Konkluzje Rady w sprawie Iranu

1. Przywołując konkluzje Rady z lipca 2015 r. oraz wspólne oświadczenie uzgodnione na kwietniowym posiedzeniu przez wysoką przedstawiciel i ministra spraw zagranicznych Dżawada Zarifa, Unia Europejska deklaruje wolę dalszego zacieśniania stosunków z Iranem w sposób całkowicie spójny ze Wspólnym kompleksowym planem działania (JCPOA).

2. Unia Europejska potwierdza swoje zdecydowane zaangażowanie na rzecz JCPOA, który jest wielostronnym przedsięwzięciem grupy UE3+3 i Iranu. UE wyraża zadowolenie, że JCPOA jest realizowany przez wszystkie strony. Odnotowuje, że od daty wdrożenia Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) wydała cztery sprawozdania, w których dokonała weryfikacji, czy Iran wywiązuje się ze swoich zobowiązań w dziedzinie energii jądrowej. Unia Europejska podkreśla, że Iran musi kontynuować pełną i terminową współpracę z MAEA, i wspiera agencję w jej pracach monitorujących wdrażanie planu przez Iran. Zachęca Iran do ratyfikacji dodatkowego protokołu do porozumienia o zabezpieczeniach. Unia Europejska ponownie stwierdza, że JCPOA musi być w pełni i skutecznie realizowany przez cały okres obowiązywania porozumienia. Potwierdza swoje poparcie dla wysokiej przedstawiciel, która sprawuje funkcję koordynatora Wspólnej Komisji.

3. Unia Europejska jest zdeterminowana wspierać całkowitą i skuteczną realizację JCPOA m.in. poprzez zniesienie sankcji gospodarczych i finansowych związanych z kwestiami jądrowymi oraz nawiązanie kontaktów z sektorem prywatnym i podmiotami gospodarczymi, zwłaszcza z bankami, w celu promowania wzrostu handlu i inwestycji. W szczególności zapewniono szerokie doradztwo w zakresie znoszenia sankcji, po to by zagwarantować przejrzystość nowych ram regulacyjnych. Rada będzie nadal dążyć do współpracy w tym zakresie ze wszystkimi odnośnymi stronami.

4. Unia Europejska z aprobatą odnosi się do faktu, że amerykańskie Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych wznowiło wydawanie pozwoleń na wywóz umożliwiających dostarczanie Iranowi komercyjnych samolotów pasażerskich oraz powiązanych części i usług, i oczekuje, że działalność ta będzie kontynuowana. Sprzedaż dużej liczby samolotów irańskim liniom lotniczym będzie ważną oznaką pomyślnej realizacji JCPOA. Eksploatacja samolotów wyłącznie do celów lotnictwa cywilnego zwiększy mobilność ludności i przyczyni się do tworzenia bezpieczniejszych warunków działania dla lotnictwa komercyjnego.

5. Dotrzymanie zobowiązań przez wszystkie strony to niezbędny warunek dalszej odbudowy zaufania; pozwoli ono na stałe, stabilne i stopniowe polepszanie stosunków między Unią Europejską, jej państwami członkowskimi a Iranem, zgodnie z oświadczeniem Rady do Spraw Zagranicznych z lipca 2015 r.

6. Rada ponownie deklaruje swoje poparcie dla zacieśniania stosunków unijno-irańskich w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, takich jak dialog polityczny, prawa człowieka, współpraca gospodarcza, handel i inwestycje, rolnictwo, transport, energetyka i zmiana klimatu, współpraca cywilna w kwestiach jądrowych, środowisko, ochrona ludności, nauka, badania i innowacje, edukacja (w tym poprzez wymiany uniwersyteckie), kultura, walka z narkotykami, migracja, kwestie regionalne i humanitarne, zgodnie ze wspólnym oświadczeniem uzgodnionym na kwietniowym posiedzeniu przez wysoką przedstawiciel i irańskiego ministra spraw zagranicznych. Rada popiera skoordynowaną strategię UE polegającą na stopniowym pogłębianiu kontaktów z Iranem, które mają wszechstronny zakres, zakładają współpracę w kwestiach leżących we wspólnym interesie, pozwalają na krytykę w przypadku różnicy zdań i na konstruktywne podejście w praktyce. Częścią strategii jest pełne poparcie Rady dla szybkiego otwarcia delegatury UE w Iranie, które będzie jednym z kluczowych kroków w realizacji szerokiego programu współpracy.

7. Rada z zadowoleniem przyjmuje poszerzenie relacji gospodarczych między UE a Iranem będące jednym ze skutków realizacji JCPOA i potwierdza, że popiera przystąpienie Iranu do WTO, które utoruje drogę upowszechnianiu reform rynkowych oraz reintegracji ze światową gospodarką i uregulowanym systemem handlu. Aby Iran mógł całkowicie korzystać ze zniesienia sankcji, w tym wznowić pełne kontakty z europejskimi bankami i przedsiębiorstwami, musi zająć się problemami związanymi z polityką gospodarczą i budżetową, otoczeniem biznesu i praworządnością. Rada pozytywnie ocenia przyjęcie przez Iran planu działania Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) oraz fakt, że na wysokim szczeblu zadeklarowano polityczne zaangażowanie w tej kwestii; plan ma na celu zajęcie się strategicznymi brakami Iranu w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy / walki z finansowaniem terroryzmu; Rada pozytywnie ocenia również decyzję Iranu o zwróceniu się o pomoc techniczną i apeluje o terminowe i szybkie wdrożenie planu. UE i jej państwa członkowskie są gotowe do współpracy z Iranem w tym zakresie, w tym poprzez udzielanie pomocy technicznej w realizacji planu działania FATF; rozważają także wykorzystywanie kredytów eksportowych w celu ułatwienia handlu, finansowania przedsięwzięć i inwestowania w Iranie. Rada z zadowoleniem przyjmuje plan poszerzenia o Iran upoważnienia Europejskiego Banku Inwestycyjnego do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich.

8. Rada odnotowuje zobowiązanie prezydenta Iranu do zadbania o lepsze przestrzeganie w jego kraju praw człowieka. Rada jest jednak nadal zaniepokojona sytuacją w tym zakresie, zwłaszcza częstym stosowaniem kary śmierci, także względem młodocianych przestępców i sprawców przestępstw związanych z narkotykami. UE sprzeciwia się stosowaniu kary śmierci bez względu na okoliczności. Rada podkreśla, że konieczne jest zapewnienie równych praw kobiet i osób należących do wszystkich mniejszości, także etnicznych i religijnych, poszanowanie wolności słowa, zrzeszania się i zgromadzeń oraz wdrożenie umów, których Iran jest stroną, a także przystąpienie do konwencji, których stroną jeszcze nie jest. Rada apeluje również do Iranu o współpracę ze specjalnym sprawozdawcą ONZ i o udzielenie mu dostępu. UE zamierza omawiać te kwestie w konstruktywny sposób, m.in. w ramach dialogu o prawach człowieka, co pozwoli na lepsze określenie dziedzin współpracy w tym zakresie.

9. Rada jest zaniepokojona rosnącym napięciem w regionie i wspiera sposoby tworzenia bardziej konstruktywnych warunków na miejscu. Iran odgrywa w regionie istotną rolę i niezwykle ważne jest, by podejmował konkretne i konstruktywne działania, które pomogłyby faktycznie polepszyć sytuację regionalną. UE zaznacza, że jej podejście do regionu jest wyważone, i wzywa wszystkie tamtejsze kraje, by dążyły do łagodzenia napięć i unikania działań sprzyjających przemocy, sektarianizmowi i polaryzacji. W tym duchu Rada wyraża zaniepokojenie zwiększaniem potencjału militarnego w regionie, w tym irańskim programem rakietowym; apeluje do Iranu o powstrzymanie się od działań, które mogłyby pogłębić brak zaufania, takich jak testy rakietowych pocisków balistycznych (wbrew rezolucji RB ONZ nr 2231) i oświadczenia związane z tymi testami.

10. UE przywołuje swoje konkluzje w sprawie Syrii z 17 października 2016 r. i pilnie wzywa do położenia kresu nadmiernym i nieproporcjonalnym atakom reżimu syryjskiego i jego sojuszników, które mają charakter umyślny i są bez rozróżnienia wymierzone w ludność cywilną, pracowników pomocy humanitarnej i służby zdrowia, a także w infrastrukturę cywilną i humanitarną. Rada apeluje więc do Iranu o wykorzystanie swojego wpływu na reżim syryjski, aby ten zakończył stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej, pracowników pomocy humanitarnej, a także wobec infrastruktury cywilnej i humanitarnej, umożliwił organizacjom humanitarnym pełny, niezakłócony dostęp do potrzebujących na terenie całego kraju i podjął konstruktywne negocjacje polityczne. Rada zachęca też Iran, by w pełni zaangażował się w tworzenie warunków umożliwiających wznowienie politycznego procesu z udziałem wszystkich stron, prowadzonego przez Syryjczyków pod auspicjami ONZ. Rada z zadowoleniem przyjmuje zewnętrzne działania wysokiej przedstawiciel w tym zakresie i zwraca się do niej, by w ramach wsparcia wysiłków specjalnego wysłannika ONZ Staffana de Mistury kontynuowała współpracę z najważniejszymi podmiotami w regionie.

• Stosunki UE–Iran
• Unijne sankcje wobec Iranu