Glosariusz: reforma unii gospodarczej i walutowej

Reforma unii gospodarczej i walutowej

Zestaw środków mających poprawić funkcjonowanie strefy euro.

W czerwcu 2018 r. szczyt strefy euro upoważnił Eurogrupę do dalszego wzmacniania obecnej konstrukcji unii gospodarczej i walutowej.
Mandat przewidywał:

• wzmocnienie unii bankowej
• redukcję ryzyka w sektorze bankowym
• wprowadzenie wspólnego mechanizmu ochronnego dla jednolitego funduszu restrukturyzacyjno-likwidacyjnego w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności
• rozbudowanie instrumentów pomocy finansowej i roli Europejskiego Mechanizmu Stabilności.

Eurogrupa omówiła też pomysły utworzenia mechanizmu zdolności fiskalnej dla strefy euro. 4 grudnia przyjęła całościowe sprawozdanie, to zaś zostało przedłożone przywódcom przed szczytem strefy euro 14 grudnia.

Unia bankowa

Bail-in: mechanizm, za pomocą którego koszty ratowania banku będącego na progu upadłości lub zagrożonego upadłością ponoszą przede wszystkim jego udziałowcy i wierzyciele, a nie (jak w przypadku bail-out) podatnicy.

Unia bankowa: unijny system nadzoru banków oraz ich restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, funkcjonujący na podstawie ogólnounijnych przepisów.

Mechanizm ochronny dla jednolitego funduszu restrukturyzacyjno-likwidacyjnego: stosowany w razie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banku, gdy zasoby jednolitego funduszu okażą się niewystarczające. Środki pożyczone z mechanizmu mają być zwracane przez sektor bankowy. Mechanizm miałby funkcjonować w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności.

Europejski system gwarantowania depozytów: propozycja Komisji mająca zapewnić większą i bardziej jednolitą ochronę depozytów w strefie euro. Celem miałoby być ustanowienie jednolitego wspólnego systemu zabezpieczającego wszystkie depozyty w unii bankowej do poziomu 100 000 EUR.

Minimalny wymóg funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych (MREL): minimalna ilość kapitału i zobowiązań, którą musi posiadać bank na pokrycie strat i dokapitalizowanie w razie upadku. To jeden z kluczowych instrumentów pozwalających na uporządkowaną restrukturyzację i likwidację upadających banków bez zagrożenia dla stabilności systemu.

Kredyty zagrożone: kredyt uznaje się za zagrożony, gdy kredytobiorca zalega dłużej niż 90 dni z płatnością ustalonych rat lub odsetek.

Jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (jednolity fundusz restrukturyzacyjno-likwidacyjny): fundusz wykorzystywany do pomocy w restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków będących na progu upadłości. Finansowany w całości przez sektor bankowy.

Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (jednolity mechanizm restrukturyzacyjno-likwidacyjny): system zapewniający restrukturyzację i uporządkowaną likwidację upadających banków przy minimalnych kosztach dla podatników i gospodarki realnej. Składa się z centralnego organu unii bankowej: Jednolitej Rady ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji, oraz z jednolitego funduszu restrukturyzacyjno-likwidacyjnego.

Jednolity mechanizm nadzorczy: wspólny system, za pomocą którego nadzorowane są banki w UE. Bezpośredni nadzór nad bankami strefy euro o największym znaczeniu sprawuje Europejski Bank Centralny, nadzór nad mniej znaczącymi zaś – krajowe organy bankowe, wobec których EBC odgrywa rolę monitorującą.

Reforma Europejskiego Mechanizmu Stabilności

Restrukturyzacja długu: proces pozwalający podmiotowi prywatnemu lub publicznemu w trudnej sytuacji finansowej zredukować lub renegocjować zadłużenie, którego nie jest on w stanie spłacić, i dzięki temu zwiększyć lub odzyskać płynność i móc kontynuować działalność.

Europejski Mechanizm Stabilności: międzynarodowa instytucja finansowa świadcząca pomoc finansową państwom strefy euro zmagającym się z lub zagrożonym poważnymi trudnościami finansowymi. Jej całkowita zdolność udzielania pożyczek wynosi 500 mld euro.

Instrumenty pożyczkowe: zestaw instrumentów, które ma obecnie do dyspozycji Europejski Mechanizm Stabilności w celu wykonywania swoich zadań: pożyczki w ramach programu dostosowań makroekonomicznych, zakupy na rynkach (pierwotnym i wtórnym), ostrożnościowa linia kredytowa, pożyczki na bezpośrednie lub pośrednie dokapitalizowywanie banków. Jak dotąd stosował on jedynie pożyczki w ramach programu finansowego oraz pośrednie dokapitalizowywanie banków.

Ostrożnościowa linia kredytowa: pomoc finansowa dla danego państwa świadczona przez Europejski Mechanizm Stabilności, zanim państwo to doświadczy trudności z pozyskiwaniem środków na rynkach kapitałowych, w celu zapobiegania sytuacjom kryzysowym. Można z niej skorzystać w drodze pożyczki lub emisji nowych papierów wartościowych. Istnieją dwa rodzaje ostrożnościowych linii kredytowych:

• ostrożnościowa warunkowa linia kredytowa (PCCL): dostępna dla państwa członkowskiego, którego sytuacja gospodarczo-finansowa jest zasadniczo zdrowa i które spełnia 6 kryteriów kwalifikowalności, takich jak dług publiczny, pozycja zewnętrzna czy dostęp do rynków na rozsądnych warunkach
• wspomagająca warunkowa linia kredytowa (ECCL): dostępna dla państwa członkowskiego, którego sytuacja gospodarczo-finansowa pozostaje zdrowa, ale które nie spełnia kryteriów kwalifikowalności dla ostrożnościowej warunkowej linii kredytowej. Użycie ECCL jest zależne od przyjęcia środków korekcyjnych w celu zapobieżenia przyszłym problemom w dostępie do finansowania rynkowego.

Jednodecyzyjne klauzule wspólnego działania (CAC): przepisy prawne dotyczące obligacji skarbowych umożliwiające bardziej uporządkowaną i przewidywalną restrukturyzację długu. Zmniejszają ryzyko, że mała grupa posiadaczy obligacji postanowi nie uczestniczyć w restrukturyzacji długu i utworzy mniejszość ją blokującą w nadziei na uzyskanie dla siebie większych korzyści (problem wierzycieli niewspółpracujących). Sytuacja taka może opóźniać rozwiązanie kryzysu. Ministrowie finansów strefy euro zamierzają wprowadzić te przepisy do 2022 r. i włączyć to zobowiązanie do porozumienia ustanawiającego Europejski Mechanizm Stabilności.

Instrument na rzecz konkurencyjności i konwergencji

Proponowany instrument budżetowy mający sprzyjać konwergencji gospodarczej i tym samym zwiększać konkurencyjność w państwach członkowskich strefy euro. Instrument byłby częścią budżetu UE.