Mianowanie nowych szefów instytucji UE w 2019 r.
Rada Europejska odgrywa ważną rolę w mianowaniu kandydatów na najwyższe stanowiska w UE. 2 lipca 2019 r. wybrała przewodniczącego Rady Europejskiej, zaproponowała kandydatkę na przewodniczącą Komisji Europejskiej, wyznaczyła kandydatkę na prezes Europejskiego Banku Centralnego i zdecydowała o kandydacie na wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa.
Przewodniczący Rady Europejskiej
W myśl Traktatu o Unii Europejskiej (art. 15 ust. 5) Rada Europejska wybiera swojego przewodniczącego większością kwalifikowaną. Jego kadencja trwa 2,5 roku i może zostać powtórzona tylko raz.
2 lipca 2019 r. przywódcy UE wybrali na to stanowisko Charles’a Michela, który urząd objął 1 grudnia 2019 r.
Przewodniczący Komisji Europejskiej
Procedura wyboru przewodniczącego Komisji na 5-letnią kadencję jest opisana w Traktacie o Unii Europejskiej (art. 17 ust. 7).
Uwzględniając wybory do Parlamentu Europejskiego i po przeprowadzeniu stosownych konsultacji Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, przedstawia Parlamentowi Europejskiemu kandydata na funkcję przewodniczącego Komisji. Kandydat ten jest wybierany przez Parlament Europejski większością głosów członków wchodzących w jego skład. Jeżeli nie uzyska on większości, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, przedstawia w terminie miesiąca nowego kandydata, który jest wybierany przez Parlament Europejski zgodnie z tą samą procedurą. Artykuł 17 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE)
Ponadto deklaracja 11 do traktatu głosi: „Parlament Europejski i Rada Europejska wspólnie ponoszą odpowiedzialność za sprawny przebieg procesu wyboru przewodniczącego Komisji Europejskiej. Przed podjęciem decyzji przez Radę Europejską przedstawiciele Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej przeprowadzą niezbędne konsultacje w ramach procedury uznanej za najbardziej odpowiednią”.
2 lipca 2019 r. Rada Europejska zdecydowała, by na to stanowisko zaproponować Parlamentowi Europejskiemu kandydaturę Ursuli von der Leyen. 16 lipca 2019 r. zaproponowana kandydatka została wybrana przez Parlament Europejski.
10 września 2019 r. Rada w porozumieniu z nowo wybraną przewodniczącą Komisji Ursulą von der Leyen przyjęła listę osób, które zaproponowała mianować członkami Komisji na okres do 31 października 2024 r. Osoby te zostały wybrane na podstawie sugestii państw członkowskich.
25 listopada 2019 r. Rada w porozumieniu z nowo wybraną przewodniczącą Komisji Ursulą von der Leyen przyjęła nową listę osób, które zaproponowała mianować członkami Komisji na okres do 31 października 2024 r.
27 listopada 2019 r. Parlament Europejski zaaprobował w głosowaniu skład Komisji Ursuli von der Leyen. 28 listopada Rada Europejska mianowała w procedurze pisemnej nową Komisję na okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 października 2024 r.
Wybór przewodniczącego Komisji Europejskiej (infografika)
Wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
Rada Europejska mianuje też większością kwalifikowaną, za zgodą przewodniczącego Komisji, wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (art. 18 ust. 1). Kadencja wysokiego przedstawiciela trwa 5 lat. Jego funkcja ma podwójny charakter: pełni on rolę wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej oraz przewodniczy posiedzeniom Rady do Spraw Zagranicznych. Wysoki przedstawiciel jest wspierany przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ).
2 lipca 2019 r. Rada Europejska uznała, że odpowiednim kandydatem na wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa będzie Josep Borrell Fontelles. 26 lipca nowo wybrana przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen wyraziła zgodę na mianowanie Josepa Borrella Fontellesa wysokim przedstawicielem.
6 sierpnia Rada Europejska formalnie mianowała Josepa Borrella Fontellesa na to stanowisko.
27 listopada 2019 r. Parlament Europejski zaaprobował w głosowaniu cały skład Komisji Ursuli von der Leyen z Josepem Borrellem Fontellesem jako wysokim przedstawicielem i wiceprzewodniczącym Komisji. 28 listopada Rada Europejska mianowała w procedurze pisemnej nową Komisję na okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 października 2024 r.
Prezes Europejskiego Banku Centralnego
Rada Europejska mianuje prezesa EBC na 8-letnią kadencję. Czyni to na podstawie zalecenia Rady UE. Zasięga też opinii Parlamentu Europejskiego i Rady Prezesów EBC (w której skład wchodzi 6 członków zarządu oraz prezesi banków centralnych 19 państw strefy euro). Następnie podejmuje decyzję większością kwalifikowaną. Procedura ta jest opisana w art. 283 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
2 lipca 2019 r. Rada Europejska uznała, że odpowiednią kandydatką na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego jest Christine Lagarde. Następnie Rada (do Spraw Gospodarczych i Finansowych) wydała 9 lipca 2019 r. formalne zalecenie. Parlament Europejski i Europejski Bank Centralny przesłały swoje opinie Radzie Europejskiej, odpowiednio, 17 września i 25 lipca 2019 r.
18 października 2019 r. Rada Europejska mianowała Christine Lagarde na stanowisko prezesa Europejskiego Banku Centralnego na nieprzedłużalną 8-letnią kadencję. Christine Lagarde objęła urząd 1 listopada 2019 r.
Mianowanie zarządu Europejskiego Banku Centralnego (infografika)
Różnorodność geograficzna, demograficzna i płciowa
Deklaracja 6 do traktatu stwierdza jasno, że „przy wyborze osób na stanowiska przewodniczącego Rady Europejskiej, przewodniczącego Komisji i wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa należy uwzględnić w należyty sposób konieczność poszanowania geograficznej i demograficznej różnorodności Unii oraz jej państw członkowskich”. Istnieją również ogólniejsze postanowienia traktatu o potrzebie zapewnienia równowagi płci.
23 lutego 2018 r. na nieformalnym spotkaniu szefów państw i rządów przywódcy UE rozmawiali o mianowaniach na najwyższe stanowiska, w tym o wyłanianiu głównych kandydatów (Spitzenkandidaten). Na konferencji prasowej po spotkaniu Donald Tusk powiedział, że w zgodnej opinii przywódców Rada Europejska nie może z góry zagwarantować, iż na stanowisko przewodniczącego Komisji Europejskiej zaproponuje jednego ze wspomnianych głównych kandydatów. Przywódcy byli zgodni, że proces ten nie może przebiegać automatycznie. Traktat mówi bardzo wyraźnie, że przedstawienie kandydata – z uwzględnieniem wyniku wyborów europejskich i po stosownych konsultacjach – jest autonomiczną kompetencją Rady Europejskiej.