Εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις

Τι είναι οι εκτελεστικές και οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις;

Οι εκτελεστικές και οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις συμβάλλουν ώστε να διασφαλίζεται ότι η νομοθεσία που θεσπίζει η ΕΕ εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλες τις χώρες της ΕΕ, ή καθορίζουν τις τεχνικές λεπτομέρειες.

Και τα δύο είδη πράξεων αποτελούν μη νομοθετικές πράξεις, δηλαδή δεν εκδίδονται μέσω των νομοθετικών διαδικασιών της ΕΕ. Αντί των διαδικασιών αυτών, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορούν να εξουσιοδοτούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή —το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ— να εκδίδει τέτοιες πράξεις.

Οι εκτελεστικές πράξεις δεν μπορούν να τροποποιούν την κύρια νομοθετική πράξη που αναθέτει αρμοδιότητες στην Επιτροπή ωστόσο, οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις μπορούν να συμπληρώνουν ή να τροποποιούν τα μη ουσιώδη στοιχεία της.

Εκτελεστικές πράξεις

Οι εκτελεστικές πράξεις διασφαλίζουν ότι η νομοθεσία της ΕΕ εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Δεν μπορούν να τροποποιήσουν την κύρια νομοθετική πράξη.

Τα σχέδια εκτελεστικών πράξεων της Επιτροπής εξετάζονται από επιτροπές εθνικών εμπειρογνωμόνων. Η γνώμη τους μπορεί να είναι δεσμευτική ή μη δεσμευτική, ανάλογα με τη διαδικασία. Ωστόσο, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δεν μπορούν να εμποδίσουν την έκδοση της πράξης.

Παραδείγματα: βάσεις δεδομένων, κανόνες για τις γεωργικές τιμές, έγκριση φαρμάκων

Κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις

Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να συμπληρώνει ή να τροποποιεί μη ουσιώδη στοιχεία της κύριας νομοθετικής πράξης με τεχνικές λεπτομέρειες.

Τίθενται σε ισχύ μόνον εφόσονδεν διατυπωθούν αντιρρήσεις από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

Παραδείγματα: κανόνες για τις ταξιδιωτικές πληροφορίες, απαιτήσεις επισήμανσης των τροφίμων, μέτρα για την υγεία των ζώων και των φυτών

Εκτελεστικές πράξεις – διαδικασία βήμα προς βήμα

Εκτελεστικές αρμοδιότητες ανατίθενται συνήθως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, το Συμβούλιο εκδίδει αντ’ αυτής την εκτελεστική πράξη.

Τα σχέδια εκτελεστικών πράξεων που καταρτίζει η Επιτροπή εξετάζονται από επιτροπές εθνικών εμπειρογνωμόνων και, για τον λόγο αυτόν, η διαδικασία ονομάζεται διαδικασία επιτροπής ή, μερικές φορές, ανεπίσημα, επιτροπολογία. Υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις στις οποίες η Επιτροπή μπορεί να εκδίδει εκτελεστική πράξη χωρίς τη συμμετοχή επιτροπής, π.χ. για τη χορήγηση μικρών επιχορηγήσεων.

Τι είναι οι επιτροπές επιτροπολογίας;

Στις επιτροπές επιτροπολογίας συμμετέχουν εκπρόσωποι των χωρών της ΕΕ (εθνικοί εμπειρογνώμονες) και προεδρεύει η Επιτροπή.

Τι είναι η διαδικασία επιτροπής;

Υπάρχουν δύο διαδικασίες επιτροπής, οι οποίες διαφέρουν ως προς τον βαθμό συμμετοχής της επιτροπής:

• συμβουλευτική διαδικασία
• διαδικασία εξέτασης

Συμβουλευτική διαδικασία

Η συμβουλευτική διαδικασία χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, για εκτελεστικές πράξεις ή για τη χορήγηση επιχορηγήσεων ή χρηματοδότησης.

1. 

   1ο στάδιο

   Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της με απλή πλειοψηφία.

2. 

   2ο στάδιο

   Η Επιτροπή αποφασίζει αν θα εκδώσει την πράξη, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής. Η γνώμη της επιτροπής δεν είναι δεσμευτική.

Διαδικασία εξέτασης

Η διαδικασία εξέτασης είναι η μόνη στην οποία οι χώρες της ΕΕ μπορούν να εμποδίσουν την έκδοση εκτελεστικής πράξης.

Η διαδικασία αυτή χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, για εκτελεστικές πράξεις που σχετίζονται με μεγάλα προγράμματα της ΕΕ, την κοινή γεωργική πολιτική, την αλιεία, το περιβάλλον και τους κανόνες ασφάλειας και υγείας.

1. 

   1ο στάδιο

   Η εξεταστική επιτροπή γνωμοδοτεί με ειδική πλειοψηφία, δηλαδή το 55% των εθνικών εμπειρογνωμόνων που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

2. 

   2ο στάδιο

   Εάν η γνώμη της επιτροπής είναι θετική, η Επιτροπή εκδίδει την πράξη. Εάν η γνώμη της επιτροπής είναι αρνητική, η Επιτροπή δεν μπορεί να εκδώσει την πράξη. Εάν η επιτροπή δεν διατυπώσει γνώμη, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει την πράξη, εκτός εάν η κύρια νομοθετική πράξη αποκλείει αυτή τη δυνατότητα, εάν αντιτίθεται απλή πλειοψηφία της επιτροπής, ή εάν η εκτελεστική πράξη αφορά τη φορολογία, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ή την προστασία της υγείας ή της ασφάλειας.

Εάν η Επιτροπή κωλύεται να εκδώσει την εκτελεστική πράξη, μπορεί:

• να υποβάλει αναθεωρημένο σχέδιο στην επιτροπή διαδικασίας εξέτασης εντός δύο μηνών
• να υποβάλει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης σε επιτροπή προσφυγών (η οποία απαρτίζεται επίσης από εθνικούς εκπροσώπους) εντός ενός μήνα

Εκτελεστικές πράξεις άμεσης εφαρμογής

Σε δεόντως αιτιολογημένες επείγουσες περιπτώσεις, και εφόσον το επιτρέπει η νομοθετική πράξη, η Επιτροπή μπορεί να εκδίδει την εκτελεστική πράξη προτού να ζητήσει τη γνώμη της επιτροπής. Στις περιπτώσεις αυτές:

• πρέπει να ζητήσει τη γνώμη της επιτροπής εντός 14 ημερών από την έκδοση
• η εκτελεστική πράξη εφαρμόζεται για μέγιστη περίοδο έξι μηνών, εκτός εάν η νομοθετική πράξη ορίζει διαφορετικά

Εάν εφαρμόζεται η διαδικασία εξέτασης και η επιτροπή εκδώσει αρνητική γνώμη, η Επιτροπή πρέπει να καταργήσει αμέσως την πράξη.

Νομική βάση

Οι εκτελεστικές πράξεις διέπονται από το άρθρο 291 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τον κανονισμό για τις διαδικασίες των επιτροπών [κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 182/2011].

Κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις – διαδικασία βήμα προς βήμα

Κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις μπορούν να εκδίδονται μόνον εάν η κύρια νομοθετική πράξη εξουσιοδοτεί την Επιτροπή για τον σκοπό αυτόν. Η νομοθετική πράξη καθορίζει τους στόχους, το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκεια της εξουσιοδότησης αυτής.

Τόσο το Συμβούλιο όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορούν να ανακαλούν την εξουσιοδότηση αυτή ανά πάσα στιγμή, ακόμη και αν η Επιτροπή δεν έχει ακόμη υποβάλει κατ’ εξουσιοδότηση πράξη.

Η έκδοση κατ’ εξουσιοδότηση πράξης περιλαμβάνει τρία βασικά στάδια:

1. 1

   Σύνταξη και διαβούλευση

   Η Επιτροπή καταρτίζει την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη. Οφείλει να διαβουλεύεται με εμπειρογνώμονες που ορίζονται από κάθε χώρα της ΕΕ πριν από την έκδοση της πράξης.

2. 2

   Εξέταση

   Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξετάζουν το καθένα την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη.

   Προθεσμία: δύο μήνες, με δυνατότητα παράτασης

3. 3

   Θέση σε ισχύ

   Εάν το Συμβούλιο ή το Κοινοβούλιο διατυπώσουν αντιρρήσεις, η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη δεν τίθεται σε ισχύ.

   Εάν δεν διατυπωθούν αντιρρήσεις, η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη τίθεται σε ισχύ.

Νομική βάση

Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις διέπονται από το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• Μητρώο κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικών πράξεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Πείτε την άποψή σας: Διατυπώστε τις απόψεις σας σχετικά με τις πολιτικές και τη νομοθεσία της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)