Skip to content

Cyfrowa przyszłość Europy

Transformacja cyfrowa to jeden z kluczowych elementów unijnego rozwoju gospodarczego i unijnej autonomii strategicznej. UE pracuje nad szeregiem zagadnień mających sprzyjać cyfrowej przyszłości Europy.

Jak UE pomaga nam i chroni nas online?

Unia Europejska aktywnie pracuje nad poprawą otoczenia cyfrowego wszystkich Europejczyków. Nasze życie cyfrowe musi być bezpieczne, proste i zgodne z podstawowymi wolnościami.

Polecamy artykuł o tym, jak UE tworzy wspólną tożsamość cyfrową, przygotowuje przepisy o bezpiecznej i wiarygodnej sztucznej inteligencji oraz ułatwia wymianę danych w ramach badań medycznych.

Ilustracja z elementami reprezentującymi świat cyfrowy. Wśród nich są kobieta pisząca na komputerze i palec dotykający ekranu. Tło jest niebiesko-zielone.

Transformacja cyfrowa w UE

Technologie cyfrowe zmieniają nasze życie – od komunikacji po codzienne zajęcia i pracę. Cyfryzacja może rozwiązać wiele problemów stojących przed Europą i Europejczykami i zaoferować im nowe szanse, np.:

  • stworzyć miejsca pracy
  • rozwinąć edukację
  • zwiększyć konkurencyjność i innowacyjność
  • przeciwdziałać zmianie klimatu i umożliwić transformację ekologiczną.

Po pandemii Covid-19 cyfryzacja stała się jednym z zasadniczych czynników odbudowy gospodarczej i zwiększania odporności europejskiego sektora zdrowotnego i opiekuńczego. Zmobilizowała UE, by przyspieszyć transformację technologiczną: wspierać e-zdrowie oraz promować technologie prorozwojowe, takie jak przetwarzanie w chmurze, technologie kwantowe i obliczenia wielkiej skali.

Aby dostosować społeczeństwa i gospodarki do ery cyfrowej, UE chce w sposób inkluzywny i dostępny dla wszystkich stworzyć dla obywateli i firm bezpieczną przestrzeń cyfrową. Oznacza to transformację cyfrową chroniącą wartości UE oraz prawa podstawowe i bezpieczeństwo obywateli, a jednocześnie zwiększającą suwerenność cyfrową Europy.

Programem politycznym UE na rzecz transformacji cyfrowej jest „Droga ku cyfrowej dekadzie”. Wyznacza ona konkretne cele cyfrowe na 2030 r. Największą uwagę poświęca umiejętnościom cyfrowym i edukacji cyfrowej i jest zorganizowana wokół czterech zagadnień: umiejętności, firmy, zarządzanie i infrastruktura.

Kluczowe zagadnienia unijnej strategii cyfrowej

UE pracuje nad zagadnieniami, które umożliwią transformację cyfrową.

Cyfrowa dekada

W marcu 2021 r. Komisja przedstawiła „Cyfrowy kompas”, prezentujący wizję i cele cyfryzacji UE do 2030 r. W ramach tej strategii przedstawiła decyzję ustanawiającą program polityczny „Droga ku cyfrowej dekadzie”. To ramy zarządzania mające umożliwić realizację celów cyfrowych wyznaczonych na 2030 r.

Rada przyjęła program 8 grudnia 2022 r.

Uśmiechająca się starsza kobieta, która patrzy na ekran tabletu, wokół niej abstrakcyjne wzory przypominające sieci i kable, ilustrujące łączność cyfrową i powszechność technologii cyfrowych.
„Droga ku cyfrowej dekadzie”: unijny plan cyfrowej transformacji UE do 2030

„Droga ku cyfrowej dekadzie”: unijny plan cyfrowej transformacji UE do 2030

Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych

Jednym z celów UE w ramach „Cyfrowego kompasu” było przyjęcie europejskiej deklaracji w sprawie praw i zasad cyfrowych. Deklaracja określa prawa obywateli w przestrzeni cyfrowej i tworzy ramowe zasady, których UE i państwa członkowskie zgadzają się przestrzegać podczas transformacji cyfrowej.

W grudniu 2021 r. unijni ministrowie telekomunikacji omówili propozycję Komisji. Zdecydowanie opowiedzieli się za deklaracją, która wyjaśniałaby, że te same prawa podstawowe obowiązują zarówno online, jak i offline.

Negocjacje w sprawie deklaracji między trzema instytucjami UE zakończyły się 14 listopada 2022 r. Rada przyjęła deklarację 5 grudnia 2022 r.

20 października 2023 r. Rada zatwierdziła konkluzje w sprawie upodmiotowienia cyfrowego z myślą o ochronie i egzekwowaniu praw podstawowych w erze cyfrowej.

Ilustracja: ku cyfrowej Europie. Ku cyfrowej Europie.
Ku cyfrowej Europie (infografika)

Ku cyfrowej Europie (infografika)

Usługi cyfrowe

Ważną częścią rynku cyfrowego i gospodarki cyfrowej w UE są platformy internetowe. Państwa członkowskie UE uznały, że należy wzmocnić, unowocześnić i doprecyzować przepisy o usługach cyfrowych, po to by:

  • zapewnić bezpieczeństwo użytkownikom internetu
  • umożliwić rozwój innowacyjnym firmom cyfrowym.

Unijne ramy prawne dotyczące usług cyfrowych nie zmieniły się od czasu dyrektywy o handlu elektronicznym z 2000 r. Tymczasem technologie cyfrowe, modele biznesowe i usługi ewoluują w niespotykanym tempie.

Odpowiedzią UE na potrzebę uregulowania przestrzeni cyfrowej jest pakiet dotyczący usług cyfrowych. Obejmuje on dwa akty ustawodawcze, które wprowadzają środki ochrony użytkowników, a jednocześnie wspierają innowacyjność w gospodarce cyfrowej.

Akt o usługach cyfrowych wprowadza nowe przepisy mające chronić prawa podstawowe obywateli UE w internecie. Wszedł on w życie 16 listopada 2022 r.

Akt o rynkach cyfrowych tworzy równe szanse dla unijnych firm poprzez uregulowanie działalności gigantów technologicznych. Wszedł on w życie 1 listopada 2022 r.

Gospodarka oparta na danych

Wraz z rozwojem technologii rośnie ilość dostępnych danych. Rada chce stworzyć jednolity rynek danych, zgodny ze wspólnymi unijnymi wartościami i pozwalający szerzej dzielić się danymi i ponownie je wykorzystywać w różnych sektorach i państwach.

Komisja Europejska zaproponowała strategię w zakresie europejskich danych, która ma ułatwić transformację cyfrową w najbliższych pięciu latach. Na nadzwyczajnym szczycie w październiku 2020 r. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła tę strategię, gdyż wspiera ona globalne cyfrowe ambicje UE, by zbudować prawdziwie konkurencyjną europejską gospodarkę cyfrową opartą na danych, a zarazem dbać o europejskie wartości oraz o wysoki poziom bezpieczeństwa, ochrony danych i prywatności.

Istotnym elementem europejskiej strategii w zakresie danych jest akt o zarządzaniu danymi, który służy udostępnianiu danych do ich ponownego wykorzystywania w różnych sektorach i państwach.

Akt ten tworzy solidne mechanizmy, które pozwalają zwiększyć wiarygodność usług pośrednictwa danych i propagować altruistyczne podejście do danych w UE. Jednocześnie w istotny sposób ułatwia i ukierunkowuje tworzenie ogólnounijnych wspólnych interoperacyjnych przestrzeni danych w sektorach strategicznych, takich jak energetyka, mobilność i zdrowie.

16 maja 2022 r. Rada zatwierdziła akt o zarządzaniu danymi.

Rada pracuje również nad rozporządzeniem w sprawie zharmonizowanych przepisów o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu (akt o danych).

Główne założenia projektu Komisji to: zapewnić sprawiedliwy podział korzyści wśród podmiotów gospodarki opartej na danych oraz propagować dostęp do danych i ich wykorzystywanie.

27 czerwca 2023 r. Rada i Parlament Europejski porozumiały się wstępnie co do aktu w sprawie danych.

Aby przyspieszyć transformację cyfrową i inteligentniejszą mobilność w UE, Rada przyjęła nowe przepisy, które zmieniają dyrektywę z 2010 r. i które dotyczą wdrażania inteligentnych systemów transportowych (ITS).

Zmieniona dyrektywa o ITS ma przyspieszyć dostępność i zwiększyć interoperacyjność danych cyfrowych zasilających usługi, takie jak planowanie podróży multimodalnych i usługi nawigacyjne. Dzięki temu pojazdy i infrastruktura drogowa będą mogły się między sobą komunikować, na przykład po to, by ostrzegać o niespodziewanych wydarzeniach, takich jak zatory drogowe. Nowa dyrektywa została przyjęta przez Radę 23 października 2023 r.

Opodatkowanie działalności cyfrowej

Usługi cyfrowe okazują się coraz większym wyzwaniem dla obecnych systemów podatkowych. Dzisiejsze przepisy regulujące międzynarodowe kwestie podatkowe zostały stworzone z myślą o firmach fizycznie obecnych w danym państwie. Zdarza się więc często, że zyski z działalności cyfrowej nie są opodatkowywane w państwie, w którym są generowane.

Trwają prace nad dostosowaniem systemów podatkowych państw UE do wymogów ery cyfrowej. UE odgrywa ważną rolę w tym procesie, zwłaszcza w kontekście obecnych negocjacji w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD): dąży do znalezienia długoterminowego rozwiązania opartego na globalnym konsensusie. Jeśli jednak nie pojawi się perspektywa rozwiązania na szczeblu globalnym, Rada jest gotowa przeanalizować ewentualne rozwiązania na szczeblu UE.

Sztuczna inteligencja

Sztuczna inteligencja może pomóc zbudować bardziej innowacyjną, wydajną, zrównoważoną i konkurencyjną gospodarkę, a zarazem ulepszyć bezpieczeństwo, edukację i opiekę zdrowotną. Wspomaga ona także walkę ze zmianą klimatu. Rada popiera rozwój technologii sztucznej inteligencji, pamięta jednak o potencjalnych zagrożeniach i zachęca, by do technologii tej podchodzić w sposób etyczny i skoncentrowany na człowieku.

W październiku 2020 r. Rada Europejska zwróciła się do Komisji, aby:

  • zaproponowała, jak zwiększyć europejskie i krajowe inwestycje publiczne i prywatne w badania nad sztuczną inteligencją oraz w innowacje i zastosowania w tej dziedzinie
  • zadbała o lepszą koordynację oraz silniejsze powiązania sieciowe i synergie między europejskimi ośrodkami badawczymi na zasadzie doskonałości
  • przedstawiła jasną, obiektywną definicję systemów sztucznej inteligencji obarczonych wysokim ryzykiem.

W kwietniu 2021 r. Komisja opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia, które ma zharmonizować przepisy o sztucznej inteligencji (akt o sztucznej inteligencji), oraz skoordynowany plan wspólnych działań Komisji i państw członkowskich. Pakiet ten ma zwiększyć wiarygodność sztucznej inteligencji oraz wesprzeć rozwój i unowocześnianie tej technologii.

Rada omówiła proponowany akt w październiku 2021 r., zwracając uwagę z jednej strony na znaczne korzyści społeczne i gospodarcze, jakie sztuczna inteligencja może zapewnić wielu sektorom, a z drugiej – na potrzebę ochrony prywatności i zapewnienia bezpieczeństwa.

6 grudnia 2022 r. Rada przyjęła stanowisko wobec nowych przepisów.

Po trzydniowym maratonie rozmów, będącym zwieńczeniem wielomiesięcznych negocjacji, 9 grudnia 2023 r. Rada i Parlament Europejski wypracowały wstępne porozumienie w sprawie tego aktu.

Ostateczny tekst został formalnie zatwierdzony przez Parlament i Radę, jako unijnych współprawodawców, odpowiednio 23 kwietnia i 21 maja 2024 r. Przepisy powinny zacząć obowiązywać od 2026 r.

Więcej miejsc pracy dzięki sztucznej inteligencji

Dzięki sztucznej inteligencji i robotyce do 2025 r. na całym świecie może powstać 60 mln nowych miejsc pracy.

Konektywność

Pandemia Covid-19 pokazała, że w całej UE potrzebna jest szybka i powszechna łączność, tak by wszyscy Europejczycy mieli dostęp do technologii cyfrowych. UE wyznaczyła cele w zakresie konektywności na 2025 r., wśród których są:

  • łączność gigabitowa w przypadku wszystkich głównych stymulatorów rozwoju społeczno-gospodarczego
  • niezakłócony zasięg 5G na wszystkich obszarach miejskich i wszystkich ważniejszych szlakach transportu lądowego
  • dostęp do łączności o przepustowości co najmniej 100 Mb/s dla wszystkich europejskich gospodarstw domowych.

Nadrzędnym celem UE jest opracowanie zharmonizowanych przepisów dotyczących usług konektywności w UE. Już zrealizowane działania obejmują:

  • wspieranie sieci bezprzewodowych (np. 5G)
  • zniesienie opłat roamingowych w UE.

W kwietniu 2022 r. UE przyjęła zmienione przepisy dotyczące roamingu w UE. Dzięki nim podczas podróży do innych państw członkowskich UE nadal można dzwonić, wysyłać SMS-y i surfować w sieci bez dodatkowych opłat. Nowe przepisy będą obowiązywać do 2032 r.

Cyberbezpieczeństwo

Ponieważ skala i złożoność cyberzagrożeń i cyberprzestępstw rosną, UE stara się ulepszyć unijny potencjał reagowania i chronić integralność, bezpieczeństwo i odporność infrastruktury cyfrowej oraz sieci i usług komunikacyjnych. Im większe cyberbezpieczeństwo, tym większe zaufanie do technologii cyfrowych oraz bardziej bezpieczna i otwarta cyberprzestrzeń. Podczas nadzwyczajnego szczytu Rady Europejskiej w październiku 2020 r. przywódcy UE zaapelowali o większą zdolność UE, by zabezpieczać się przed cyberzagrożeniami, zapewniać bezpieczne środowisko łączności (zwłaszcza poprzez kryptografię kwantową) oraz oferować dostęp do danych w celach sądowych i w celu egzekwowania prawa.

Ponieważ coraz więcej przestępców planuje i popełnia przestępstwa przy użyciu technologii, w walce z przestępczością władze coraz częściej sięgają po elektroniczny materiał dowodowy. UE dyskutuje obecnie nad nowymi przepisami, aby dostęp do takiego materiału był łatwiejszy i szybszy.

Europejska tożsamość cyfrowa (eID)

W październiku 2020 r. Rada Europejska zaapelowała o opracowanie ogólnounijnych ram bezpiecznej publicznej tożsamości elektronicznej (eID), w tym interoperacyjnych podpisów cyfrowych. Chodzi o to, by zapewnić obywatelom kontrolę nad swoją tożsamością i danymi w internecie oraz umożliwić dostęp do publicznych, prywatnych i transgranicznych usług cyfrowych.

W czerwcu 2021 r. Komisja przedstawiła projekt rozporządzenia w sprawie europejskiej tożsamości elektronicznej. Projekt przewiduje utworzenie europejskiego portfela cyfrowego, czyli aplikacji powalającej bezpiecznie przechowywać dokumenty, zarządzać nimi i je udostępniać.

6 grudnia 2022 r. Rada przyjęła stanowisko negocjacyjne w tej sprawie. Chce, by europejski portfel cyfrowy był bardzo bezpieczny, bezpłatny i zgodny z prywatnością danych.

29 czerwca 2023 r. Rada i Parlament porozumiały się w sprawie rozporządzenia o tożsamości elektronicznej.

Cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości

Dalsza cyfryzacja systemów sądownictwa państw członkowskich może poszerzyć dostęp obywateli i firm do wymiaru sprawiedliwości oraz zwiększyć skuteczność i wydajność postępowań sądowych.

Niektóre kraje UE już zaczęły korzystać z narzędzi cyfrowych w wymiarze sprawiedliwości, np. do:

  • prowadzenia postępowań sądowych drogą cyfrową
  • komunikacji elektronicznej między stronami
  • elektronicznego przesyłania dokumentów
  • wideoprzesłuchań i wideokonferencji.

Państwa członkowskie powinny szerzej korzystać z narzędzi cyfrowych w postępowaniach sądowych, ale nie naruszać przy tym podstawowych zasad, takich jak niezależność i bezstronność sądów.

8 grudnia 2023 r. Rada przyjęła rozporządzenie w sprawie cyfryzacji transgranicznej współpracy sądowej i dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz towarzyszącą mu dyrektywę. Akty te ułatwią komunikację elektroniczną w kontekście procedur transgranicznej współpracy sądowej w sprawach cywilnych, handlowych i karnych.

Unijni ministrowie sprawiedliwości zatwierdzili również niedawno strategię w dziedzinie e-sprawiedliwości na lata 2024–2028. Strategia ta zapewni państwom członkowskim wskazówki dotyczące wdrażania szerokiego wachlarza inicjatyw ustawodawczych i nieustawodawczych, które razem przyspieszą proces cyfryzacji i zastosowanie usług cyfrowych w obszarze wymiaru sprawiedliwości.

Wymiana informacji cyfrowych

Aby zwiększyć wymianę informacji cyfrowych między organami krajowymi a Eurojustem w sprawach dotyczących terroryzmu, w grudniu 2021 r. UE przedstawiła wniosek w sprawie nowych przepisów.

Państwa członkowskie będą musiały dostarczać Eurojustowi informacje o wszelkich postępowaniach przygotowawczych w sprawach związanych z terroryzmem, gdy tylko sprawy te zostaną skierowane do sądu. Dzięki nowym przepisom:

  • powstanie nowoczesny, cyfrowy system zarządzania sprawami, do którego trafiać będą wspomniane informacje i w którym będzie je można krzyżowo weryfikować
  • Eurojust będzie mógł lepiej śledzić powiązania między transnarodowymi postępowaniami przygotowawczymi czy ściganiem terroryzmu i proaktywnie informować państwa członkowskie o odkrytych związkach
  • powstanie bezpieczny kanał komunikacji cyfrowej między państwami członkowskimi a Eurojustem
  • prostsza będzie współpraca z krajami trzecimi: prokuratorzy łącznikowi oddelegowani do Eurojustu uzyskają dostęp do systemu zarządzania sprawami.

18 września 2023 r. Rada przyjęła nowe przepisy.

Więcej informacji

Tematy