Wspólna procedura azylowa

Usprawnienie procedury azylowej

Aby zharmonizować procedury azylowe stosowane w UE, zmienione rozporządzenie zastąpi dyrektywę o procedurze azylowej. Między innymi:

• wprowadzi obowiązkowe procedury graniczne pozwalające szybko ocenić na granicach zewnętrznych UE, czy wnioski o azyl nie są bezzasadne lub niedopuszczalne
• ustali standardowe prawa i obowiązki osób ubiegających się o azyl
• będzie zapobiegać nadużywaniu systemu dzięki wytyczeniu jasnych procedur.

Procedura graniczna

Rozporządzenie wprowadza obowiązkową procedurę graniczną dla niektórych kategorii osób ubiegających się o azyl, pozwalającą szybko ocenić na granicach zewnętrznych UE, czy wnioski o azyl nie są bezzasadne lub niedopuszczalne.

Osoby podlegające granicznej procedurze azylowej nie mogą wjechać na terytorium państwa członkowskiego.

Najważniejsze aspekty procedury granicznej:

Procedura jest obowiązkowa dla osób, które stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa, które wprowadziły władze w błąd, udzielając nieprawdziwych informacji lub zatajając informacje, lub pochodzą z państw, których wskaźnik przyznawania ochrony międzynarodowej jest niski.

Określono odpowiednią zdolność recepcyjną i kadrową każdego państwa członkowskiego, umożliwiającą rozpatrzenie w dowolnym momencie konkretnej liczby wniosków w ramach procedury granicznej. Zdolność ta na szczeblu UE wynosi 30 000.

Odpowiednia zdolność każdego państwa zostanie obliczona według wzoru uwzględniającego liczbę:

• nielegalnych przekroczeń granicy
• osób przybyłych w wyniku operacji poszukiwawczo-ratowniczych
• odmów wjazdu w okresie trzyletnim.

Inne istotne aspekty procedury granicznej:

Procedura przewiduje system określający, kto w pierwszej kolejności powinien podlegać procedurze granicznej, czyli wskazujący osoby, których powrót do kraju pochodzenia jest bardziej prawdopodobny, które stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa lub które nie są małoletnimi lub członkami rodziny. W procedurze granicznej wnioski osób z tej ostatniej kategorii powinny zostać rozpatrzone priorytetowo.

Przewidziano także wyjątki od procedury granicznej: przykładowo dla małoletnich, którzy nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa, lub gdy nie można zapewnić niezbędnego wsparcia osobom mającym szczególne potrzeby proceduralne lub w zakresie przyjmowania.

Zobowiązano również państwa członkowskie do wprowadzenia mechanizmu monitorowania praw podstawowych w kontekście procedury granicznej.

Prawa i obowiązki osób ubiegających się o azyl

Zmienione rozporządzenie o procedurze azylowej nie tylko upraszcza rozwiązania proceduralne, ale i ustanawia standardowe prawa i obowiązki osób ubiegających się o azyl, czyli m.in.:

• gwarancje proceduralne chroniące prawa tych osób – chodzi o zapewnianie im w stosownym momencie odpowiednich informacji, możliwość wypowiedzenia się podczas przesłuchania oraz dostęp do tłumacza ustnego itp.
• prawo do bezpłatnego doradztwa prawnego w procedurze administracyjnej oraz do bezpłatnej pomocy prawnej i do reprezentacji podczas procedury odwoławczej
• większa troska względem osób wymagających szczególnego traktowania i mających większe potrzeby proceduralne, np. małoletnich bez opieki.

gwarancje proceduralne

bezpłatne doradztwo prawne

większa troska wobec osób wymagających szczególnego traktowania

Koncepcje bezpiecznego kraju

Rozporządzenie o procedurze azylowej zawiera także zharmonizowane przepisy dotyczące wskazywania bezpiecznych krajów, czyli krajów, które zasadniczo nie tworzą powodów do zapewnienia ochrony lub w których osoby ubiegające się o azyl nie są zagrożone. To, czy dane państwo trzecie gwarantuje skuteczną ochronę, określa się według kryteriów takich jak:

• posiadanie prawa do pozostania na terytorium tego państwa
• dostęp do środków utrzymania wystarczających, aby zachować odpowiedni poziom życia w odniesieniu do ogólnej sytuacji w danym państwie trzecim
• dostęp do opieki zdrowotnej i podstawowego leczenia chorób w warunkach zazwyczaj zapewnianych w danym państwie trzecim
• edukacja w warunkach zazwyczaj zapewnianych w danym państwie trzecim
• skuteczna ochrona dostępna do czasu znalezienia trwałego rozwiązania.

Prace nad paktem o migracji i azylu

20 grudnia 2023 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły porozumienie w sprawie tego istotnego aktu określającego obowiązkowe procedury oraz kilku innych aktów wchodzących w skład paktu o migracji i azylu.

8 lutego 2024 r. przedstawiciele państw członkowskich UE zatwierdzili porozumienie z grudnia, a także trzy akty prawne, co do których Rada i Parlament porozumiały się już w 2022 r.

Zatwierdzono też rozporządzenie o granicznej procedurze powrotu, które pozwoli na stosowanie paktu w państwach europejskich o zróżnicowanych przepisach Schengen.

14 maja 2024 r. Rada przyjęła unijny pakt o migracji i azylu.

• Polityka migracyjna: Rada porozumiała się w sprawie kluczowych przepisów o azylu i migracji (komunikat prasowy z 8 czerwca 2023)
• Przełomowe porozumienie Rady i Parlamentu co do reformy systemu azylowo-migracyjnego UE (komunikat prasowy z 20 grudnia 2023)
• Reforma w dziedzinie migracji i azylu: przedstawiciele państw UE zatwierdzają porozumienie z Parlamentem (komunikat prasowy z 8 lutego 2024)
• Rada przyjmuje unijny pakt o migracji i azylu (komunikat prasowy z 14 maja 2024)