Securitisatie: beter financieren van de economie in de EU

Een van de voornaamste bouwstenen van de kapitaalmarktenunie zijn de inspanningen om de Europese markt voor securitisatie te doen heropleven en aldus bij te dragen aan een betere financiering van de Europese economie. Daarom liggen er 2 wetgevingsvoorstellen met nieuwe regels voor securitisatie op tafel:

• een verordening over eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde securitisatie (simple, transparent and standardised - STS)
• een verordening tot wijziging van de verordening inzake kapitaalvereisten

De Raad en het Europees Parlement bereikten op 30 mei 2017 een politiek akkoord over beide voorstellen. De definitieve versie van de verordeningen zal worden aangenomen zodra de teksten op technisch niveau zijn afgerond.

De 2 verordeningen bevatten nieuwe gemeenschappelijke regels voor alle securitisaties, vormen een kader voor veilige, eenvoudige, transparante, gestandaardiseerde en aan adequaat toezicht onderworpen securitisatieproducten, en helpen een onderscheid te maken tussen deze producten en producten uit complexere financiële instrumenten met een hoger risico.

De nieuwe regels zullen investeerders helpen de risico's in verband met securitisatie in te schatten, zowel binnen als tussen producten.

Dit moet op zijn beurt bijdragen tot het creëren van nieuwe investeringsmogelijkheden in de hele EU en zorgen voor een extra bron van financiering in de economie, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen en startende ondernemingen.

De ontwerpverordeningen moeten worden aangenomen volgens de gewone wetgevingsprocedure, d.w.z. door zowel de Raad als het Europees Parlement.

Waarom moet securitisatie worden gereguleerd?

Securitisatie is een proces waarbij een kredietgever, zoals een bank, de leningen die hij in bezit heeft (bv. hypotheken) "herverpakt" tot effecten die aan beleggers kunnen worden verkocht. De beleggers ontvangen dan de opbrengsten die door de onderliggende leningen worden gegenereerd.

Gediversifieerdere financieringsbronnen, beter risicobeheer

Securitisatie biedt een bank de mogelijkheid een deel van haar kapitaal (dat anders zou zijn gereserveerd ter dekking van de risico's van de leningen die zij heeft verkocht) vrij te maken voor verdere kredietverlening aan de economie.

Voorts draagt securitisatie ertoe bij dat de risico's over de gehele financiële sector worden verspreid, omdat de banken sommige van deze risico's overdragen aan andere banken of institutionele beleggers (zoals verzekeringsmaatschappijen).

Met financieringsbronnen die diverser zijn en minder afhankelijk van de bankensector, wordt het financiële systeem in zijn totaliteit stabieler en schokbestendiger. Dat komt omdat het effect van eventuele problemen in de bankensector op de toegang tot financiering daardoor minder acuut wordt.

Een extra financieringsbron voor kleine en middelgrote ondernemingen

Volgens de Europese Commissie is het volume van de securitisatie in 2014 gedaald met 42% ten opzichte van de gemiddelde niveaus in de periode voor de crisis (2001-2008).

Securitisatie van leningen is een belangrijke financieringsbronvoor kleine en middelgrote ondernemingen.

Uit onderzoek van de Commissie blijkt dat de securitisatie van kredieten aan kleine en middelgrote ondernemingen is gedaald van € 77 miljard in 2007 tot € 36 miljard in 2014. In 2013 hebben 35% van de kleine en middelgrote ondernemingen niet alle kredieten gekregen die zij aan hun bank hadden gevraagd.

Als het volume van de securitisatie in de EU het gemiddelde niveau van vóór de crisis zou bereiken, zou dit volgens de schattingen € 100 à 150 miljard aan extra financiering genereren.

Daarom kan securitisatie, indien deze goed gestructureerd is:

• de efficiëntie en de stabiliteit van het financieel systeem verbeteren
• investeringskansen creëren
• voor ondernemingen en burgers voordelen opleveren in de vorm van goedkopere en toegankelijke leningen

• Voorstel voor een verordening tot vaststelling van regels betreffende securitisatie en tot instelling van een Europees kader voor eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde securitisatie
• Voorstel voor een verordening betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen

In de Raad

30 mei 2017: de Raad en het Europees Parlement bereiken een politiek akkoord over beide voorstellen inzake securitisatie.

8 december 2015: de Raad bepaalt zijn onderhandelingsstandpunt over de voorstellen inzake securitisatie. Met dat mandaat kan het voorzitterschap van de Raad met het Europees Parlement beginnen te onderhandelen over de definitieve versie van de voorstellen.

2 december 2015: het Comité van permanente vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie (Coreper) hecht namens de Raad zijn goedkeuring aan een onderhandelingsmandaat voor het voorzitterschap van de Raad met betrekking tot het securitisatiepakket.

30 september 2015: de Raad ontvangt de voorstellen voor de 2 verordeningen. De Groep financiële diensten van de Raad bespreekt de voorstellen met het oog op de bepaling van het Raadsstandpunt ter zake.

• Compromistekst van het voorzitterschap inzake een voorstel voor een verordening betreffende eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde securitisatie
• Compromistekst van het voorzitterschap inzake een voorstel tot wijziging van een verordening betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen

Securitisatieverordeningen: kernpunten

De verordening over eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde securitisatie (STS) stelt criteria vast voor het definiëren van 'eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde' securitisatie. Zo wordt een securitisatie als 'eenvoudig' beschouwd wanneer zij tot stand wordt gebracht met leningen van hetzelfde type, bijvoorbeeld wanneer het pakket alleen woninghypotheken bevat en geen verdere securitisatie is toegestaan, enz. De criteria om een securitisatie als 'transparant' en 'gestandaardiseerd' te beschouwen, bevatten de eis voor de emittenten om duidelijke documentatie ter beschikking te stellen waarin de structuur van het instrument en de betalingsrangorde worden toegelicht.

De voorgestelde verordening bevat tevens regels over due diligence, risicobehoud en transparantie, die gelden voor alle securitisaties.

De Raad kwam met het Europees Parlement overeen om de risicobehoudsvereiste op 5% te houden, conform de internationale vereisten. Met het risicobehoud wordt verwezen naar het belang in de securitisatie dat de initiators, sponsors of oorspronkelijke kredietverstrekkers van securitisaties zelf dienen te behouden. Die vereiste zorgt ervoor dat gesecuritiseerde producten niet louter met het oog op verspreiding onder beleggers worden gecreëerd.

Daarnaast kwam de Raad met het Europees Parlement overeen om een dataopslagplaats voor securitisatietransacties op te richten.

Verder bereikten de Raad en het Parlement overeenstemming over regels ter voorkoming van belangenconflicten: zelfs wanneer een derde partij betrokken is bij het STS-certificeringsproces, berust de aansprakelijkheid voor de naleving van de regels nog steeds bij de initiators, sponsors, oorspronkelijke kredietverstrekkers en voor een bijzonder doel opgerichte securitisatie-entiteiten ("securitisation special purpose entities").

Ook zorgt de overeengekomen tekst ervoor dat er pasklare regels gelden voor door activa gedekte programma's inzake commercial paper (dikwijls "kortlopende securitisaties" genoemd). Dergelijke securitisaties bevatten vaak autoleningen en auto- en materiaalleases.

De gewijzigde verordening kapitaalvereisten maakt de kapitaalbehandeling van securitisaties voor banken en beleggingsondernemingen risicogevoeliger, en zorgt ervoor dat daarbij terdege rekening kan worden gehouden met de specifieke kenmerken van STS-securitisaties.

Volgende stappen

De Raad heeft op 30 mei 2017 met het Europees Parlement een akkoord over beide wetsontwerpen bereikt.

De Raad en het Europees Parlement zullen de verordeningen formeel in eerste lezing aannemen nadat de teksten in technisch opzicht definitief zijn opgesteld.