Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η Εισαγγελία της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμόδιο να ερευνά, να διώκει και να παραπέμπει ενώπιον της δικαιοσύνης εγκλήματα σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, όπως:

απάτη
διαφθορά
ξέπλυμα χρήματος
διασυνοριακή απάτη στον τομέα του ΦΠΑ

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άρχισε να λειτουργεί την 1η Ιουνίου 2021.

Τα θεσμικά και λοιπά όργανα της ΕΕ, καθώς και οι αρμόδιες αρχές των 24 κρατών μελών που έχουν προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, πρέπει να παραπέμπουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κάθε αξιόποινη συμπεριφορά που θίγει τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Είναι επίσης δυνατή η υποβολή καταγγελιών εκ μέρους πολιτών για εικαζόμενες περιπτώσεις απάτης και άλλων εγκλημάτων.

Συμμετέχοντα κράτη μέλη

Μέχρι στιγμής, 24 χώρες της ΕΕ έχουν αποφασίσει να συμμετάσχουν στην προσπάθεια προστασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ από υποθέσεις απάτης, χρησιμοποιώντας τη διαδικασία της ενισχυμένης συνεργασίας:

Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Εσθονία, Ισπανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Κροατία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Σουηδία, Τσεχική Δημοκρατία και Φινλανδία.

Για ποιο σκοπό συστάθηκε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Πριν από την έναρξη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, μόνο οι εθνικές αρχές μπορούσαν να ερευνούν εγκλήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ —αλλά με περιορισμένα μέσα, καθώς οι εξουσίες τους σταματούν στα εθνικά σύνορα.

Ομοίως, τα όργανα της ΕΕ που προηγήθηκαν της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στον συγκεκριμένο τομέα, όπως η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ) και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ποινική Δικαιοσύνη (Eurojust), δεν μπορούν να κινούν ποινικές έρευνες ούτε να ασκούν διώξεις εντός των κρατών μελών.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία βοηθά στην υπέρβαση των αδυναμιών αυτών και, κατά συνέπεια, στην πάταξη των εγκλημάτων σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Ρόλος και δομή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Ρόλος

Αποστολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι η καταπολέμηση της απάτης σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ. Έχει την εξουσία να διεξάγει έρευνες και να ασκεί διώξεις για εγκλήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διεξάγει διασυνοριακές έρευνες για υποθέσεις απάτης που αφορούν κονδύλια της ΕΕ ύψους άνω των 10.000 ευρώ ή για υποθέσεις διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ που αφορούν ζημία άνω των 10 εκατ. ευρώ. Συνεργάζεται επίσης στενά με τις εθνικές αρχές επιβολής του νόμου, καθώς με άλλους φορείς, όπως η Eurojust και η Ευρωπόλ.

Δομή

Η δομή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περιλαμβάνει δύο επίπεδα: ένα κεντρικό επίπεδο και ένα εθνικό επίπεδο.

Κεντρικό επίπεδο

Το κεντρικό επίπεδο εδρεύει στο Λουξεμβούργο και αποτελείται από τον ευρωπαίο γενικό εισαγγελέα και το συλλογικό όργανο εισαγγελέων.

Ο ευρωπαίος γενικός εισαγγελέας είναι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οργανώνει τις εργασίες της και εκπροσωπεί την υπηρεσία στις σχέσεις της με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη της και τις τρίτες χώρες.

Τον Οκτώβριο του 2019 η κα Laura Codruţa Kövesi διορίστηκε πρώτη ευρωπαία γενική εισαγγελέας.

Τον Μάρτιο του 2026 το Συμβούλιο συμφώνησε να διορίσει τον Andrés Ritter νέο ευρωπαίο γενικό εισαγγελέα από την 1η Νοεμβρίου 2026. Ο ευρωπαίος γενικός εισαγγελέας διορίζεται με κοινή συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Το συλλογικό όργανο εισαγγελέων είναι το κύριο στρατηγικό και εποπτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Καθορίζει τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, θεσπίζει τους εσωτερικούς κανόνες της και διασφαλίζει μια συνεκτική προσέγγιση όσον αφορά τις έρευνες και τις διώξεις σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη.

Αποτελείται από τον ευρωπαίο γενικό εισαγγελέα και τους εισαγγελείς των συμμετεχόντων κρατών μελών. Το Συμβούλιο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον διορισμό των ευρωπαίων εισαγγελέων. Κάθε συμμετέχον κράτος μέλος προτείνει υποψηφίους για τη θέση και, κατόπιν ανεξάρτητης αξιολόγησης, το Συμβούλιο διορίζει έναν ευρωπαίο εισαγγελέα για κάθε κράτος μέλος.

Τα μόνιμα τμήματα παρακολουθούν και καθοδηγούν τις έρευνες και λαμβάνουν επιχειρησιακές αποφάσεις.

2) Εθνικό επίπεδο

Το εθνικό επίπεδο αποτελείται από τους ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς.

Οι ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς στις 24 συμμετέχουσες χώρες της ΕΕ είναι υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή ποινικών ερευνών και την άσκηση διώξεων. Λειτουργούν με πλήρη ανεξαρτησία από τις εθνικές αρχές τους.

Πώς ξεκίνησε η ενισχυμένη συνεργασία για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για τη σύσταση Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας το 2013. Προκειμένου να εγκριθεί η πρόταση, το Συμβούλιο έπρεπε να συμφωνήσει ομόφωνα και να λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Έπειτα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από τρία έτη, το Συμβούλιο δεν μπόρεσε να καταλήξει ομόφωνα σε συμφωνία όσον αφορά την πρόταση. Την έλλειψη ομοφωνίας κατέγραψε το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2017 και επιβεβαίωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον επόμενο μήνα.

Για τέτοιες περιπτώσεις, οι Συνθήκες της ΕΕ προβλέπουν ότι ομάδα αποτελούμενη από εννέα τουλάχιστον κράτη μέλη μπορεί να προχωρήσει σε ενισχυμένη συνεργασία.

Ως εκ τούτου, τον Απρίλιο του 2017 κινήθηκε διαδικασία ενισχυμένης συνεργασίας για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Τον Οκτώβριο του 2017, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 20 Νοεμβρίου 2017.

Είκοσι κράτη μέλη επιβεβαιώνουν τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (δελτίο Τύπου, 12 Οκτωβρίου 2017)

Δείτε επίσης:

Δικαστική συνεργασία (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)