Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) għandu s-setgħa li jinvestiga reati kontra l-baġit tal-UE, jagħmel prosekuzzjoni tagħhom u jressaqhom quddiem il-ġustizzja.
Il-prosekutur tal-UE
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) huwa korp indipendenti tal-Unjoni Ewropea responsabbli mill-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u t-tressiq quddiem il-ġustizzja ta' reati kontra l-interessi finanzjarji tal-UE, li jinkludu:
- frodi
- korruzzjoni
- ħasil tal-flus
- frodi transfruntiera tal-VAT
L-UPPE beda l-operazzjonijiet tiegħu fl-1 ta' Ġunju 2021.
L-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE, kif ukoll l-awtoritajiet kompetenti tal-24 stat membru li ngħaqdu mal-UPPE, iridu jirrapportaw lill-UPPE kwalunkwe mġiba kriminali li taffettwa l-baġit tal-UE. Anke individwi jistgħu jirrapportaw allegazzjonijiet ta' frodi u reati oħra.
Stati membri parteċipanti
S'issa, 24 pajjiż tal-UE ddeċidew li jingħaqdu mal-isforz biex jipproteġu l-baġit tal-UE kontra l-frodi, bl-użu tal-"proċedura ta' kooperazzjoni msaħħa".
L-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, Ċipru, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Italja, l-Iżvezja, il-Kroazja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Polonja, il-Portugall, ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja u Spanja.
Fl-10 ta' Lulju 2026, il-Kummissjoni Ewropea adottat deċiżjoni li tikkonferma l-parteċipazzjoni tal-Ungerija fl-UPPE, wara li talbet biex tingħaqad f'Mejju 2026. Għalhekk l-Ungerija ser issir il-25 stat membru li jingħaqad mal-UPPE u l-UPPE ser ikollu wkoll preżenza permanenti fl-Ungerija.
Imbagħad, l-Ungerija għandha tipproponi tliet kandidati għall-kariga ta' Prosekutur Ewropew fl-Ungerija. Il-Kunsill imbagħad jaħtar wieħed minnhom.
Id-Danimarka u l-Irlanda jibqgħu barra mill-UPPE, billi t-tnejn għandhom il-possibbiltà ta' nonparteċipazzjoni f'kooperazzjoni tal-UE dwar il-ġustizzja u l-affarijiet interni.
Għaliex ġie stabbilit l-UPPE
Qabel ma l-UPPE beda jopera, l-awtoritajiet nazzjonali biss setgħu jinvestigaw reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-UE – iżda b'għodod limitati, peress li s-setgħat tagħhom jieqfu fil-fruntieri nazzjonali.
Bl-istess mod, il-korpi tal-UE li kienu jeżistu qabel l-UPPE f'dan il-qasam, bħall-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF), l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) u l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ġustizzja Kriminali (Eurojust), ma jistgħux iniedu investigazzjonijiet kriminali jew iwettqu prosekuzzjonijiet fl-istati membri.
L-UPPE jgħin biex jingħelbu dawn in-nuqqasijiet u b'hekk jittieħdu passi għar-reati kontra l-baġit tal-UE.
Ir-rwol u l-istruttura tal-UPPE
Rwol
Il-missjoni tal-UPPE hija li jiġġieled il-frodi kontra l-finanzi tal-UE. Huwa għandu s-setgħa li jinvestiga u jressaq għall-prosekuzzjoni reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-UE.
L-UPPE jwettaq investigazzjonijiet transfruntiera dwar frodi li jinvolvi ammonti li jaqbżu l-€10 000 f'fondi tal-UE, jew dwar każijiet ta' frodi tal-VAT transfruntiera li jinvolvu danni ta' aktar minn €10 miljun. Huwa jaħdem id f'id mal-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Jaħdem ukoll mill-qrib ma' korpi oħra bħall-Eurojust u l-Europol.
Struttura
L-UPPE għandu struttura b'żewġ livelli, li tikkonsisti minn livell ċentrali u livell nazzjonali.
Livell ċentrali
Il-livell ċentrali huwa bbażat fil-Lussemburgu u jikkonsisti mill-kap prosekutur Ewropew u l-kulleġġ tal-prosekuturi.
Il-kap prosekutur Ewropew imexxi l-UPPE, jorganizza l-ħidma tiegħu u jirrappreżenta lill-uffiċċju fir-relazzjonijiet tiegħu ma' istituzzjonijiet tal-UE, stati membri u pajjiżi mhux tal-UE.
F'Ottubru 2019, Laura Codruţa Kövesi nħatret bħala l-ewwel kap prosekutur Ewropew.
F'Marzu 2026, il-Kunsill qabel li jaħtar lil Andrés Ritter bħala l-kap prosekutur Ewropew il-ġdid, b'effett mill-1 ta' Novembru 2026. Il-kap prosekutur Ewropew jinħatar bi qbil komuni bejn il-Kunsill u l-Parlament Ewropew.
Il-kulleġġ tal-prosekuturi huwa l-korp strateġiku u superviżorju ewlieni tal-UPPE. Huwa jiddefinixxi l-istrateġija tal-UPPE, jadotta r-regoli interni tiegħu u jiżgura approċċ konsistenti għall-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjonijiet fl-istati membri parteċipanti kollha.
Huwa magħmul mill-kap prosekutur Ewropew u mill-prosekuturi tal-istati membri parteċipanti. Il-Kunsill jaqdi rwol importanti fil-ħatra ta' prosekuturi Ewropej. Kull stat membru parteċipanti jinnomina kandidati għall-pożizzjoni, u wara valutazzjoni indipendenti, il-Kunsill jaħtar prosekutur Ewropew wieħed għal kull stat membru.
L-awli permanenti jissorveljaw u jidderieġu l-investigazzjonijiet u jieħdu deċiżjonijiet operattivi.
2) Livell nazzjonali
Il-livell nazzjonali jikkonsisti mill-prosekuturi delegati Ewropej.
Il-prosekuturi delegati Ewropej fl-24 pajjiż parteċipanti tal-UE huma responsabbli mit-twettiq ta' investigazzjonijiet u prosekuzzjonijiet kriminali. Huma joperaw b'indipendenza sħiħa mill-awtoritajiet nazzjonali tagħhom.
Kif bdiet il-kooperazzjoni msaħħa dwar l-UPPE
Il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat il-proposta tagħha biex tistabbilixxi Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew lura fl-2013. Sabiex din tiġi adottata, il-Kunsill kellu jaqbel b'mod unanimu u jikseb l-approvazzjoni tal-Parlament Ewropew.
Wara aktar minn tliet snin ta' negozjati, il-Kunsill ma rnexxilux jilħaq qbil unanimu dwar il-proposta. In-nuqqas ta' unanimità ġie rreġistrat mill-Kunsill fi Frar tal-2017 u kkonfermat mill-Kunsill Ewropew ix-xahar ta' wara.
F'sitwazzjoni bħal din, grupp ta' mill-inqas disa' stati membri jistgħu jibdew kooperazzjoni msaħħa, skont it-trattati tal-UE.
Għalhekk, il-kooperazzjoni msaħħa dwar l-UPPE bdiet f'April 2017. F'Ottubru 2017, il-Kunsill adotta r-regolament dwar l-UPPE, li daħal fis-seħħ fl-20 ta' Novembru 2017.
L-aħħar reviżjoni: 10 ta' Lulju 2026