Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) għandu s-setgħa li jinvestiga reati kontra l-baġit tal-UE, jagħmel prosekuzzjoni tagħhom u jressaqhom quddiem il-ġustizzja.
Il-prosekutur tal-UE
L-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) huwa korp indipendenti tal-Unjoni Ewropea responsabbli għall-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u t-tressiq quddiem il-ġustizzja ta' reati kontra l-interessi finanzjarji tal-UE, fost oħrajn:
- il-frodi
- il-korruzzjoni
- il-ħasil tal-flus
- il-frodi transfruntiera tal-VAT
L-UPPE beda jopera fl-1 ta' Ġunju 2021.
L-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE, kif ukoll l-awtoritajiet kompetenti tal-25 stat membru li ngħaqdu mal-UPPE, iridu jirrapportaw lill-UPPE kwalunkwe mġiba kriminali li taffettwa lill-baġit tal-UE. Anke individwi jistgħu jirrapportaw allegazzjonijiet ta' frodi u reati oħra.
Stati membri parteċipanti
S'issa, 25 pajjiż tal-UE ddeċidew li jingħaqdu mal-isforz biex il-baġit tal-UE jiġi protett mill-frodi.
Dawn huma: l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, Ċipru, l-Estonja, il-Finlandja, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Italja, l-Iżvezja, il-Kroazja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, Malta, in-Netherlands, il-Polonja, il-Portugall, ir-Repubblika Ċeka, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja u l-Ungerija.
Wara t-talba tal-Ungerija biex tingħaqad f'Mejju 2026, il-Kummissjoni Ewropea kkonfermat il-parteċipazzjoni tagħha fl-UPPE fl-10 ta' Lulju 2026. L-Ungerija saret il-25 stat membru parteċipanti fit-3 ta' Awwissu 2026.
Id-Danimarka u l-Irlanda jibqgħu barra mill-UPPE, billi t-tnejn għandhom il-possibbiltà ta' nonparteċipazzjoni f'kooperazzjoni tal-UE dwar il-ġustizzja u l-affarijiet interni.
Għaliex ġie stabbilit l-UPPE
Qabel ma l-UPPE beda jopera, l-awtoritajiet nazzjonali biss setgħu jinvestigaw reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-UE – iżda b'għodod limitati, peress li s-setgħat tagħhom jieqfu fil-fruntieri nazzjonali.
Bl-istess mod, il-korpi tal-UE li kienu jeżistu qabel l-UPPE f'dan il-qasam, bħall-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF), l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) u l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ġustizzja Kriminali (Eurojust), ma jistgħux iniedu investigazzjonijiet kriminali jew iwettqu prosekuzzjonijiet fl-istati membri.
L-UPPE jgħin biex jingħelbu dawn in-nuqqasijiet u b'hekk jittieħdu passi għar-reati kontra l-baġit tal-UE.
Ir-rwol u l-istruttura tal-UPPE
Rwol
Il-missjoni tal-UPPE hija li jiġġieled il-frodi kontra l-finanzi tal-UE. Dan għandu s-setgħa li jinvestiga u jressaq għall-prosekuzzjoni reati li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-UE.
L-UPPE jwettaq investigazzjonijiet transfruntieri dwar frodi li tinvolvi ammonti li jaqbżu l-€10 000 f'fondi tal-UE, jew dwar każijiet ta' frodi tal-VAT transfruntiera li jinvolvu danni ta' aktar minn €10 miljun. Jaħdem id f'id mal-awtoritajiet nazzjonali tal-infurzar tal-liġi. Jaħdem ukoll mill-qrib ma' korpi oħra bħall-Eurojust u l-Europol.
Struttura
L-UPPE għandu struttura b'żewġ livelli, li tikkonsisti minn livell ċentrali u livell nazzjonali.
Livell ċentrali
Il-livell ċentrali huwa bbażat fil-Lussemburgu u jikkonsisti mill-kap prosekutur Ewropew u l-kulleġġ tal-prosekuturi.
Il-kap prosekutur Ewropew imexxi l-UPPE, jorganizza l-ħidma tiegħu u jirrappreżenta lill-uffiċċju fir-relazzjonijiet tiegħu ma' istituzzjonijiet tal-UE, stati membri u pajjiżi mhux tal-UE.
F'Ottubru 2019, Laura Codruţa Kövesi nħatret bħala l-ewwel kap prosekutur Ewropew.
F'Marzu 2026, il-Kunsill qabel li jaħtar lil Andrés Ritter bħala l-kap prosekutur Ewropew il-ġdid, b'effett mill-1 ta' Novembru 2026. Il-kap prosekutur Ewropew jinħatar bi qbil komuni bejn il-Kunsill u l-Parlament Ewropew.
Il-kulleġġ tal-prosekuturi huwa l-korp strateġiku u superviżorju ewlieni tal-UPPE. Huwa jiddefinixxi l-istrateġija tal-UPPE, jadotta r-regoli interni tiegħu u jiżgura approċċ konsistenti għall-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjonijiet fl-istati membri parteċipanti kollha.
Huwa magħmul mill-kap prosekutur Ewropew u mill-prosekuturi tal-istati membri parteċipanti. Il-Kunsill jaqdi rwol importanti fil-ħatra ta' prosekuturi Ewropej. Kull stat membru parteċipanti jinnomina kandidati għall-pożizzjoni, u wara valutazzjoni indipendenti, il-Kunsill jaħtar prosekutur Ewropew wieħed għal kull stat membru.
L-awli permanenti jissorveljaw u jidderieġu l-investigazzjonijiet u jieħdu deċiżjonijiet operazzjonali.
Livell nazzjonali
Il-livell nazzjonali jikkonsisti mill-prosekuturi delegati Ewropej.
Il-prosekuturi delegati Ewropej fil-25 pajjiż parteċipanti tal-UE huma responsabbli għat-twettiq ta' investigazzjonijiet u prosekuzzjonijiet kriminali. Huma joperaw b'indipendenza sħiħa mill-awtoritajiet nazzjonali tagħhom.
Kif ġie stabbilit l-UPPE
Il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat il-proposta tagħha biex tistabbilixxi Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew lura fl-2013. Sabiex din tiġi adottata, il-Kunsill kellu jaqbel b'mod unanimu u jikseb l-approvazzjoni tal-Parlament Ewropew.
Wara aktar minn tliet snin ta' negozjati, il-Kunsill ma rnexxilux jilħaq qbil unanimu dwar il-proposta. In-nuqqas ta' unanimità ġie rreġistrat mill-Kunsill fi Frar 2017 u kkonfermat mill-Kunsill Ewropew ix-xahar ta' wara.
F'dan it-tip ta' sitwazzjoni, it-trattati tal-UE jippermettu lil grupp ta' mill-inqas disa' stati membri jistabbilixxu kooperazzjoni msaħħa.
F'April 2017, tnediet kooperazzjoni msaħħa dwar l-UPPE. F'Ottubru 2017, 20 stat membru qablu li jistabbilixxu l-UPPE u l-Kunsill adotta r-regolament dwar l-UPPE, li daħal fis-seħħ fl-20 ta' Novembru 2017.
Illum, l-istati membri kollha tal-UE għajr id-Danimarka u l-Irlanda jipparteċipaw fl-UPPE, wara l-adeżjoni tal-Ungerija f'Awwissu 2026.
L-aħħar reviżjoni: 3 ta' Awwissu 2026