Ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας

Τι είναι ο ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας;

Ο ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας είναι η εφαρμογή ψηφιακών τεχνολογιών, ιδίως της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού και της μετατροπής περιουσιακών στοιχείων σε μάρκες (tokens), σε χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες.

Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις βασίζονται όλο και περισσότερο σε ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τάση που επιταχύνθηκε από την πανδημία COVID-19. Η ψηφιακή καινοτομία αναδιαμορφώνει τον χρηματοοικονομικό τομέα: από τις κινητές τραπεζικές υπηρεσίες, το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις ανέπαφες πληρωμές, ως τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και τα κρυπτονομίσματα.

Ο μετασχηματισμός αυτός δημιουργεί νέες ευκαιρίες ανάπτυξης και καινοτομίας για τις εταιρείες, καθώς παράγει οικονομική μεγέθυνση και θέσεις εργασίας. Ταυτόχρονα, ενέχει κινδύνους, ιδίως όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια, τη χρηματοδότηση παράνομων δραστηριοτήτων, την προστασία των καταναλωτών και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα.

Η ΕΕ έχει στόχο να αξιοποιήσει τα οφέλη του ψηφιακού χρηματοοικονομικού τομέα και να διαχειριστεί τους κινδύνους που αυτός συνεπάγεται. Επιδιώκει να δημιουργήσει έναν ανταγωνιστικό και καινοτόμο χρηματοοικονομικό τομέα, να διασφαλίσει την προστασία των καταναλωτών και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε ισχυροί παράγοντες της ευρωπαϊκής αγοράς να πρωτοστατήσουν στον τομέα αυτό.

Ο ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για τον διαρθρωτικό μετασχηματισμό, όσον αφορά τον τρόπο άντλησης, κατανομής, διακανονισμού και εποπτείας των κεφαλαίων. Μπορεί να συμπτύξει την απόσταση μεταξύ αποταμιευτών και φορέων καινοτομίας, μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και μεγάλων δεξαμενών κεφαλαίων, καθώς και μεταξύ εθνικών αγορών και μιας πραγματικά ευρωπαϊκής αγοράς. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αποδοτικότητα της κατανομής κεφαλαίων και σε χαμηλότερο κόστος για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, εξελίξεις που εξυπηρετούν συνολικά την καλύτερη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup κ. Πιερρακάκης, σε επιστολή προς τον Πρόεδρο της συνόδου κορυφής για το ευρώ, António Costa, στις 11 Μαρτίου 2026

Τι είναι η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού και η μετατροπή περιουσιακών στοιχείων σε μάρκες;

Το κατανεμημένο καθολικό είναι, υπό ευρεία έννοια, μια αποκεντρωμένη βάση δεδομένων που στηρίζεται στη συναίνεση των μερών και χρησιμοποιείται από κοινού, μέσω της οποίας επικυρώνεται μια συναλλαγή. Αυτό σημαίνει ότι ένα δίκτυο ηλεκτρονικών «κόμβων» μπορεί να αντικαταστήσει την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της χρηματοπιστωτικής αγοράς που επικεντρώνεται σε ένα ενιαίο μητρώο για την καταγραφή των συναλλαγών και της ιδιοκτησίας περιουσιακών στοιχείων.

Με βάση την τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (DLT), η «μετατροπή σε μάρκες (tokenisation)» χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή η έκδοση, η αποθήκευση και η κυκλοφορία περιουσιακών στοιχείων με τη μορφή μπλοκ κώδικα που περιέχουν όλα τα χαρακτηριστικά των περιουσιακών στοιχείων και αλγορίθμους/κανόνες για την εκτέλεση συναλλαγών με χρήση αυτών, έχει αποκτήσει εξέχουσα θέση, πρώτα με τα κρυπτοστοιχεία και, όλο και περισσότερο, με τα «παραδοσιακά» χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, όπως ομόλογα, επενδυτικά κεφάλαια, μετοχές ή βασικά εμπορεύματα.

Ψηφιακό ευρώ

Καθώς εξελίσσεται ο ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας, η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για την εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ, μιας ψηφιακής μορφής χρήματος κεντρικής τράπεζας, το οποίο εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για λιανική χρήση παράλληλα με τα φυσικά μετρητά.

Το ψηφιακό ευρώ θα έρθει να συμπληρώσει και όχι να αντικαταστήσει τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα. Θα προσφέρει στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μια πρόσθετη επιλογή κατά την πληρωμή, διατηρώντας παράλληλα τα μετρητά ως μέσο πληρωμής.

Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να στηρίξει τον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα της ΕΕ χάρη στις δυνατότητες που παρέχει ως πρόσθετο, καινοτόμο και ασφαλές μέσο πληρωμής.

Ταυτόχρονα, θα συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης μειώνοντας την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του συστήματος πληρωμών της ΕΕ.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καταβάλλει προσπάθειες για την εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ για συναλλαγές χονδρικής, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι διατραπεζικές συναλλαγές ή οι πράξεις σε συνάλλαγμα, για παράδειγμα, μπορούν να ολοκληρωθούν σε χρήμα κεντρικής τράπεζας. Αυτό θα ενισχύσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές της ΕΕ, καθώς και τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Το ψηφιακό ευρώ με απλά λόγια

Ευρωπαϊκός κανονισμός για τα κρυπτοστοιχεία

Ο κανονισμός για τις αγορές κρυπτοστοιχείων υπάγει για πρώτη φορά τα κρυπτοστοιχεία, τους εκδότες και τους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων σε ένα και μόνο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο.

Το πλαίσιο καλύπτει τους εκδότες των λεγόμενων «μη εξασφαλισμένων» κρυπτοστοιχείων, δηλαδή τη συντριπτική πλειονότητα των κρυπτοστοιχείων, όπως το bitcoin, που δεν διαθέτουν αποθεματικό χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για την εδραίωση της αγοραίας αξίας τους, και των λεγόμενων «σταθερών κρυπτονομισμάτων», καθώς και τους τόπους διαπραγμάτευσης και τα πορτοφόλια στα οποία φυλάσσονται κρυπτοστοιχεία.

Με τους νέους κανόνες επιδιώκονται τα ακόλουθα:

καλύτερη προστασία των καταναλωτών και των επενδυτών
καλύτερη ρύθμιση των κινδύνων που σχετίζονται με τα κρυπτοστοιχεία
τόνωση της καινοτομίας και ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ ως φορέα καθορισμού προτύπων για την ψηφιακή πολιτική

Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων μπορούν να επωφεληθούν από σαφείς και εναρμονισμένους κανόνες και θα χρειάζονται μόνο μία άδεια για να δραστηριοποιηθούν σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, θα πρέπει να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές ώστε να προστατεύονται τα πορτοφόλια των καταναλωτών και θα ευθύνονται εάν χάσουν τα κρυπτοστοιχεία των επενδυτών. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών θα τηρεί δημόσιο μητρώο μη συμμορφούμενων παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων.

Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων πρέπει επίσης να κοινοποιούν πληροφορίες σχετικά με το περιβαλλοντικό και το κλιματικό τους αποτύπωμα.

Ο κανονισμός για τις αγορές κρυπτοστοιχείων τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2023 και εφαρμόζεται πλήρως από τον Δεκέμβριο του 2024. Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τους κανόνες τον Μάιο του 2023.

Ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας: Το Συμβούλιο θεσπίζει νέους κανόνες για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (MiCA) (δελτίο Τύπου, 16 Μαΐου 2023)

Πώς η ΕΕ ρυθμίζει τις αγορές κρυπτοστοιχείων

Τι είναι τα κρυπτοστοιχεία;

Τα κρυπτοστοιχεία είναι ψηφιακές αναπαραστάσεις αξίας ή δικαιωμάτων. Τα κρυπτοστοιχεία είναι μια από τις βασικές εφαρμογές τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού για τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

Τι είναι τα «σταθερά κρυπτονομίσματα»;

Σε αντίθεση με τα «μη εξασφαλισμένα» κρυπτοστοιχεία όπως το bitcoin, η τιμή των οποίων επηρεάζεται αναπόφευκτα από τις διακυμάνσεις της αγοράς, τα «σταθερά κρυπτονομίσματα» είναι κρυπτονομίσματα που επιχειρούν να συνδέσουν την αγοραία αξία τους με κάποιο εξωτερικό σημείο αναφοράς, όπως ένα παραδοσιακό νόμισμα. Οι εκδότες σταθερών κρυπτονομισμάτων συνήθως δημιουργούν αποθεματικό κρατικών χρεωστικών τίτλων, άλλων στοιχείων ενεργητικού υψηλής ρευστότητας και μετρητών για την κάλυψη της αξίας του σταθερού κρυπτονομίσματος και την προστασία της σύνδεσης αυτής.

Πράξη για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα

Όσο αυξάνεται η εξάρτηση του χρηματοοικονομικού τομέα από ψηφιακές διαδικασίες και λογισμικό, τόσο αυξάνονται και οι κίνδυνοι που συνδέονται με διαταραχές και απειλές κατά συστημάτων της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ).

Η πράξη για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (DORA) θα διασφαλίσει ότι ο ευρωπαϊκός χρηματοοικονομικός τομέας έχει την ικανότητα να αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές επιχειρησιακών λειτουργιών. Η DORA καθορίζει ενιαίες απαιτήσεις για την ασφάλεια των συστημάτων δικτύων και πληροφοριών εταιρειών και οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον χρηματοοικονομικό τομέα, καθώς και των κρίσιμων τρίτων μερών που τους παρέχουν υπηρεσίες ΤΠΕ, όπως πλατφόρμες υπολογιστικού νέφους ή υπηρεσίες ανάλυσης δεδομένων. Όλες οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι βέβαιες ότι μπορούν να ανθίστανται και να αντιδρούν σε διαταραχές και απειλές που σχετίζονται με τις ΤΠΕ, καθώς και ότι μπορούν να ανακάμπτουν από τέτοιες διαταραχές και απειλές.

Οι διαπραγματευτές του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με την DORA τον Μάιο του 2022. Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τους κανόνες τον Νοέμβριο του 2022.

Ψηφιακός χρηματοοικονομικός τομέας: Το Συμβούλιο εκδίδει πράξη για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (δελτίο Τύπου, 28 Νοεμβρίου 2022)

Τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού

Στο πλαίσιο της στρατηγικής της για τον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα, η ΕΕ εργάζεται για την άρση των φραγμών που σχετίζονται με τη χρήση της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η δέσμη για την ολοκλήρωση και την εποπτεία της αγοράς, που προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, περιλαμβάνει μέτρα για τη στήριξη της ευρύτερης χρήσης της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού και τη βελτίωση της λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η δέσμη βασίζεται στην εμπειρία του υφιστάμενου πιλοτικού καθεστώτος τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού και έχει στόχο να διευκολύνει τους συμμετέχοντες στις χρηματοπιστωτικές αγορές να χρησιμοποιούν την τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού για τη διαπραγμάτευση και τον διακανονισμό χρηματοοικονομικών μέσων και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.

Επιδιώκει επίσης να βελτιώσει την ολοκλήρωση και την αποδοτικότητα των κεφαλαιαγορών της ΕΕ προσαρμόζοντας τους ισχύοντες κανόνες στις νέες τεχνολογίες, διατηρώντας παράλληλα εγγυήσεις για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα και την προστασία των επενδυτών.