GLB-financieringsregels 2023-2027

Omgaan met nieuwe uitdagingen

Het gemeenschappelijk landbouwbeleid moet zorgen voor betaalbaar, veilig en hoogwaardig voedsel, landbouwers een stabiel inkomen bieden, de markten stabiel houden en plattelandsgebieden ondersteunen.

Het beleid bestaat al sinds de jaren 1960, maar wordt regelmatig herzien en aangepast aan nieuwe uitdagingen in de landbouwsector.

Hoofddoelstellingen van het GLB 2023-2027

Met deze hervorming voor 2023-2027 wil de EU:



• de lidstaten meer flexibiliteit bieden bij hun planning

• middelen eerlijker verdelen om kleine landbouwbedrijven en jongere landbouwers beter te steunen

• bijdragen aan de milieu- en klimaat­doelstellingen van de EU

• het concurrentievermogen van de sector vergroten en zich voorbereiden op crises

Flexibele planning voor de lidstaten

De landen krijgen dankzij een nieuwe werkwijze meer flexibiliteit bij het toewijzen van landbouwfondsen op basis van lokale omstandigheden en behoeften.

Het hervormde GLB vereist niet langer specifieke maatregelen, maar geeft prioriteit aan doelstellingen. Zo zullen de EU-lidstaten hun eigen behoeften kunnen bekijken en uit een reeks instrumenten kunnen kiezen om deze doelstellingen te verwezenlijken.

Deze instrumenten moeten in nationale strategische plannen worden beschreven. Elk plan moet door de Europese Commissie worden goedgekeurd om te vermijden dat het een mogelijk verstorend effect op de eengemaakte markt heeft of leidt tot mogelijke buitensporige lasten voor landbouwbedrijven of overheden.

Elk jaar moeten de lidstaten verslagen indienen om hun vorderingen bij de verwezenlijking van de doelstellingen op EU-niveau bij te houden. Een gemeenschappelijke reeks resultaat­indicatoren die op EU-niveau is afgesproken zorgt dat de effectiviteit van de toegepaste maatregelen consistent en eerlijk wordt beoordeeld.

Eerlijkere verdeling van de betalingen

Rechtstreekse betalingen bieden landbouwers een stabiel inkomen en een vangnet tegen prijsschommelingen. Voor de periode 2023-2027 moeten deze betalingen eerlijker worden verdeeld:

• 10% moet naar kleinere en middelgrote landbouw­bedrijven gaan
• 3% moet naar jongere landbouwers gaan
• de betalingen zijn gekoppeld aan sociale en arbeids­voorwaarden

Door deze herverdeling worden betalingen aan andere begunstigden mogelijk verlaagd of geplafonneerd.

Groenere landbouw­praktijken

De nieuwe regels stimuleren en verplichten landbouwers om klimaatbewuste en natuurvriendelijke praktijken toe te passen, bijvoorbeeld:

• landbouwbedrijven die rechtstreekse betalingen ontvangen, moeten wetlands en veengebieden beschermen om koolstofrijke bodems in stand te houden
• landbouwers kunnen aanvullende steun krijgen uit eco­regelingen om extra natuur- en klimaatvriendelijke praktijken toe te passen. EU-lidstaten moeten 25% van hun rechtstreekse betalingen besteden aan die eco­regelingen

Meer concurrentievermogen en crisisparaatheid

De EU wil ook de positie van landbouwers in de toeleveringsketen versterken om te zorgen voor meer concurrentie­vermogen in de sector. De nieuwe regels voor 2023-2027 stimuleren samenwerking tussen producenten en landbouwers om het aanbod op de vraag af te stemmen.

Bovendien zal een jaarlijkse reserve van € 450 miljoen de EU bestand maken tegen toekomstige crises als gevolg van dierziekten, marktverstoringen, extreme weers­omstandigheden of hoge energie- of inputprijzen, bijvoorbeeld vanwege de Russische aanvalsoorlog. In 2022 en 2023 werd € 1 miljard vrijgemaakt om landbouwers te helpen crisissituaties het hoofd te bieden.

Aandacht voor de belangen van landbouwers

Om tegemoet te komen aan de zorgen van landbouwers, nam de EU 1 jaar na de komst van het nieuwe GLB-beleid maatregelen om de administratieve lasten voor landbouwers te verminderen en meer flexibiliteit te bieden bij het voldoen aan bepaalde vereisten van het GLB 2023-2027.

Het gaat daarbij om afwijkingen bij onverwachtse weersomstandigheden en om milieuvoorschriften, zoals:

• praktijken op het gebied van bodembedekking
• gewasrotatie en -diversificatie
• braakland en landschapselementen

Kleine landbouwbedrijven van minder dan 10 hectare, die 65% van de GLB-begunstigden uitmaken maar slechts 10% van de landbouwoppervlakte beslaan, zullen niet worden gecontroleerd of gestraft als zij de milieu­voorschriften niet naleven. Dit zal de administratieve lasten voor velen van hen sterk verminderen terwijl de naleving van de milieu­verbintenissen gewaarborgd blijft.

Daarnaast kunnen de EU-landen hun strategische plannen nu niet slechts 1, maar wel 2 keer per jaar wijzigen.

Deze wijzigingen brengen de milieu- en klimaat­doelstellingen in evenwicht met de belangen van landbouwers. Er wordt rekening gehouden met de gevolgen van geopolitieke ontwikkelingen, zoals de Russische invasie van Oekraïne, en van extreme weersomstandigheden.

• Raad geeft groen licht voor gerichte herziening van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (pers­mededeling, 13 mei 2024)

Rechtskader

Het GLB 2023-2027 valt onder deze verordeningen:

• verordening strategische plannen
• verordening gemeenschappelijke marktordening
• horizontale verordening inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het GLB
• Het gemeenschappelijk landbouwbeleid voor de periode 2023-2027 (Europese Commissie)

Het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU na 2027

In december 2024 keurde de Raad unaniem conclusies over het toekomstige gemeenschappelijk landbouwbeleid goed. Volgens de conclusies moet het landbouwbeleid van de toekomst er als volgt uitzien:

• concurrerend
• crisisbestendig
• duurzaam
• boervriendelijk
• op kennis gebaseerd

Het GLB is belangrijk om die doelstellingen te bereiken. Andere belangrijke streefdoelen zijn het waarborgen van de voedsel­zekerheid, een redelijke levensstandaard voor de landbouwgemeenschap, concrete oplossingen en stimulansen voor landbouwers en redelijke prijzen voor de consument.

• Raad keurt conclusies goed over een concurrerende EU-landbouwsector op basis van een op landbouwers gericht gemeenschappelijk landbouwbeleid (pers­mededeling, 9 december 2024)

Tijdens de Raad Landbouw en Visserij van maart 2025 hielden de ministers een debat over de visie op landbouw en voedsel die de Europese Commissie enkele weken eerder in een mededeling had geschetst.

Die visie bestrijkt 4 gebieden:

• de landbouwsector aantrekkelijk maken voor toekomstige generaties
• zorgen voor een concurrerende en veerkrachtige agrovoedingssector
• de agrovoedingssector toekomstbestendig maken
• zorgen voor billijke leef- en arbeidsomstandigheden in plattelandsgebieden

De vereenvoudiging van de EU-regels, onderzoek, innovatie en digitalisering zijn enkele van de belangrijkste aanjagers om de doelstellingen op die 4 prioritaire gebieden te bereiken.

• Raad Landbouw en Visserij, 24 maart 2025