzytelności tego samego typu (np. wyłącznie kredyty hipoteczne), a ich dalsza sekurytyzacja nie jest dozwolona.
Przejrzysta i standardowa jest m.in. wtedy, gdy emitenci przedstawiają klarowną dokumentację objaśniającą strukturę instrumentu i kolejność płatności.
Rozporządzenie zawiera też ogólnosekurytyzacyjne przepisy o należytej staranności, o zatrzymywaniu ryzyka i o przejrzystości.
Rada uzgodniła z Parlamentem Europejskim, że wymóg zatrzymywania ryzyka pozostanie na poziomie 5%, zgodnie z normami międzynarodowymi. Wymóg odnosi się do ryzyka sekurytyzacyjnego, które inicjator, sponsor lub pierwotny kredytodawca muszą zatrzymać na swoim szczeblu. Wymóg ten ma spowodować, że produkty sekurytyzacyjne nie będą tworzone wyłącznie w celu sprzedaży ich inwestorom.
Ponadto Rada uzgodniła z Parlamentem Europejskim, że powstanie baza danych o transakcjach sekurytyzacji.
Obie instytucje porozumiały się też co do przepisów o zapobieganiu konfliktowi interesów: w procesie certyfikacji STS (nawet gdy zaangażowana jest w niego strona trzecia) odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów ponosi całkowicie inicjator, sponsor, pierwotny kredytodawca czy jednostka specjalnego przeznaczenia do celów sekurytyzacji.
Uzgodniony tekst przewiduje też specjalne przepisy dla programów emisji papierów komercyjnych zabezpieczonych należnościami (tzw. sekurytyzacji krótkoterminowych). Programy te opierają się często na kredytach samochodowych czy umowach leasingu samochodów i sprzętu.
Rozporządzenie nowelizujące wymogi kapitałowe sprawi, że kapitałowe traktowanie sekurytyzacji przez banki i firmy inwestycyjne będzie bardziej uwzględniać ryzyko i odpowiednio odzwierciedlać specyficzne cechy sekurytyzacji STS.
Co dalej?
30 maja 2017 r. Rada porozumiała się z Parlamentem Europejskim w sprawie obu projektów.
Instytucje te dokonają oficjalnego przyjęcia obu rozporządzeń w pierwszym czytaniu po ich finalizacji technicznej.