Gedelegeerde en uitvoeringshandelingen
Wat zijn gedelegeerde en uitvoeringshandelingen?
Gedelegeerde en uitvoeringshandelingen dienen om EU-wetgeving in alle EU-landen consequent toe te passen of om technische details te bepalen.
Het zijn niet-wetgevingshandelingen en daarom worden ze niet aangenomen via de wetgevingsprocedures van de EU. De Raad en het Europees Parlement kunnen de Europese Commissie, als uitvoerend orgaan van de EU, opdracht geven om ze aan te nemen.
Uitvoeringshandelingen kunnen de hoofdwet die de Commissie bevoegdheden toekent niet wijzigen. Gedelegeerde handelingen kunnen wél niet-essentiële onderdelen daarvan aanvullen of wijzigen.
Uitvoeringshandelingen
Uitvoeringshandelingen zorgen ervoor dat EU-wetgeving in alle lidstaten op dezelfde manier wordt toegepast. Ze kunnen de hoofdwet niet wijzigen.
Comités van nationale deskundigen beoordelen de ontwerpen van de Commissie. Hun advies kan afhankelijk van de procedure bindend of niet-bindend zijn. De Raad en het Parlement kunnen de aanneming van de handeling echter niet tegenhouden.
Voorbeelden: databanken, regels voor landbouwprijzen, goedkeuring van geneesmiddelen
Gedelegeerde handelingen
Gedelegeerde handelingen bieden de Commissie de mogelijkheid om niet-essentiële elementen van de hoofdwet aan te vullen of te wijzigen met technische details.
Ze treden in werking op voorwaarde dat de Raad en het Parlement geen bezwaar maken.
Voorbeelden: regels voor reisinformatie, voorschriften voor voedseletikettering, maatregelen voor plant- en diergezondheid
Uitvoeringshandelingen – stap voor stap
Meestal krijgt de Commissie uitvoeringsbevoegdheden. In specifieke gevallen is het echter de Raad die de uitvoeringshandeling aanneemt.
De ontwerpen die de Commissie opstelt, worden besproken door comités van nationale deskundigen. Daarom wordt dit de "comitéprocedure", of soms informeel "comitologie", genoemd. Uitzonderlijk kan de Commissie zonder tussenkomst van een comité een uitvoeringshandeling aannemen, bijvoorbeeld voor kleine subsidies.
Wat zijn comitologiecomités?
Comitologiecomités bestaan uit vertegenwoordigers van EU-landen (nationale deskundigen) en worden voorgezeten door de Commissie.
Wat is de comitéprocedure?
Er zijn 2 comitéprocedures, afhankelijk van de mate waarin het comité erbij betrokken is:
- raadplegingsprocedure
- onderzoeksprocedure
Raadplegingsprocedure
De raadplegingsprocedure wordt toegepast voor bijvoorbeeld uitvoeringshandelingen of om subsidies of financiering toe te kennen.
-
Stap 1
Het raadgevend comité brengt advies uit bij gewone meerderheid van stemmen.
-
Stap 2
De Commissiebesluit op basis van dat advies de handeling al dan niet aan te nemen. Dit advies is niet bindend.
Onderzoeksprocedure
De onderzoeksprocedure is de enige procedure waarin de EU-landen de aanneming van een uitvoeringshandeling kunnen tegenhouden.
Deze procedure wordt gevolgd voor bijvoorbeeld uitvoeringshandelingen over grote EU-programma's, het gemeenschappelijk landbouwbeleid, visserij, het milieu, veiligheid en volksgezondheid.
-
Stap 1
Het onderzoekscomité brengt advies uit bij gekwalificeerde meerderheid van stemmen, namelijk 55% van de nationale deskundigen die minstens 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen.
-
Stap 2
Bij een positief advies neemt de Commissie de handeling aan. Bij een negatief advies is aanneming niet mogelijk. Als het comité geen advies uitbrengt, kan de Commissie de handeling aannemen, tenzij de hoofdwet die mogelijkheid uitsluit, een gewone meerderheid van het comité zich ertegen verzet, of de handeling gaat over belastingen, financiële diensten, of de bescherming van de volksgezondheid of de veiligheid.
Als aanneming niet mogelijk is, kan de Commissie:
- binnen 2 maanden een bijgewerkt ontwerp aan het comité voorleggen
- binnen 1 maand de ontwerpuitvoeringshandeling voorleggen aan een comité van beroep (eveneens nationale deskundigen)
Onmiddellijk toepasselijke uitvoeringshandelingen
Indien de wetgevingshandeling het toestaat, kan de Commissie in echt dringende gevallen de uitvoeringshandeling eerst aannemen en pas daarna het comité raadplegen. In dat geval:
- moet zij het comité binnen 14 dagen na de aanneming raadplegen
- geldt de handeling hoogstens 6 maanden, tenzij anders is bepaald in de wetgevingshandeling
Als de onderzoeksprocedure van toepassing is en het comité een negatief advies uitbrengt, moet de Commissie de handeling onmiddellijk intrekken.
Rechtsgrondslag
Uitvoeringshandelingen vallen onder artikel 291 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en onder de comitéprocedureverordening (Verordening (EU) nr. 182/2011).
Gedelegeerde handelingen – stap voor stap
Gedelegeerde handelingen kunnen enkel worden aangenomen als de Commissie volgens de hoofdwet daartoe bevoegd is. De wetgevingshandeling geeft aan voor welk doel de Commissie dit kan doen, wat het toepassingsgebied is en hoeveel tijd de Commissie hiervoor krijgt.
Zowel de Raad als het Europees Parlement kunnen deze bevoegdheidsdelegatie op elk ogenblik intrekken, zelfs als ze nog geen gedelegeerde handeling heeft ingediend.
Een gedelegeerde handeling wordt na 3 fasen aangenomen:
-
1
Opstellen en raadplegen
De Commissie stelt de gedelegeerde handeling op. Ze moet deskundigen raadplegen die door elk EU-land worden aangewezen.
-
2
Bespreking
Zowel de Raad als het Parlement bespreken de gedelegeerde handeling.
Termijn:2 maanden, verlengbaar
-
3
Inwerkingtreding
Bij bezwaar van de Raad of het Parlement treedt de gedelegeerde handeling niet in werking.
Indien er geen bezwaar wordt gemaakt, wordt de gedelegeerde handeling van kracht.
Rechtsgrondslag
Gedelegeerde handelingen vallen onder artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Zie ook
De Rol van de Raad bij de besluitvorming van de EU
Wat doet de Raad?
Hoe worden de werkzaamheden van de Raad georganiseerd?
Laatst bijgewerkt: 23 februari 2026