Verklarende woordenlijst: hervorming economische en monetaire unie

Hervorming van de economische en monetaire unie (EMU)

Reeks maatregelen om het functioneren van de eurozone te verbeteren.

In juni 2018 kreeg de Eurogroep van de Eurotop een mandaat om de bestaande structuur van de EMU verder te versterken.
Het mandaat omvatte:

• het versterken van de bankenunie
• het beperken van de risico's in de banksector
• het invoeren van een door het ESM te verstrekken achtervang­mechanisme voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds
• en het ontwikkelen van instrumenten voor financiële bijstand en de rol van het ESM

De Eurogroep besprak ook diverse ideeën om een begrotings­capaciteit voor de eurozone op te bouwen. Op 4 december nam de Eurogroep een alomvattend verslag aan, dat in de aanloop naar de Eurotop van 14 december aan de leiders werd voorgelegd.

Bankenunie

Bail-in: mechanisme dat ervoor zorgt dat de kosten van het redden van een bank die omvalt of dreigt om te vallen, eerst en vooral door de aandeelhouders en schuldeisers worden gedragen, en niet door de belastingbetaler (bail‑out).

Bankenunie: EU‑systeem voor bankentoezicht en -afwikkeling dat functioneert op basis van regels die in de hele EU gelden.

ESM-achtervangmechanisme voor het GAF: te gebruiken bij de afwikkeling van een bank als de middelen in het GAF niet volstaan. De via het achtervang­mechanisme uitgeleende middelen zullen door de banksector worden terugbetaald. Het achtervang-mechanisme wordt gefinancierd uit het Europees stabiliteitsmechanisme.

Europees depositoverzekeringsstelsel: Commissievoorstel dat ten doel heeft de deposito's in de eurozone krachtiger en op meer eenvormige wijze te beschermen. Het doel zou zijn een centraal gemeenschappelijk stelsel tot stand te brengen dat het geld van alle depositohouders in de bankenunie tot € 100 000 zou verzekeren.

Minimumvereiste voor eigen vermogen en in aanmerking komende passiva (MREL): minimumbedrag aan aandelenkapitaal en bepaalde passiva waarover een bank moet beschikken om verliezen te absorberen en te herkapitaliseren bij een faillissement. Dit belangrijke instrument maakt het mogelijk omvallende banken ordelijk af te wikkelen zonder dat de stabiliteit van het financiële stelsel in gevaar komt.

Niet-renderende leningen: een banklening wordt als niet‑renderend aangemerkt als meer dan 90 dagen voorbijgaan zonder dat de ontlener de overeengekomen aflossingen of rentebetalingen voldoet.

Gemeenschappelijk afwikkelingsfonds (GAF): fonds dat wordt gebruikt ter ondersteuning van de afwikkeling van omvallende banken. Het wordt volledig gefinancierd door de banksector.

Gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme: systeem voor een ordelijke afwikkeling van omvallende banken met zo weinig mogelijk kosten voor belastingbetalers en de reële economie. Het bestaat uit een centrale afwikkelings­autoriteit binnen de bankenunie – de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad – en het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds.

Gemeenschappelijk toezichtsmechanisme: gemeenschappelijk systeem voor het toezicht op de banken in de EU. De ECB oefent rechtstreeks toezicht uit op de belangrijkste banken in de eurozone, terwijl minder belangrijke banken onder het toezicht van de nationale bankenautoriteiten blijven staan, met een toezicht­houdende rol voor de ECB.

Hervorming van het Europees stabiliteitsmechanisme

Schuldherstructurering: proces waardoor een in financiële moeilijkheden verkerende particuliere of overheidsentiteit schulden die zij niet kan terugbetalen, kan verminderen of de voorwaarden ervan kan bespreken. Op die manier kan de liquiditeit worden verbeterd of hersteld, zodat de entiteit kan blijven functioneren.

Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM): internationale financiële instelling die financiële bijstand verleent aan eurozone­landen die ernstige financierings­moeilijkheden ondervinden of dreigen te ondervinden. De totale leencapaciteit ervan bedraagt € 500 miljard.

Toolkit voor kredietverlening: reeks instrumenten waarover het ESM momenteel beschikt om zijn taken uit te oefenen: leningen in het kader van een macro‑economisch aanpassings­programma, aankopen op de markten (primaire en secundaire) preventieve kredietlijn, directe en indirecte leningen voor herkapitalisatie van banken. Tot dusver zijn alleen leningen in het kader van een financieel programma en indirecte herkapitalisatie van banken aangewend.

Preventieve kredietlijn: door het ESM verleende financiële bijstand aan een land voordat het moeilijkheden ondervindt om toegang te krijgen tot middelen op de kapitaalmarkten, ter voorkoming van crisissituaties. De bijstand kan worden verkregen via een lening of via de uitgifte van een nieuw aandeel of een nieuwe obligatie. Er bestaan 2 soorten preventieve kredietlijnen:

• aan voorwaarden onderworpen preventieve kredietlijn (PCCL): beschikbaar voor een lidstaat in een fundamenteel gezonde economische en financiële situatie, hetgeen wordt bepaald aan de hand van 6 criteria zoals overheidsschuld, externe positie of markttoegang op redelijke voorwaarden.
• kredietlijn tegen verscherpte voorwaarden (ECCL): beschikbaar voor een lidstaat waarvan de economische en financiële situatie gezond is, maar die niet voldoet aan de criteria voor de PCCL. Om gebruik te maken van de ECCL moeten corrigerende maatregelen worden genomen ter voorkoming van problemen met de toegang tot marktfinanciering in de toekomst.

Collectieveactieclausules (CAC's) met eentrapsaggregatie: wettelijke regels voor overheids­obligaties waardoor schuld­herstructureringen ordelijker en voorspelbaarder verlopen. Dankzij deze regels is er minder kans dat een kleine groep obligatiehouders besluit niet deel te nemen aan de herstructurering en een minderheid vormt om de herstructurering te blokkeren in de hoop zelf een betere regeling te krijgen (het probleem van holdout‑schuldeisers). Deze "holdouts" kunnen ertoe leiden dat het oplossen van de crisis vertraging oploopt. De Ministers van Financiën van de eurozone zijn van plan deze regels uiterlijk in 2022 in te voeren en deze verplichting in het ESM‑verdrag op te nemen.

Instrument voor concurrentievermogen en convergentie

Voorstel om een begrotings­instrument te creëren om economische convergentie te bevorderen met het oog op een beter concurrentievermogen van de lidstaten van de eurozone. Dit instrument zou deel uitmaken van de EU‑begroting.