Jakie sankcje nakłada UE?
Unijne sankcje mogą być wymierzone w rządy państw trzecich, podmioty i osoby fizyczne. UE może nakładać sankcje, aby zastosować się do rezolucji ONZ, zaostrzyć sankcje ONZ lub wprowadzić restrykcje z własnej inicjatywy.
W kogo wymierzone są sankcje
Unijne sankcje mogą być wymierzone w:
- rządy państw trzecich z racji realizowanej przez nie polityki
- podmioty (przedsiębiorstwa) umożliwiające prowadzenie tej polityki
- grupy lub organizacje, takie jak ugrupowania terrorystyczne
- osoby, takie jak terroryści czy osoby odpowiedzialne za łamanie praw człowieka.
Sankcje są opracowywane tak, aby ich negatywne skutki były jak najmniejsze wobec osób, które nie odpowiadają za daną politykę lub dane działania.
UE szczególnie stara się minimalizować wpływ sankcji na miejscową ludność cywilną i na legalne działania prowadzone w danym kraju lub z jego udziałem.
Rodzaje sankcji
Większość unijnych systemów sankcji jest wymierzona w osoby i podmioty i polega na zamrożeniu aktywów i zakazie wjazdu. UE może również przyjmować środki sektorowe, takie jak środki gospodarcze i finansowe.
Sankcje szczegółowe wymagają konkretnej podstawy prawnej w traktatach UE i obejmują:
Embargo na broń
Zakaz eksportu towarów i technologii umieszczonych na unijnym wykazie uzbrojenia
Zakaz wjazdu do UE
Określone osoby nie mogą wjeżdżać na terytorium UE ani przez nie przejeżdżać
Zamrożenie aktywów
Zamrożone są w UE wszystkie aktywa osób i podmiotów umieszczonych na liście sankcyjnej
Niedostępność środków finansowych
Osoby i podmioty z UE nie mogą udostępniać środków finansowych osobom i podmiotom objętym sankcjami
Sankcje gospodarcze
Restrykcje w sektorze handlu, obrony, technologii, finansów, transportu i energii
Sankcje dyplomatyczne
Zerwanie stosunków dyplomatycznych lub odwołanie przedstawicieli dyplomatycznych UE
Sankcje ONZ i UE
Istnieją trzy rodzaje systemów sankcji, które może zastosować UE: sankcje ONZ, sankcje mieszane i autonomiczne sankcje Unii.
Sankcje ONZ
UE stosuje się do wszystkich sankcji przyjętych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ: przenosi je do unijnego prawa. Prowadzi stały dialog z ONZ, aby lepiej koordynować działania, które w związku z sankcjami podejmują unijne państwa członkowskie.
Sankcje mieszane
UE może też zaostrzyć sankcje ONZ. W tym celu wprowadza surowsze środki – oprócz nałożonych już przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.
Sankcje autonomiczne UE
Rada może wprowadzić sankcje z własnej inicjatywy. Tego rodzaju sankcje mogą zostać zaproponowane przez wysoką przedstawicielkę Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa lub państwa członkowskie UE. Zwykle obowiązują one przez 12 miesięcy.
Sankcje wprowadza się decyzją Rady w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB).
Sankcje krajowe i tematyczne
Większość unijnych systemów sankcji jest przyjmowana ze względu na szczególną sytuację w danym kraju. Sankcje zostały na przykład wprowadzone w związku z sytuacją w Rosji, Białorusi, Iranie, Korei Północnej, Syrii, Demokratycznej Republice Konga i Wenezueli.
Kraje, wobec których zastosowano sankcje:
- Afganistan
- Białoruś
- Bośnia i Hercegowina
- Burundi
- Republika Środkowoafrykańska
- Demokratyczna Republika Konga
- Gwatemala
- Gwinea
- Gwinea Bissau
- Haiti
- Iran
- Irak
- Liban
- Libia
- Mali
- Mołdawia
- Mjanma/Birma
- Nikaragua
- Niger
- Rosja
- Somalia
- Sudan Południowy
- Sudan
- Syria
- Tunezja
- Turcja
- Ukraina
- Wenezuela
- Jemen
- Zimbabwe
UE przyjęła też cztery tematyczne systemy sankcji dotyczące osób i podmiotów odpowiedzialnych za:
- akty terrorystyczne
- przypadki naruszania praw człowieka
- cyberataki
- rozprzestrzenianie i stosowanie broni chemicznej
Wszystkie akty prawne związane z sankcjami UE są publikowane w jej Dzienniku Urzędowym.
Więcej
Dlaczego UE przyjmuje sankcje?
W jaki sposób UE przyjmuje sankcje i dokonuje ich przeglądu?
Sankcje
Ostatnia aktualizacja: 3 grudnia 2025