"We gebruiken cookies om uw browse-ervaring te verbeteren. Noodzakelijke cookies zijn nodig om essentiële functies van de website van de Raad te ondersteunen. Optionele cookies helpen ons om anonieme en geaggregeerde statistische overzichten op te stellen, om beter aan uw behoeften te voldoen.
Met uw toestemming gebruiken we cookies voor het genereren van geaggregeerde, anonieme gegevens over het browsegedrag van de gebruikers van onze website. We gebruiken deze gegevens om uw ervaring te verbeteren.
De ministers van Europese Zaken begonnen de voorbereidingen voor de Europese Raad van oktober 2025 met de bespreking van de geannoteerde ontwerpagenda. De Commissie presenteerde een intentieverklaring ter voorbereiding van haar werkprogramma voor 2026. De ministers wisselden hierover van gedachten.
In het kader van de jaarlijkse dialoog van de Raad over de rechtsstaat bespraken de ministers de algemene ontwikkelingen op het gebied van de rechtsstaat in de EU en wisselden zij van gedachten over de algemene tendens van de situatie op het gebied van de rechtsstaat in de kandidaat-lidstaten Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië.
In de huidige geopolitieke situatie is de uitbreiding van de EU een topprioriteit. De rechtsstaat blijft een fundamentele voorwaarde voor het EU-lidmaatschap als onderdeel van de criteria van Kopenhagen waaraan alle kandidaat-lidstaten moeten voldoen. De bespreking in de Raad van vandaag met Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië toont aan hoe belangrijk het is kandidaat-lidstaten bij onze dialoog te betrekken. Ook blijkt eens te meer dat de EU kwesties in verband met de rechtsstaat zeer serieus neemt. De rechtsstaat is niet alleen belangrijk voor het toetredingsproces. Het is een fundamentele en bepalende waarde voor alle lidstaten.
Marie Bjerre, minister van Europese Zaken van Denemarken
Voorbereiding voor de Europese Raad van oktober
De Raad begon de voorbereidingen voor de Europese Raad van oktober 2025 met een bespreking van de geannoteerde ontwerpagenda met daarop de volgende onderwerpen:
Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne
laatste ontwikkelingen in het Midden-Oosten, met bijzondere aandacht voor Gaza
Europese defensie en veiligheid
concurrentievermogen en dubbele transitie
huisvesting, en
migratie
Tijdens de volgende Raad Algemene Zaken op 21 oktober 2025 zullen de voorbereidende werkzaamheden worden voortgezet.
Wetgevingsprogramma
De Commissie presenteerde haar intentieverklaring van 10 september 2025, die is gepubliceerd na de toespraak over de Staat van de Unie. In haar verklaring zet de Commissie de initiatieven van groot politiek belang voor het komende jaar uiteen, voorafgaand aan de goedkeuring van haar werkprogramma voor 2026. De Commissie presenteerde de volgende kernprioriteiten voor het komende jaar:
een nieuw plan voor duurzame welvaart en concurrentievermogen in Europa
een nieuw tijdperk voor Europese defensie en veiligheid
mensen ondersteunen, onze samenlevingen versterken en ons sociaal model verbeteren
onze levenskwaliteit in stand houden: voedselzekerheid, water en natuur
onze democratie beschermen en onze waarden hooghouden
Europa in de wereld: onze invloed en partnerschappen benutten
Na de presentatie wisselden de ministers van gedachten. Het voorzitterschap zal deze gedachtewisseling samenvatten in een brief aan de voorzitter van de Commissie met daarin de standpunten van de ministers over de beoogde prioriteiten en initiatieven. Het werkprogramma voor 2026 zal op 17 november 2025 aan de Raad Algemene Zaken (RAZ) worden voorgelegd.
De 3 instellingen zullen vervolgens werken aan de voorbereiding van de gezamenlijke verklaring over de wetgevingsprioriteiten van de EU voor 2026, die op 16 december 2025 door de RAZ moet worden goedgekeurd en in de marge van de bijeenkomst van de Europese Raad van december moet worden ondertekend.
In het kader van de jaarlijkse dialoog van de Raad over de rechtsstaat hielden de ministers een horizontale bespreking over algemene ontwikkelingen in verband met de situatie op het gebied van de rechtsstaat in de EU. De bespreking was gebaseerd op het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2025, dat op 8 juli 2025 werd gepubliceerd.
Het debat bestreek 4 thema's in verband met de rechtsstaat: de rechtsstelsels, het kader voor corruptiebestrijding, mediapluriformiteit en -vrijheid, en andere institutionele kwesties met betrekking tot controles en waarborgen.
Tijdens de bespreking waren de ministers ingenomen met de algemene vooruitgang bij de uitvoering van de aanbevelingen van de Commissie, alsook met de opneming van een gestructureerde beoordeling van de impact van de rechtsstaat op de eengemaakte markt in het verslag van dit jaar.
Ook toonden zij zich – voor het tweede jaar op rij – verheugd dat de 4 kandidaat-lidstaten in het verslag van 2025 waren opgenomen. Zij spraken opnieuw hun steun uit voor de dialoog en noemden het een nuttig instrument om nationale hervormingen te sturen. Daarnaast benadrukten ze dat de dialoog moet worden voortgezet met volledige eerbiediging van de beginselen van objectiviteit, non-discriminatie en gelijke behandeling van alle lidstaten.
De Raad zal naar verwachting een landspecifieke bespreking houden tijdens de zitting van de Raad Algemene Zaken in november, met bijzondere aandacht voor Bulgarije, Duitsland, Ierland en Tsjechië.
Voor het tweede jaar op rij spraken de ministers over de algemene tendens van de situatie op het gebied van de rechtsstaat in 4 kandidaat-lidstaten: Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië. De ministers van de betrokken landen namen ook deel aan de bespreking.
Als fundamentele voorwaarde voor EU-lidmaatschap speelt de eerbiediging van de rechtsstaat een centrale rol in het uitbreidingsproces. De kandidaat-lidstaten worden opgenomen in het verslag over de rechtsstaat om hen op gelijke voet te stellen met de lidstaten en een extra platform te bieden om hun hervormingsinspanningen en het toetredingsproces te ondersteunen.
Daarom hebben de ministers uitvoerig met deze kandidaat-lidstaten van gedachten gewisseld over rechtsstaataangelegenheden. De bespreking spitste zich toe op algemene tendensen binnen de 4 aan de rechtsstaat gerelateerde thema's. Na het debat werden er geen formele conclusies opgesteld. De besprekingen over de rechtsstaat in de afzonderlijke kandidaat-lidstaten worden in het kader van het uitbreidingsproces voortgezet.
De Raad nam nota van de informatie van de Franse delegatie over het komende Commissievoorstel over het Europees schild voor de democratie. De Franse delegatie benadrukte dat dit initiatief:
de veerkracht van het maatschappelijk middenveld tegen informatiemanipulatie aanzienlijk vergroot doordat het de verspreiding van betrouwbare, pluralistische en hoogwaardige informatie bevordert, en
de integriteit van de democratische processen van de EU waarborgt, met name doordat het zorgt voor volledige toepassing van de Europese wetgeving inzake digitale diensten.
De Poolse delegatie informeerde de Raad ook over de schending van het Poolse luchtruim door Russische drones in de nacht van 9 op 10 september, en over de reactie van de Poolse en geallieerde strijdkrachten.
Diversen
De Raad nam een aanbeveling aan over de uitfasering van de tijdelijke bescherming voor ontheemde Oekraïners en de overgang naar andere verblijfsstatussen, wanneer de omstandigheden dat toelaten. De Raad stelt ook maatregelen voor om de re-integratie van Oekraïense vluchtelingen in de Oekraïense samenleving te vergemakkelijken.
Met deze aanbeveling bereidt de EU een gecoördineerde aanpak voor om de tijdelijke bescherming geleidelijk af te schaffen zodra de omstandigheden in Oekraïne dat toelaten.
