Κοινή διαδικασία ασύλου

Εξορθολογισμός της διαδικασίας ασύλου

Για να εναρμονιστούν οι διαδικασίες ασύλου της ΕΕ, ο τροποποιημένος κανονισμός θα αντικαταστήσει την οδηγία για τη διαδικασία ασύλου. Μεταξύ άλλων, οι αναθεωρημένοι κανόνες:

θεσπίζουν υποχρεωτικές διαδικασίες στα σύνορα, ώστε να αξιολογείται ταχέως στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ εάν οι αιτήσεις είναι αβάσιμες ή απαράδεκτες
καθορίζουν πρότυπα για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των αιτούντων άσυλο
αποτρέπουν την κατάχρηση του συστήματος με τον προσδιορισμό σαφών διαδικασιών

Διαδικασία στα σύνορα

Ο κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου θεσπίζει υποχρεωτική διαδικασία στα σύνορα για ορισμένες κατηγορίες αιτούντων, με σκοπό της διενέργεια ταχείας αξιολόγησης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ σχετικά με το εάν οι αιτήσεις είναι αβάσιμες ή απαράδεκτες.

Τα πρόσωπα που υπόκεινται στη διαδικασία ασύλου στα σύνορα δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος του κράτους μέλους.

Βασικές πτυχές της διαδικασίας στα σύνορα:

Θεσπίζεται υποχρεωτική διαδικασία στα σύνορα για πρόσωπα τα οποία συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια, παραπλάνησαν τις αρχές παρέχοντας ψευδή στοιχεία ή αποκρύπτοντας στοιχεία, ή τα οποία προέρχονται από χώρες με χαμηλό ποσοστό αναγνώρισης.

Θεσπίζεται επαρκής ικανότητα σε κάθε κράτος μέλος, όσον αφορά την υποδοχή και τους ανθρώπινους πόρους, για την εξέταση, ανά πάσα στιγμή, συγκεκριμένου αριθμού αιτήσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας στα σύνορα. Στο επίπεδο της ΕΕ, αυτή η επαρκής ικανότητα ορίστηκε σε 30.000.

Η επαρκής ικανότητα κάθε κράτους μέλους θα καθορίζεται βάσει μαθηματικού τύπου που λαμβάνει υπόψη:

τον αριθμό των παράτυπων διελεύσεων των συνόρων
τις αφίξεις κατόπιν επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης
τις αρνήσεις εισόδου για περίοδο τριών ετών

Περαιτέρω βασικές πτυχές της διαδικασίας στα σύνορα είναι οι εξής:

Θεσπίζει σύστημα προτεραιότητας για να δίνεται προτεραιότητα σε όσους πρέπει να υπόκεινται στη διαδικασία στα σύνορα, δηλαδή σε αιτούντες που έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιστροφής, που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια ή που δεν είναι ανήλικοι ή μέλη της οικογένειάς τους. Όταν η διαδικασία στα σύνορα εφαρμόζεται στην τελευταία κατηγορία, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην εξέταση των αιτήσεών τους.

Προβλέπονται επίσης εξαιρέσεις από τη διαδικασία στα σύνορα, για παράδειγμα για ανηλίκους που δεν συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια ή όταν η αναγκαία υποστήριξη δεν μπορεί να παρασχεθεί σε αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής ή διαδικαστικές ανάγκες.

Τέλος, υποχρεώνονται τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμό για την παρακολούθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε σχέση με τη διαδικασία στα σύνορα.

Δικαιώματα και υποχρεώσεις των αιτούντων άσυλο

Η μεταρρύθμιση του κανονισμού για τις διαδικασίες ασύλου όχι μόνο εξορθολογίζει τις διαδικαστικές ρυθμίσεις, αλλά και θεσπίζει πρότυπα για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των αιτούντων άσυλο, όπως:

διαδικαστικές εγγυήσεις που διασφαλίζουν τα δικαιώματα των αιτούντων, μεταξύ άλλων, παρέχοντάς τους επαρκή και έγκαιρη ενημέρωση, τη δυνατότητα ακρόασης στο πλαίσιο προσωπικής συνέντευξης και πρόσβαση σε διερμηνεία
το δικαίωμα δωρεάν νομικής καθοδήγησης για όλους τους αιτούντες κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, καθώς και δωρεάν νομικής συνδρομής και εκπροσώπησης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσφυγής
μεγαλύτερη προσοχή στα ευάλωτα άτομα με ειδικές διαδικαστικές ανάγκες, όπως οι ασυνόδευτοι ανήλικοι

διαδικαστικές εγγυήσεις

δωρεάν νομική καθοδήγηση

μεγαλύτερη προσοχή στα ευάλωτα άτομα

Έννοιες ασφαλούς χώρας

Ο κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου θεσπίζει επίσης εναρμονισμένους κανόνες για τη δημιουργία ασφαλών χωρών, δηλαδή χωρών που γενικά δεν δημιουργούν ανάγκες προστασίας ή στις οποίες οι αιτούντες άσυλο δεν διατρέχουν κίνδυνο. Το εάν μια τρίτη χώρα διασφαλίζει αποτελεσματική προστασία εξαρτάται από κριτήρια όπως:

το δικαίωμα παραμονής στο έδαφος της τρίτης χώρας
πρόσβαση σε μέσα διαβίωσης που επιτρέπουν τη διατήρηση επαρκούς βιοτικού επιπέδου σε σχέση με τη συνολική κατάσταση της τρίτης χώρας
πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και βασική θεραπεία για ασθένειες υπό τις συνθήκες που προβλέπονται γενικά στην τρίτη χώρα
εκπαίδευση υπό τις συνθήκες που προβλέπονται γενικά στην τρίτη χώρα
δυνατότητα παροχής αποτελεσματικής προστασίας έως ότου να βρεθεί βιώσιμη λύση

Εργασίες σχετικά με το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο

Στις 20 Δεκεμβρίου 2023, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με αυτή τη σημαντική νομοθεσία, στην οποία περιγράφονται οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται, καθώς και σχετικά με πολλούς άλλους φακέλους του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Στις 8 Φεβρουαρίου 2024, οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ ενέκριναν τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο, καθώς και τρεις νομοθετικές πράξεις που είχαν συμφωνηθεί μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου το 2022.

Εγκρίθηκε επίσης κανονισμός για την περί επιστροφής διαδικασία στα σύνορα, ο οποίος επιτρέπει την εφαρμογή του συμφώνου σε ευρωπαϊκές χώρες με διαφορετικούς κανόνες Σένγκεν.

Το Συμβούλιο ενέκρινε το σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο στις 14 Μαΐου 2024.

Δείτε επίσης:

Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο