Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, 16 Σεπτεμβρίου 2025

Κύρια αποτελέσματα

Οι αρμόδιοι για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις υπουργοί ξεκίνησαν τις προετοιμασίες για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου του 2025 με συζήτηση του σχεδίου σχολιασμένης ημερήσιας διάταξης. Η Επιτροπή παρουσίασε τη δήλωση προθέσεών της στο πλαίσιο της προετοιμασίας του προγράμματος εργασιών της για το 2026, επί του οποίου οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις.

Στο πλαίσιο του ετήσιου διαλόγου του Συμβουλίου για το κράτος δικαίου, οι υπουργοί συζήτησαν τις γενικές εξελίξεις σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου στην ΕΕ και αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τη γενική τάση του κράτους δικαίου σε διάφορες υποψήφιες χώρες, και συγκεκριμένα στην Αλβανία, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία.

Στην τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση, η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα. Το κράτος δικαίου παραμένει θεμελιώδης προϋπόθεση για την προσχώρηση στην ΕΕ, καθώς αποτελεί μέρος των κριτηρίων της Κοπεγχάγης τα οποία πρέπει να πληρούν όλα τα νέα μέλη. Η συζήτηση με την Αλβανία, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία κατά τη σημερινή σύνοδο του Συμβουλίου δείχνει πόσο σημαντική είναι η συμπερίληψη των υποψήφιων χωρών στον διάλογό μας. Δείχνει για άλλη μια φορά ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει με μεγάλη σοβαρότητα τα ζητήματα του κράτους δικαίου. Το κράτος δικαίου δεν είναι αναγκαίο μόνο για τη διαδικασία προσχώρησης. Αποτελεί θεμελιώδη και καθοριστική αξία για τα μέλη της ΕΕ.

Marie Bjerre, Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Δανίας

Προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου

Το Συμβούλιο ξεκίνησε την προετοιμασία για τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο του 2025 συζητώντας το σχέδιο σχολιασμένης ημερήσιας διάταξης, που περιλαμβάνει τα εξής θέματα:

• επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας
• τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με έμφαση στη Γάζα
• ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια
• ανταγωνιστικότητα και διττή μετάβαση
• στέγαση, και
• μετανάστευση

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες θα συνεχιστούν κατά το επόμενο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις 21 Οκτωβρίου 2025.

Νομοθετικός προγραμματισμός

Η Επιτροπή παρουσίασε τη δήλωση προθέσεών της, η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 μετά την ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης. Στη δήλωσή της, η Επιτροπή παρουσιάζει τις πρωτοβουλίες μείζονος πολιτικής σημασίας που σχεδιάζει για το επόμενο έτος, ενόψει της έγκρισης του προγράμματος εργασιών της για το 2026. Η Επιτροπή παρουσίασε τις ακόλουθες βασικές προτεραιότητες για το επόμενο έτος:

• Ένα νέο σχέδιο για βιώσιμη ευημερία και ανταγωνιστικότητα στην Ευρώπη
• Μια νέα εποχή για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια
• Στήριξη των ανθρώπων, ενίσχυση των κοινωνιών και του κοινωνικού μοντέλου μας
• Διατήρηση της ποιότητας ζωής μας: επισιτιστική ασφάλεια, νερό και φύση
• Προστασία της δημοκρατίας μας, προάσπιση των αξιών μας
• Παγκόσμια Ευρώπη: αξιοποίηση της δύναμής μας και των εταιρικών μας σχέσεων

Μετά την παρουσίαση πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των υπουργών. Η Προεδρία θα συνοψίσει τις απόψεις αυτές σε επιστολή προς την Πρόεδρο της Επιτροπής, ώστε να γνωρίζει η Επιτροπή τις θέσεις των υπουργών σχετικά τις προβλεπόμενες προτεραιότητες και πρωτοβουλίες. Το πρόγραμμα εργασιών για το 2026 θα παρουσιαστεί στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων (ΣΓΥ) στις 17 Νοεμβρίου 2025.

Στη συνέχεια, τα τρία θεσμικά όργανα θα προετοιμάσουν την κοινή δήλωση σχετικά με τις νομοθετικές προτεραιότητες της ΕΕ για το 2026, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις 16 Δεκεμβρίου 2025 για να υπογραφεί στο περιθώριο της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου.

• Δήλωση προθέσεων όσον αφορά την κατάρτιση του προγράμματος εργασιών της Επιτροπής για το 2026

Ετήσιος διάλογος για το κράτος δικαίου

Στο πλαίσιο του ετήσιου διαλόγου του Συμβουλίου για το κράτος δικαίου, οι υπουργοί πραγματοποίησαν οριζόντια συζήτηση για τις γενικές εξελίξεις όσον αφορά την κατάσταση του κράτους δικαίου στην ΕΕ. Η συζήτηση βασίστηκε στην έκθεση της Επιτροπής του 2025 για το κράτος δικαίου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 8 Ιουλίου 2025.

Κατά τη συζήτηση καλύφθηκαν τέσσερις τομείς που σχετίζονται με το κράτος δικαίου: τα συστήματα δικαιοσύνης, το πλαίσιο για την πάταξη της διαφθοράς, η πολυφωνία και η ελευθερία στα μέσα ενημέρωσης, και άλλα θεσμικά ζητήματα σχετικά με τα συστήματα ελέγχων και ισορροπιών.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι υπουργοί εξέφρασαν ικανοποίηση για τη συνολική πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την υλοποίηση των συστάσεων της Επιτροπής, καθώς και για την ενσωμάτωση, στη φετινή έκθεση, μιας διαρθρωμένης αξιολόγησης του αντικτύπου που έχει το κράτος δικαίου στην ενιαία αγορά.

Εξέφρασαν επίσης την ικανοποίησή τους —για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά— για τη συμπερίληψη των τεσσάρων υποψήφιων χωρών στην έκθεση του 2025. Οι υπουργοί επανέλαβαν την υποστήριξή τους για τη διαδικασία αυτή, την οποία θεωρούν χρήσιμο εργαλείο παροχής κατευθύνσεων για τις εθνικές μεταρρυθμίσεις, και δήλωσαν ότι είναι σημαντικό να συνεχιστεί ο διάλογος με πλήρη σεβασμό των αρχών της αντικειμενικότητας, της εξάλειψης των διακρίσεων και της ίσης μεταχείρισης όλων των κρατών μελών.

Το Συμβούλιο αναμένεται να διεξαγάγει συζήτηση ανά χώρα κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων τον Νοέμβριο, εστιάζοντας στη Βουλγαρία, την Τσεχία, τη Γερμανία και την Ιρλανδία.

• Έκθεση του 2025 για το κράτος δικαίου: η σημασία του κράτους δικαίου για τη δημοκρατία, την ασφάλεια και την οικονομία της Ευρώπης, δελτίο Τύπου της Επιτροπής, 8 Ιουλίου 2025
• Κράτος δικαίου (γενικές πληροφορίες)

Το κράτος δικαίου στις υποψήφιες χώρες

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για τη γενική τάση που παρουσιάζει η κατάσταση του κράτους δικαίου σε τέσσερις υποψήφιες χώρες, και συγκεκριμένα στην Αλβανία, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Στη συζήτηση συμμετείχαν και οι υπουργοί των ενδιαφερόμενων χωρών.

Το κράτος δικαίου κατέχει κεντρικό ρόλο στη διαδικασία διεύρυνσης, καθώς αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την προσχώρηση στην ΕΕ. Η συμπερίληψη των υποψήφιων χωρών στην έκθεση για το κράτος δικαίου έχει ως στόχο να τις θέσει σε ισότιμη βάση με τα κράτη μέλη και να παράσχει μια πρόσθετη πλατφόρμα στήριξης των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών τους και της διαδικασίας προσχώρησής τους.

Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί πραγματοποίησαν ευρεία ανταλλαγή απόψεων για θέματα κράτους δικαίου με τις εν λόγω υποψήφιες χώρες. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις γενικές τάσεις στους τέσσερις τομείς που σχετίζονται με το κράτος δικαίου και δεν εκδόθηκαν επίσημα συμπεράσματα μετά τη συζήτηση. Στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης, θα εξακολουθήσουν να διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με το κράτος δικαίου σε μεμονωμένες υποψήφιες χώρες.

• Έκθεση του 2025 για το κράτος δικαίου (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Κράτος δικαίου: Γιατί είναι σημαντικό (γενικές πληροφορίες)

Διάφορα

Το Συμβούλιο έλαβε υπό σημείωση τις πληροφορίες που παρέσχε η γαλλική αντιπροσωπία σχετικά με την επικείμενη πρόταση της Επιτροπής για την ασπίδα δημοκρατίας της ΕΕ. Η γαλλική αντιπροσωπία υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία αυτή αναμένεται:

• να ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητα της κοινωνίας των πολιτών έναντι της χειραγώγησης των πληροφοριών, προωθώντας τη διάδοση αξιόπιστων, πλουραλιστικών και υψηλής ποιότητας πληροφοριών, και
• να εγγυηθεί αδιάβλητες δημοκρατικές διαδικασίες στην ΕΕ, εξασφαλίζοντας, ιδίως, την πλήρη εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Η πολωνική αντιπροσωπία ενημέρωσε επίσης το Συμβούλιο για την παραβίαση του πολωνικού εναέριου χώρου από ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη τη νύχτα της 9ης προς 10η Σεπτεμβρίου, καθώς και για την αντίδραση των πολωνικών και των συμμαχικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Διάφορα

Το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με τη σταδιακή μετάβαση των εκτοπισθέντων Ουκρανών από το καθεστώς προσωρινής προστασίας σε άλλα καθεστώτα διαμονής, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Προτείνει επίσης μέτρα για τη διευκόλυνση της επανένταξης των Ουκρανών προσφύγων στην ουκρανική κοινωνία.

Με τη σύσταση αυτή, η ΕΕ προετοιμάζεται για μια συντονισμένη προσέγγιση όταν οι συνθήκες στην Ουκρανία επιτρέψουν τη σταδιακή κατάργηση του καθεστώτος προσωρινής προστασίας.