Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 9-10 juni 2022

Voornaamste resultaten

Justitie (9 juni 2022)

Justitiële respons op de situatie in Oekraïne

De Raad heeft de justitiële respons op de oorlog in Oekraïne besproken.

De ministers bevestigden dat de coördinatie van de steun voor het onderzoeken en vervolgen van internationale misdrijven, begonnen onder het Franse voorzitterschap, moet worden voortgezet. Ze herhaalden vastbesloten te zijn ontheemde minderjarigen zo veel mogelijk te beschermen tegen verder oorlogsleed. Naar aanleiding van de Oekraïense diplomatieke inspanningen hebben zij het belang van een politieke respons op EU-niveau bevestigd.

Het debat ging met name over het recente Commissie­voorstel om overtreding van de sancties op te nemen op de EU-lijst van strafbare feiten. Dit met oog op de uitzonderlijke situatie en de noodzaak om de doeltreffendheid van de EU-sancties te waarborgen. De ministers reageerden zeer positief op dit voorstel, dat spoedig op technisch niveau zal worden besproken. Hiermee wordt gehoor gegeven aan de wens van de Europese Raad om deze kwestie snel te behandelen.

• De justitiële respons op de situatie in Oekraïne (discussie­nota)
• EU-solidariteit met Oekraïne (achtergrond­informatie)
• Beperkende EU‑maatregelen tegen Rusland vanwege Oekraïne (sinds 2014) (achtergrond­informatie)
• Voorstel voor regels inzake bevriezing en confiscatie van tegoeden (Europese Commissie, 25 mei 2022)

Rechten van het kind

De Raad nam conclusies aan over de EU-strategie voor de rechten van het kind. In deze conclusies wordt met name ingegaan op de bescherming van de rechten van het kind in crisis- en noodsituaties, in het licht van de Russische aanvals­oorlog tegen Oekraïne.

Verder wordt de lidstaten in het algemeen verzocht beleids­lijnen te ontwikkelen om de rechten van alle kinderen zonder enige vorm van discriminatie te verwezenlijken, hun inspanningen ter voorkoming en bestrijding van alle vormen van geweld tegen kinderen op te voeren, hun justitiële stelsels te versterken, zodat deze stroken met de rechten van alle kinderen, en kinderen meer kansen te geven om verantwoordelijke en weerbare leden van de digitale samenleving te zijn. Een netwerk van nationale contactpunten zal ontvoeringssignaleringen doeltreffender maken.

• Raad neemt conclusies aan over de rechten van het kind (pers­mededeling, 9 juni 2022)

Milieucriminaliteit

De ministers kwamen tot een partiële algemene oriëntatie (standpunt) over de ontwerp­richtlijn milieucriminaliteit. Dit standpunt heeft met name betrekking op de artikelen en overwegingen waarin de strafbare feiten worden omschreven. Op dit moment telt het EU-recht 9 milieudelicten. Met de nieuwe richtlijn zullen meer gedragingen die schadelijk zijn voor het milieu worden verboden. De ministers zijn het namelijk eens geworden over de definitie van 20 milieudelicten. Het gaat onder meer om illegale houthandel die in belangrijk mate bijdraagt tot ontbossing in bepaalde delen van de wereld, illegale recycling van vervuilende schepen en ernstige inbreuken op de wetgeving inzake chemische stoffen.

Om sturing te bieden aan de verdere werkzaamheden voor dit dossier wisselden de ministers ook van gedachten over de harmonisatie van de straffen.

• Voorstel inzake milieu­criminaliteit (partiële algemene oriëntatie)

Digitalisering van justitiële samenwerking in strafzaken

Om de instrumenten voor justitiële samenwerking in strafzaken doeltreffender te maken, en zo de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit op te voeren, gaf de Raad onderhandelings­mandaten voor een voorstel over digitale informatie-uitwisseling in terrorismezaken en een voorstel over de oprichting van een samenwerkings­platform voor gemeenschappelijke onderzoeks­teams.

De voorstellen passen in de modernisering en digitalisering van de grensoverschrijdende justitiële samenwerking, die het voor openbare aanklagers en rechters makkelijker moeten maken informatie uit te wisselen en het toenemende aantal criminelen en terroristen dat grensoverschrijdend opereert, voor het gerecht te brengen.

• Justitiële samenwerking: Raad geeft onderhandelings­mandaat voor betere informatie-uitwisseling (pers­mededeling, 9 juni 2022)
• Digitale toekomst voor Europa (achtergrond­informatie)

Internationale doorgifte van persoonsgegevens

Tijdens de lunch wisselden de ministers van gedachten over de bescherming van persoonsgegevens in het kader van internationale gegevens­doorgiften. De Commissie informeerde de ministers over de stand van de besprekingen met de VS over de regelgevings­hervormingen die nodig zijn voor een nieuw adequaatheids­besluit voor de doorgifte van persoons­gegevens. Dit nieuwe besluit is nodig omdat het Hof van Justitie de twee eerdere besluiten nietig heeft verklaard. De ministers benadrukten dat er een robuust kader moet komen dat de uitspraken van het Hof van Justitie eerbiedigt en bedrijven de nodige rechtszekerheid biedt.

De doorgifte van persoons­gegevens werd ook meer in het algemeen besproken. Aangezien dit een grote strategische uitdaging is geworden op verschillende belangrijke beleids­domeinen, moet het EU-beleid op dit gebied coherent en ambitieus zijn.

• Doorgifte van persoons­gegevens (document van het voorzitterschap)

Diversen

De ministers gingen in op de stand van de onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement over de voorstellen rond elektronisch bewijs­materiaal. De 2 instellingen zijn momenteel hard aan het werk om op verschillende punten overeenstemming te bereiken en de voor 14 juni geplande politieke besprekingen over de belangrijkste elementen van de tekst voor te bereiden.

• Voorstellen inzake elektronisch bewijsmateriaal (voortgangs­verslag)
• Betere toegang tot e-bewijs­materiaal ter bestrijding van criminaliteit (achtergrond­informatie)

De ministers kregen de stand van zaken te horen van de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens. De ad-hocgroep van de Raad van Europa, die de toetredings­onderhandelingen voert, hield dit semester haar 13e vergadering Parallel daarmee gingen de deskundigen ook in op de interne regels van de EU die nodig zullen zijn voor de toetredings­overeenkomst.

De Commissie presenteerde haar richtsnoeren inzake uitlevering van 8 juni 2022. Aanleiding hiervoor waren zorgen van lidstaten over de instrumentalisering van strafvervolgingen door derde landen tegen EU-burgers, waaronder aan de lidstaten gerichte arrestatie- en uitleverings­verzoeken.

• Richtsnoeren inzake uitlevering aan derde landen (Europese Commissie)

Het voorzitterschap gaf de ministers een update over de lopende wetgevings­dossiers.

• Informatie over lopende wetgevings­voorstellen

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN FR

Het voorzitterschap presenteerde de agenda voor de volgende ministeriële bijeenkomst EU-VS over justitie en binnenlandse zaken.

Het aantredende Tsjechische voorzitterschap van de Raad presenteerde zijn werk­programma en prioriteiten voor de komende 6 maanden.

Binnenlandse Zaken (10 juni 2022)

Asiel en migratie

De Raad heeft zeer ruime steun verleend aan de eerste stap van de door het voorzitterschap voorgestelde stapsgewijze aanpak van migratie en asiel, waaronder de screening­verordening, de Eurodac­verordening en het solidariteits­mechanisme.

In de komende dagen zullen het voorzitterschap en de Commissie vergaderen over het solidariteits­platform om de solidariteits­verklaring operationeel te maken. Het voorzitterschap zal ook de goedkeuring van onderhandelings­mandaten voor de screening- en de Eurodac-verordening formaliseren.

• Migratiebeleid van de EU (achtergrond­informatie)
• Hervorming EU-asielstelsel (achtergrond­informatie)

Schengen­grenscode: standpunt aangenomen

In het kader van de inspanningen van het voorzitterschap om Schengen te versterken en te hervormen, heeft de Raad zijn standpunt ("algemene oriëntatie") over de hervorming van de Schengen­grenscode aangenomen.Deze hervorming: i) voorziet in nieuwe instrumenten om het inzetten van migratie als drukkingsmiddel tegen te gaan; ii) creëert een nieuw rechtskader voor maatregelen aan de buitengrenzen bij gezondheidscrises, op basis van de ervaringen met COVID-19; iii) moderniseert het rechtskader voor de herinvoering van controles aan de binnengrenzen, dat het beginsel van vrij verkeer waarborgt en tegelijkertijd aanhoudende dreigingen aanpakt; iv) voorziet in alternatieven voor dit soort controles.

De ministers bespraken ook de situatie in het Schengengebied. Ze gingen in op de belangrijkste uitdagingen en conclusies van de Schengen­evaluaties, die in het verslag van de Commissie over de staat van Schengen werden gepresenteerd, en bespraken de door het voorzitterschap voor de komende maanden voorgestelde actielijnen. Deze actielijnen moeten de werking van het Schengengebied versterken, en bestrijken verschillende gebieden, waaronder de politieke governance, de externe en binnengrenzen, politiesamenwerking, JBZ-informatiesystemen en het visum- en terugkeerbeleid.

• Schengen­grenscode: Raad neemt standpunt aan (persmededeling, 10 juni 2022)

De ministers hebben ook zonder debat een verordening van de Raad aangenomen tot hervorming van het Schengenevaluatie- en toezichtmechanisme. Met deze verordening moet het Schengengebied beter bestand zijn tegen huidige en toekomstige uitdagingen. De strategische focus van het mechanisme wordt versterkt, de procedures worden verkort en versimpeld, er zal nauwer worden samengewerkt met alle betrokken actoren en de Raad zal een grotere strategische rol spelen.

Tijdens de lunch hielden de ministers een politiek debat over de activiteiten van het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex). Het ging over de inzet van het permanente korps, de governance van het agentschap, hun verwachtingen wat betreft de uitvoering van zijn mandaat en de vooruitzichten voor de samenwerking met derde landen.

Reactie op de situatie in Oekraïne

De ministers maakten de balans op van de uitvoering van het 10-puntenplan voor een sterkere Europese coördinatie bij de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Zij benadrukten dat verder moet worden gewerkt aan de volledige uitvoering van het plan, bijvoorbeeld wat betreft de steun voor de opvang en integratie van mensen die op de vlucht zijn voor oorlog, en de steun aan Moldavië. Ze bekeken ook of op middellange en lange termijn verdere actie nodig zal zijn, met name voor de noodplannen en mogelijke extra financiële behoeften.

Het ging ook over maatregelen ter voorkoming en bestrijding van mogelijke mensenhandel en vuurwapenhandel, en de ministers benadrukten hoe belangrijk het is waakzaam te blijven voor criminele dreigingen.

• Het 10-puntenplan: voor sterkere Europese coördinatie bij opvang van oorlogs­vluchtelingen uit Oekraïne (Europese Commissie)
• EU-solidariteit met Oekraïne (achtergrond­informatie)

Politiesamenwerking

De Raad heeft algemene oriëntaties aangenomen voor een richtlijn over de uitwisseling van informatie tussen wetshandhavings­instanties en voor de verordening over geautomatiseerde uitwisseling van gegevens in het kader van de politie­samenwerking (Prüm II).

Voorts nam de Raad, om criminaliteit doeltreffend te bestrijden en te reageren op nieuwe criminele dreigingen, een aanbeveling aan inzake operationele samenwerking op het gebied van rechts­handhaving.

• Samenwerking tussen politiediensten en informatie-uitwisseling: Raad neemt aanbeveling en 2 onderhandelings­mandaten aan (persmededeling, 10 juni 2022)

Diversen

De ministers werden geïnformeerd over de samenwerking tussen de voor terrorismebestrijding bevoegde autoriteiten, in aanwezigheid van de Groep terrorismebestrijding (CTG).

Het voorzitterschap informeerde de ministers over de werkzaamheden voor de wetgevingsdossiers, met name de uitvoering van de EU-drugsstrategie en het EU-drugsactieplan (2021-2025) en de strijd tegen radicalisering.

Het gaf de ministers eveneens een update over de lopende wetgevings­dossiers.

• Informatie over lopende wetgevings­voorstellen

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN FR

Het voorzitterschap bracht ook verslag uit over de voorbereidingen en de agenda voor de komende zitting van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU en de VS.

Het aantredende Tsjechische voorzitterschap van de Raad presenteerde zijn werk­programma en prioriteiten voor de komende 6 maanden.

Tot slot nam de Raad zonder debat de A-punten van wetgevende en niet-wetgevende aard aan.