Οι επιπτώσεις του αμιάντου στην υγεία των εργαζομένων

Το Συμβούλιο θέσπισε νέους ενωσιακούς κανόνες για τη μείωση της οριακής τιμής έκθεσης στον αμίαντο κατά την εργασία και τον εκσυγχρονισμό του τρόπου μέτρησής της.

Ο αμίαντος είναι μια επικίνδυνη ομάδα ινωδών ορυκτών που χρησιμοποιούνταν κάποτε ευρέως για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της πυραντοχής των οικοδομικών υλικών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τη χρήση του το 2005, αλλά εντοπίζεται ακόμη σε πολλά παλαιότερα κτίρια και υποδομές.

Ο αμίαντος προκαλεί σοβαρές ασθένειες, όπως καρκίνο, με πολύ χαμηλά ποσοστά επιβίωσης. Μόνο το 2019, κόστισε σχεδόν 72.000 ζωές στην ΕΕ. H επαφή με τον αμίαντο πρέπει να μειωθεί για να προστατευθεί η υγεία των εργαζομένων και να σωθούν ζωές.

Οι νέοι κανόνες θα μειώσουν την έκθεση των εργαζομένων στον αμίαντο, μειώνοντας έτσι σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με τον αμίαντο. Τα μέτρα αυτά αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ο στόχος της ΕΕ να αυξηθεί η ενεργειακή αναβάθμιση μέσω ανακαινίσεων στην ΕΕ, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανακαίνιση 35 εκατομμυρίων κτιρίων έως το 2030.

Τι είναι ο αμίαντος και γιατί είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος για τους εργαζόμενους;

Λόγω της υψηλής μονωτικής του ικανότητας και της υψηλής αντοχής του στη φωτιά και τη διάβρωση, ο αμίαντος χρησιμοποιούνταν ευρέως στη βιομηχανία μέχρι την απαγόρευσή του το 2005.

Ο αμίαντος είναι επικίνδυνος για την υγεία μόνο όταν εισπνέονται οι ίνες του. Οι ίνες αμιάντου μπορούν να εισπνευσθούν με τη μορφή σκόνης που δημιουργείται από τον ενεργό χειρισμό ή τη φθορά αμιαντούχων υλικών. Για τον λόγο αυτό, οι εργαζόμενοι που έρχονται σε επαφή με τον αμίαντο διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο.

Μπορεί να χρειαστούν έως και 30 χρόνια για την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων μιας νόσου που προκαλείται από τον αμίαντο. Σύμφωνα με τις στατιστικές της ΕΕ για τις επαγγελματικές ασθένειες που συγκέντρωσε η Eurostat, το 78 % των αναγνωρισμένων κρουσμάτων επαγγελματικού καρκίνου στην ΕΕ συνδέονται με τον αμίαντο.

Ποια είναι τα συνηθέστερα είδη επαγγελματικού καρκίνου που συνδέονται με τον αμίαντο;

Στο διάγραμμα παρουσιάζεται ο αριθμός κρουσμάτων επαγγελματικού καρκίνου που συνδέονται με τον αμίαντο ανά είδος καρκίνου για την περίοδο 2013-2019.

Δεν διατίθενται στοιχεία για τη Γερμανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία.

• Πηγή: Eurostat

Ποιοι εργαζόμενοι διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο έκθεσης στον αμίαντο;

Εκτιμάται ότι από 4,1 έως 7,3 εκατομμύρια εργαζόμενοι εκτίθενται στον αμίαντο στην ΕΕ, κυρίως στον κατασκευαστικό τομέα.

Ποιοι άλλοι τομείς είναι εκτεθειμένοι στον αμίαντο;

• Πηγή: Κοινή μελέτη των FoBIG, RPA, COWI και EPRD

Η έκθεση στον αμίαντο θα αυξηθεί ή θα μειωθεί στο μέλλον;

• Πηγή: Κοινή μελέτη των FoBIG, RPA, COWI και EPRD

Παρά το γεγονός ότι ο αμίαντος έχει απαγορευθεί στην ΕΕ από το 2005, η έκθεση των εργαζομένων του κατασκευαστικού τομέα στον αμίαντο αναμένεται ότι θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια.

Γιατί;

Πολλές από τις 220 εκατομμύρια κτιριακές μονάδες που κατασκευάστηκαν πριν από την απαγόρευση είναι πιθανό να ανακαινιστούν, να προσαρμοστούν ή να κατεδαφιστούν. Ορισμένες από αυτές τις ανακαινίσεις θα ενθαρρυνθούν από την πρωτοβουλία «Κύμα ανακαινίσεων», η οποία έχει ως στόχο να καταστήσει τα κτίρια ενεργειακά αποδοτικότερα και να συμβάλει στον στόχο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης ΕΕ έως το 2050.

Ως εκ τούτου, είναι ακόμη πιο σημαντικό να μειωθεί το ισχύον επιτρεπόμενο όριο έκθεσης στον αμίαντο για την καλύτερη προστασία της υγείας αυτών των εργαζομένων.

• Πρωτοβουλία «Κύμα ανακαινίσεων» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γενικές πληροφορίες)

Σε ποιες περιοχές της ΕΕ έχουν τα οικιστικά κτίρια σήμερα τον περισσότερο αμίαντο;

Στο γράφημα παρουσιάζεται η μέση εκτιμώμενη ποσότητα αμιάντου σε οικιστικά κτίρια (kg/κατοικία) στην ΕΕ ανά επαρχία και μικρή περιφέρεια.

• Πηγή: ΚΚΕρ. (2023)

Πώς εξασφαλίζουν οι νέοι κανόνες καλύτερη προστασία των εργαζομένων;

Οι νέοι κανόνες μειώνουν κατά δέκα φορές το ανώτατο όριο αμιάντου στο οποίο μπορεί να εκτεθεί ένας εργαζόμενος.

Η μέγιστη συγκέντρωση στον αέρα μειώνεται από 0,1 ίνες αμιάντου ανά cm³ σε 0,01 ίνες αμιάντου ανά cm³. Επιπλέον, έπειτα από μέγιστη μεταβατική περίοδο διάρκειας έξι ετών, οι χώρες της ΕΕ θα υποχρεούνται να μετρούν τα επίπεδα αμιάντου μέσω ηλεκτρονικής μικροσκοπίας (EM), ενός συστήματος πιο εξελιγμένου από αυτό που χρησιμοποιείται επί του παρόντος (μικροσκοπία αντίθεσης φάσης ή PCM).

Οι νέοι κανόνες προβλέπουν επίσης ενισχυμένα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα, όπως η λήψη ειδικών αδειών για την αφαίρεση του αμιάντου και ο έλεγχος για την ύπαρξη αμιάντου σε παλαιότερα κτίρια πριν από την έναρξη εργασιών κατεδάφισης ή συντήρησης.

Το νέο όριο έκθεσης αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο που διατρέχουν οι εργαζόμενοι να εμφανίσουν καρκίνο και, κατά συνέπεια, να βελτιώσει την ποιότητα ζωής τους.

Όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση στον αμίαντο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου

Στο γράφημα απεικονίζεται η σχέση μεταξύ της έκθεσης στον αμίαντο και του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου. Αποτυπώνονται επίσης το τρέχον και το νέο όριο έκθεσης (0,1 ίνες ανά cm³ και 0,01 ίνες ανά cm³ αντίστοιχα).

• Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ποια άλλα οφέλη προκύπτουν από τη μείωση της έκθεσης στον αμίαντο;

Η μείωση της έκθεσης στον αμίαντο συμβάλλει επίσης στη μείωση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης και στη διατήρηση της υγείας και της παραγωγικότητας των εργαζομένων κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής, με αποτέλεσμα σημαντική εξοικονόμηση για τους εργοδότες.

---

Βλ. επίσης:

• Προστασία των εργαζομένων: υγεία και ασφάλεια στην εργασία (γενικές πληροφορίες)
• Αμίαντος: Νέοι κανόνες για την προστασία των εργαζομένων (δελτίο Τύπου, 27 Ιουνίου 2023)
• Πρόταση τροποποίησης της οδηγίας για την έκθεση στον αμίαντο κατά τη διάρκεια της εργασίας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Προστασία από τον αμίαντο στην εργασία: Ψηφοφορία στο Συμβούλιο για τη μείωση των ορίων έκθεσης (δελτίο Τύπου, 23 Οκτωβρίου 2023)