"We gebruiken cookies om uw browse-ervaring te verbeteren. Noodzakelijke cookies zijn nodig om essentiële functies van de website van de Raad te ondersteunen. Optionele cookies helpen ons om anonieme en geaggregeerde statistische overzichten op te stellen, om beter aan uw behoeften te voldoen.
Met uw toestemming gebruiken we cookies voor het genereren van geaggregeerde, anonieme gegevens over het browsegedrag van de gebruikers van onze website. We gebruiken deze gegevens om uw ervaring te verbeteren.
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 8-9 december 2022
Justitie (vrijdag 9 december)
Bestrijding van straffeloosheid in Oekraïne
De Raad nam conclusies aan over de strijd tegen straffeloosheid met betrekking tot misdrijven in verband met de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne.
De oorlog is nu 9 maanden gaande en Rusland zet zijn afschuwelijke en willekeurige aanvallen op Oekraïense burgers en civiele infrastructuur voort. Elke dag worden er weer nieuwe oorlogsmisdaden ontdekt. De EU staat Oekraïne en zijn bevolking terzijde en zal de Oekraïense autoriteiten en het Internationaal Strafhof blijven steunen om de verantwoordelijken voor deze misdaden voor de rechter te brengen.
Pavel Blažek, minister van Justitie van Tsjechië
In de conclusies worden de lidstaten en de betrokken EU-organen opgeroepen het bureau van de Oekraïense procureur-generaal en het Internationaal Strafhof (ICC) te blijven steunen. Daarnaast wordt de lidstaten verzocht om de definitie van de meest ernstige internationale misdrijven en vormen van aansprakelijkheid volledig na te leven en ervoor te zorgen dat de universele rechtsmacht en vormen van nationale rechtsmacht over deze misdrijven wordt uitgeoefend. Ook moeten ze de slachtoffers van de meest ernstige internationale misdrijven nog beter bijstaan en beschermen in strafprocedures.
Ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen
De ministers bespraken de ontwerprichtlijn over de ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen. Ze richtten zich met name op de procedurele rechten van niet-verdachten, en of het recht op een eerlijk proces en een doeltreffende voorziening in rechte, zoals opgenomen in het voorstel, voldoende bescherming bieden aan iedereen die door die maatregelen wordt getroffen. Ook werd besproken of het recht van verdediging moest worden uitgebreid tot personen die niet zijn beschuldigd van het strafbare feit, maar wel door de maatregelen worden geraakt.
De ministers waren in het algemeen akkoord met het bieden van procedurele bescherming aan iedereen die door de maatregelen wordt geraakt, ook degenen die niet van een misdrijf worden beschuldigd of verdacht, ten minste in de mate waarin het voorstel voorziet. Op basis hiervan zullen de werkzaamheden op technisch niveau worden voortgezet.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
De Raad bereikte overeenstemming over zijn mandaat voor onderhandelingen met het Europees Parlement over de richtlijn milieucriminaliteit. Dit voorstel moet het onderzoek naar en de vervolging van milieudelicten verbeteren. Het definieert milieucriminaliteit nauwkeuriger en voegt nieuwe soorten milieudelicten toe. Het harmoniseert ook de strafmaat voor natuurlijke personen en voor het eerst ook voor rechtspersonen.
De Raad heeft zijn mandaat aangenomen voor onderhandelingen met het Europees Parlement over de voorgestelde verordening inzake de digitalisering van de justitiële samenwerking en toegang tot de rechter, en over de voorgestelde begeleidende richtlijn. Deze voorstellen zullen de doeltreffendheid en snelheid van gerechtelijke procedures verbeteren en de toegang van burgers tot de rechter vergemakkelijken.
Strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP's)
De ministers bespraken voor het eerst de ontwerprichtlijn strategische rechtszaken tegen publieke participatie (de anti-SLAPP-richtlijn). Ze bogen zich met name over de noodzaak om misbruik van civiele procedures tegen te gaan en tegelijkertijd het recht op toegang tot de rechter te handhaven.
De richtlijn beoogt journalisten en mensenrechtenverdedigers te beschermen tegen misbruik van het procesrecht, wat gebruikt wordt om hen het zwijgen op te leggen. De lidstaten spraken brede steun uit voor de doelstelling van de richtlijn om het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie te beschermen. Ze wezen ook op de noodzaak ervoor te zorgen dat de procedurele waarborgen waarin het voorstel voorziet, niet worden misbruikt en dat de toegang van de eiser tot de rechter – een grondrecht –, nog steeds wordt gewaarborgd. Deze maatregelen moeten doelgericht zijn en stroken met het recht op een eerlijk proces.
Tijdens de lunch spraken de ministers over de bestrijding van antisemitisme. Ze bespraken hoe de inspanningen ter bestrijding van antisemitisme op alle niveaus en in de hele samenleving kunnen worden gemaximaliseerd, hoe de discussies kunnen worden gestroomlijnd, met welke middelen antisemitisme online het meest effectief kan worden bestreden, wat de lidstaten doen om de rapportage van antisemitische incidenten te verbeteren en welke maatregelen worden genomen om voldoende financiële middelen op nationaal en EU-niveau te waarborgen en toe te wijzen.
Grondrechten
De ministers bespraken de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en met name de laatste elementen van de onderhandelingen. De onderhandelingen met de Raad van Europa zijn in juni 2020 formeel hervat. Sindsdien is er veel vooruitgang geboekt en zijn er een aantal voorlopige akkoorden gesloten.
De Commissie presenteerde o.a. haar jaarverslag over de toepassing van het EU-Handvest voor de grondrechten. In het verslag van dit jaar ligt de nadruk op de empowerment van maatschappelijke organisaties, rechtenverdedigers en beoefenaars van juridische beroepen als belangrijke actoren in onze democratieën.
Elektronisch bewijsmateriaal
Het voorzitterschap bracht verslag uit over de vorderingen inzake elektronisch bewijsmateriaal. De ministers werden geïnformeerd over het voorlopige politieke akkoord dat op 29 november met het Europees Parlement is bereikt. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan de wetgevingsteksten, zodat deze ter goedkeuring aan de lidstaten kunnen worden voorgelegd.
De voorstellen over elektronisch bewijsmateriaal creëren een rechtskader voor rechterlijke bevelen die rechtstreeks aan een dienstverlener of zijn wettelijke vertegenwoordiger in een andere lidstaat worden gericht, om aldus de toegang tot elektronisch bewijsmateriaal te versnellen.
De Raad nam conclusies aan over de versterking van de capaciteit van het Europees justitieel netwerk voor cybercriminaliteit (EJCN), ten behoeve van een op te richten secretariaat van het EJCN dat als noodzakelijke ondersteunende structuur kan voldoen aan de behoeften en verwachtingen van beroepsbeoefenaars op het gebied van cybercriminaliteit.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
Het voorzitterschap bracht ook verslag uit over de voorbereidingen en de agenda voor de volgende ministeriële bijeenkomst tussen de EU en de VS op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en over de resultaten van het ministeriële forum EU-Westelijke Balkan over justitie en binnenlandse zaken.
Het voorzitterschap informeerde de ministers over de conferentie over klokkenluiders die op 26 en 27 oktober in Praag plaatsvond. Er werd gekeken naar de voortgang bij het omzetten van de richtlijn inzake klokkenluiders en naar de bescherming van klokkenluiders in het algemeen.
Het voorzitterschap presenteerde ook de resultaten van de workshop over de digitalisering van justitie die op 24 oktober in Brussel plaatsvond.
De Commissie presenteerde een aanbeveling over procedurele rechten van verdachten en beklaagden in voorlopige hechtenis en over materiële detentieomstandigheden.
Het aantredende Zweedse voorzitterschap van de Raad presenteerde zijn werkprogramma en prioriteiten voor de komende 6 maanden.
Binnenlandse Zaken (donderdag 8 december)
Schengengebied
De Raad heeft een besluit aangenomen over de volledige toepassing van het Schengenacquis in Kroatië.
Ik ben verheugd dat Kroatië tijdens het Tsjechische voorzitterschap twee belangrijke stappen in zijn Europese integratie heeft kunnen zetten door toe te treden tot zowel de euro- als de Schengenzone. Ik ben ervan overtuigd dat deze successen de weg zullen effenen voor andere lidstaten die aan de voorwaarden voldoen om de volgende stap te zetten in hun Europese traject, en mijn collega's en ik zullen er alles aan blijven doen opdat we Bulgarije en Roemenië in de nabije toekomst kunnen verwelkomen in de Schengenfamilie.
Vít Rakušan, minister van Binnenlandse Zaken van Tsjechië
De ministers bespraken ook de algemene situatie in het Schengengebied, met bijzondere aandacht voor interne veiligheidsmaatregelen, waaronder de interoperabiliteit van IT-systemen en de bestrijding van migrantensmokkel. Ze hebben hun goedkeuring gehecht aan een reeks maatregelen ter bestrijding van migrantensmokkel, die betrekking hebben op 3 gebieden: het behouden van een robuust situationeel bewustzijn, het ondersteunen van sterkere grensoverschrijdende operationele maatregelen tegen criminele netwerken en de rol van JBZ-agentschappen en samenwerking tussen instanties. De ministers keurden ook het herziene tijdschema goed voor de ingebruikneming van het verbeterde Schengeninformatiesysteem, dat gepland staat voor 7 maart 2023.
Asiel en migratie
Het voorzitterschap gaf een stand van zaken over de asiel- en migratiedossiers. De afgelopen maanden was de focus vooral gericht op het vinden van de weg naar solidariteit, verantwoordelijkheid en crisisrespons in de EU op het gebied van migratie. Onder het Zweedse voorzitterschap zal verder worden gewerkt aan de integratie van deze beginselen in de wetgevingsteksten. Het voorzitterschap verstrekte ook informatie over de positieve ontwikkelingen in verband met de interinstitutionele samenwerking tussen de Raad en het Europees Parlement, waardoor de besprekingen over 5 wetgevingsvoorstellen in het kader van het migratie- en asielpact kunnen worden hervat.
De ministers bespraken de voortgang van de werkzaamheden aan een verordening betreffende de aanpak van instrumentalisering op het gebied van migratie en asiel. Op grond van de verordening zouden lidstaten die zich in een situatie van instrumentalisering bevinden, uitzonderlijk kunnen afwijken, indien nodig en evenredig, van enkele van de gemeenschappelijke Europese asielregels. Ze kan ook voorzien in specifieke regels inzake steun- en solidariteitsmaatregelen die in dergelijke situaties kunnen worden genomen.
De ministers bogen zich ook over de externe dimensie van migratie en de situatie aan de belangrijkste migratieroutes. Ze benadrukten dat de externe dimensie van migratie op een alomvattende manier moet worden aangepakt, waarbij rekening moet worden gehouden met alle routes en gezamenlijke of aanvullende inspanningen moet worden geleverd waar dit mogelijk is. In dit verband presenteerde de Europese Commissie haar recente actieplan voor de Westelijke Balkanroute, dat aansluit op haar actieplan voor het centrale Middellandse Zeegebied van 21 november. De Commissie werd gevraagd actieplannen voor de resterende routes voor te stellen.
Tijdens de lunch bespraken de ministers hoe de doeltreffendheid van het EU-terugkeerbeleid kan worden verbeterd. Ze onderstreepten het belang van visa als hefboom en schaarden zich achter een door het voorzitterschap voorgesteld tijdschema, waarbij ze benadrukten dat dit op verschillende gebieden moet worden gebruikt om de samenwerking met derde landen op het gebied van overname te verbeteren.
De Raad heeft ook zonder debat een uitvoeringsbesluit aangenomen waarbij de visumleges voor onderdanen van Gambia zijn verhoogd tot € 120. Dat moet Gambia ertoe brengen om beter te gaan meewerken aan de terugkeer en overname van Gambiaanse onderdanen.
De ministers bespraken de situatie van Oekraïense vluchtelingen in de EU, met name wat betreft overnachtings- en opvangfaciliteiten, en over noodplannen in de winter. Volgens de laatste vangen de EU-lidstaten bijna 4 miljoen Oekraïense vluchtelingen op, en zijn ten minste 700 000 kinderen ingeschreven in het onderwijs.
Ze gingen ook in op de interne veiligheidsdialoog met Oekraïne om de gedeelde gevolgen van de Russische aanvalsoorlog voor de interne veiligheid, waaronder grensbeveiliging, de toegenomen risico's van illegale handel in vuurwapens en andere ernstige criminaliteit, aan te pakken.
Onder "diversen" heeft de Commissie de ministers geïnformeerd over de reactie in het kader van het EU-mechanisme voor civiele bescherming op de uitdagingen die voortvloeien uit de oorlog in Oekraïne, waaronder recente uitdagingen op het gebied van energie.
Raad heeft ook een besluit aangenomen om in Oekraïne of Georgië afgegeven Russische documenten niet te aanvaarden. Russische reisdocumenten die worden afgegeven in door Rusland bezette gebieden in Oekraïne of afgescheiden gebieden in Georgië, of aan inwoners van die gebieden, worden niet aanvaard om een visum te verkrijgen of om het Schengengebied binnen te komen.
De Raad nam een richtlijn en een aanbeveling aan om kritieke entiteiten weerbaarder en minder kwetsbaar te maken. Deze entiteiten verlenen essentiële diensten die van cruciaal belang zijn voor vitale maatschappelijke functies, economische activiteiten, de volksgezondheid en de openbare veiligheid, en het milieu. Zij moeten kunnen omgaan met hybride aanvallen, natuurrampen, terroristische dreigingen en gezondheidscrises, en in staat zijn deze te voorkomen, zich ertegen te beschermen, erop te reageren en ervan te herstellen.
De ministers gingen na hoever het stond met de ontwerpverordening inzake de voorkoming en bestrijding van seksueel misbruik van kinderen via het internet. De besprekingen in de Raad vonden plaats op technisch niveau, waarmee de eerste bespreking van de volledige tekst is afgerond. Het voorzittersschap heeft vervolgens verscheidene voorstellen ingediend om de tekst te herzien, met name wat betreft het onderwerp en het toepassingsgebied, de definities, de verplichtingen van aanbieders van onlinediensten en het toezicht, de handhaving en de samenwerking. Deze werkzaamheden worden tijdens het komende Zweedse voorzitterschap van de Raad voortgezet.
De ministers werden geïnformeerd over de samenwerking tussen de voor terrorismebestrijding bevoegde autoriteiten, in aanwezigheid van de Groep terrorismebestrijding (CTG).
Het voorzitterschap gaf de ministers een update over de lopende wetgevingsdossiers.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
Het voorzitterschap bracht ook verslag uit over de voorbereidingen en de agenda voor de volgende ministeriële bijeenkomst tussen de EU en de VS op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, en over de resultaten van het ministeriële forum EU-Westelijke Balkan over justitie en binnenlandse zaken.
Het voorzitterschap heeft informatie verstrekt over het resultaat van de ministeriële conferentie in het kader van het proces van Praag, waar een gezamenlijke verklaring en een actieplan voor 2023-2027 zijn aangenomen.
Portugal presenteerde een punt over de aanwijzing van de directeur-generaal van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).
De Commissie presenteerde een punt over de paraatheid voor bosbranden in het kader van het EU-mechanisme voor civiele bescherming, na het intensieve bosbrandseizoen afgelopen zomer in de EU.
Het aantredende Zweedse voorzitterschap van de Raad presenteerde zijn werkprogramma en prioriteiten voor de komende 6 maanden.
De oorlog is nu 9 maanden gaande en Rusland zet zijn afschuwelijke en willekeurige aanvallen op Oekraïense burgers en civiele infrastructuur voort. Elke dag worden er weer nieuwe oorlogsmisdaden ontdekt. De EU staat Oekraïne en zijn bevolking terzijde en zal de Oekraïense autoriteiten en het Internationaal Strafhof blijven steunen om de verantwoordelijken voor deze misdaden voor de rechter te brengen.
Ik ben verheugd dat Kroatië tijdens het Tsjechische voorzitterschap twee belangrijke stappen in zijn Europese integratie heeft kunnen zetten door toe te treden tot zowel de euro- als de Schengenzone. Ik ben ervan overtuigd dat deze successen de weg zullen effenen voor andere lidstaten die aan de voorwaarden voldoen om de volgende stap te zetten in hun Europese traject, en mijn collega's en ik zullen er alles aan blijven doen opdat we Bulgarije en Roemenië in de nabije toekomst kunnen verwelkomen in de Schengenfamilie.