Akty wykonawcze i delegowane

Czym są akty wykonawcze i delegowane?

Akty wykonawcze i delegowane pomagają w spójnym stosowaniu we wszystkich państwach UE przyjętych już unijnych przepisów. Mogą też doprecyzowywać ich szczegóły techniczne.

Są to akty nieustawodawcze, co oznacza że nie są przyjmowane w unijnej procedurze ustawodawczej. Do ich przyjmowania Rada i Parlament Europejski mogą upoważnić Komisję Europejską (unijną instytucję wykonawczą).

Akty wykonawcze nie mogą zmieniać podstawowego aktu powierzającego uprawnienia Komisji, akty delegowane zaś mogą uzupełniać lub zmieniać jego elementy inne niż istotne.

Akty wykonawcze

Akty wykonawcze sprawiają, że unijne prawo jest stosowane w ten sam sposób we wszystkich państwach UE. Nie mogą one zmieniać podstawowego aktu.

Projekty aktów wykonawczych opracowane przez Komisję są weryfikowane przez komitety złożone z krajowych ekspertów. Ich opinia może być wiążąca lub niewiążąca, zależnie od procedury. Rada i Parlament nie mogą jednak blokować przyjęcia aktu.

Przykłady: bazy danych, przepisy o cenach rolnych, zatwierdzanie produktów leczniczych.

Akty delegowane

Akty delegowane pozwalają Komisji uzupełniać lub zmieniać inne niż istotne elementy podstawowego aktu za pomocą szczegółów technicznych.

Wchodzą one w życie tylko wtedy, gdy ani Rada, ani Parlament nie wyrażą sprzeciwu.

Przykłady: informacje o podróży, wymogi etykietowania żywności, środki zdrowia zwierząt i roślin.

Akty wykonawcze krok po kroku

Uprawnienia wykonawcze są zazwyczaj przyznawane Komisji Europejskiej. W niektórych szczególnych przypadkach akty wykonawcze przyjmuje Rada.

Projekty aktów wykonawczych opracowane przez Komisję są analizowane przez komitety złożone z krajowych ekspertów. Dlatego procedura ta nazywa się procedurą komitetową albo czasami – nieformalnie – komitologią. Obowiązuje kilka wyjątków, w ramach których Komisja może przyjąć akt wykonawczy bez udziału komitetu, np. przyznając niewielkie dotacje.

Czym są komitety?

Komitety składają się z przedstawicieli państw UE (krajowych ekspertów). Przewodniczy im Komisja.

Czym jest procedura komitetowa?

Istnieją dwie procedury komitetowe, które różnią się stopniem zaangażowania komitetu:

• procedura doradcza
• procedura sprawdzająca.

Procedura doradcza

Procedura doradcza jest stosowana np. w przypadku aktów wykonawczych lub przyznawania dotacji bądź środków finansowych.

1. 

   Etap 1

   Komitet doradczy wydaje opinię zwykłą większością głosów.

2. 

   Etap 2

   Komisja decyduje, czy przyjąć proponowany akt wykonawczy, uwzględniając opinię komitetu. Opinia komitetu nie jest wiążąca.

Procedura sprawdzająca

Procedura sprawdzająca jest jedyną procedura, w której kraje UE mogą zablokować przyjęcie aktu wykonawczego.

Jest ona stosowana np. w przypadku aktów wykonawczych dotyczących dużych programów UE, wspólnej polityki rolnej, rybołówstwa, środowiska, bezpieczeństwa i zdrowia.

1. 

   Etap 1

   Komitet sprawdzający wydaje opinię kwalifikowaną większością głosów, tj. opinię popiera 55% krajowych ekspertów reprezentujących co najmniej 65% ludności UE.

2. 

   Etap 2

   Jeżeli opinia komitetu jest pozytywna, Komisja przyjmuje akt. Jeżeli opinia jest negatywna, Komisja nie może przyjąć aktu. Jeżeli komitet nie wyda opinii, Komisja może przyjąć akt, chyba że akt podstawowy wyklucza taką możliwość, sprzeciwia się temu zwykła większość członków komitetu lub akt dotyczy podatków, usług finansowych lub ochrony zdrowia lub bezpieczeństwa.

Jeżeli Komisja nie może przyjąć aktu wykonawczego, może ona:

• w ciągu 2 miesięcy przedstawić komitetowi sprawdzającemu zmieniony projekt tego aktu
• w ciągu miesiąca przedstawić projekt aktu wykonawczego komitetowi odwoławczemu (także złożonemu z krajowych przedstawicieli).

Akty wykonawcze stosowane natychmiast

W należycie uzasadnionych przypadkach i jeżeli pozwala na to akt ustawodawczy, Komisja może przyjąć akt wykonawczy przed skonsultowaniem się z komitetem. W takich przypadkach:

• musi się z nim skonsultować w ciągu 14 dniu po przyjęciu aktu
• akt obowiązuje maksymalnie przez sześć miesięcy, chyba że akt podstawowy stanowi inaczej.

Jeżeli zastosowanie ma procedura sprawdzająca i komitet wyda opinię negatywną, Komisja musi niezwłocznie uchylić dany akt.

Podstawa prawna:

Akty wykonawcze zostały przedstawione w art. 291 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i w rozporządzeniu o procedurze komitetowej (rozporządzenie (UE) nr 182/2011).

Akty delegowane krok po kroku

Akty delegowane mogą zostać przyjęte tylko wtedy, gdy akt podstawowy daje Komisji takie uprawnienie. Akt ustawodawczy określa cele, zakres i okres przekazania uprawnień.

Zarówno Rada, jak i Parlament Europejski mogą w każdej chwili cofnąć uprawnienia, nawet jeśli Komisja nie przedstawiła jeszcze aktu delegowanego.

Akt delegowany jest przyjmowany w trzech etapach:

1. 1

   Opracowanie i konsultacje

   Komisja opracowuje akt delegowany. Przed jego przyjęciem musi skonsultować się z ekspertami wyznaczonymi przez państwa UE.

2. 2

   Analiza

   Rada i Parlament osobno analizują akt delegowany.

   Termin: dwa miesiące, można go przedłużyć

3. 3

   Wejście w życie

   Jeżeli Rada albo Parlament zgłoszą sprzeciw, akt nie wchodzi w życie.

   W razie braku sprzeciwu akt wchodzi w życie.

Podstawa prawna:

Akty delegowane zostały przedstawione w art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

• Rejestr aktów delegowanych i wykonawczych (Komisja Europejska)
• Wyraź swoją opinię: co sądzisz o polityce i przepisach UE? (Komisja Europejska)