Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία

Τι είναι το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία;

Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία είναι ένα μέσο που επιτρέπει στην ΕΕ την παροχή προς την Ουκρανία σταθερής και προβλέψιμης χρηματοδοτικής στήριξης ύψους άνω των 50 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2024-2027.

Το Μέσο Διευκόλυνσης έχει ως στόχο να στηρίξει:

τη μακροοικονομική σταθερότητα, την ανάκαμψη και τον εκσυγχρονισμό
τις μεταρρυθμίσεις
τις αδιάλειπτες δημόσιες υπηρεσίες
την κοινωνία των πολιτών
την κινητοποίηση επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα

Η σύσταση του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2024 κατέδειξε εκ νέου τη δέσμευση της ΕΕ να στηρίξει την Ουκρανία ενόψει του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας και στην πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ.

Το Μέσο Διευκόλυνσης έχει σχεδιαστεί ως ένα συνεκτικό και ευέλικτο μέσο, προσαρμοσμένο στις πρωτοφανείς προκλήσεις που συνεπάγεται η στήριξη μιας χώρας σε εμπόλεμη κατάσταση. Διαρθρώνεται γύρω από τρεις πυλώνες.

Πυλώνας 1: άμεση χρηματοδοτική στήριξη

Ο πυλώνας 1 παρέχει άμεση χρηματοδοτική στήριξη στην Ουκρανία για την ανάκαμψη, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων που προτίθεται να αναλάβει στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης στην ΕΕ.

Η χρηματοδότηση αυτή εξαρτάται από το κατά πόσον η Ουκρανία πετυχαίνει τα μεταρρυθμιστικά ορόσημα που καθορίζονται στο σχέδιο για την Ουκρανία. Ο πυλώνας αυτός διαθέτει κονδύλιο άνω των 38 δισ. ευρώ.

Πυλώνας 2: επενδυτικό πλαίσιο

Ο πυλώνας 2 παρέχει ένα πλαίσιο για την προσέλκυση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για την ανάκαμψη και την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας.

Η χρηματοδότηση στηρίζει, για παράδειγμα, εταιρείες που επιθυμούν να επενδύσουν στην Ουκρανία, αλλά αποθαρρύνονται από τους υψηλούς κινδύνους και το υψηλό κόστος ασφάλισης. Ο πυλώνας αυτός διαθέτει κονδύλιο άνω των 9,6 δισ. ευρώ.

Πυλώνας 3: ενταξιακή βοήθεια

Ο πυλώνας 3 εισάγει τη ενταξιακή βοήθεια και άλλα υποστηρικτικά μέτρα που θα βοηθήσουν την Ουκρανία να ευθυγραμμιστεί με τη νομοθεσία της ΕΕ και να πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στην πορεία της προς την προσχώρηση στην ΕΕ.

Στις αρχές παρέχεται τεχνική βοήθεια σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ο πυλώνας αυτός διαθέτει κονδύλιο άνω των 4 δισ. ευρώ.

Μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027: Ολοκλήρωση της ενδιάμεσης αναθεώρησης από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 28 Φεβρουαρίου 2024)

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη στήριξη;

Οι πληρωμές στο πλαίσιο του πυλώνα 1 πραγματοποιούνται από την ΕΕ μετά την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που ορίζονται στο σχέδιο για την Ουκρανία, το οποίο υποβλήθηκε από την ουκρανική κυβέρνηση τον Μάρτιο του 2024 και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Μάιο του 2024.

Το σχέδιο για την Ουκρανία καθορίζει τον χάρτη πορείας της Ουκρανίας για:

την ανάκαμψη, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της χώρας
τις μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησής της στην ΕΕ

Εκτός από την εφαρμογή αυτών των μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να λάβει στήριξη, η Ουκρανία πρέπει επίσης να προασπίζει τους δημοκρατικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του πολυκομματικού κοινοβουλευτικού συστήματος, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.

Στο Συμβούλιο, η ad hoc Ομάδα «Ανασυγκρότηση και στήριξη της Ουκρανίας» είναι αρμόδια για την αξιολόγηση της προόδου της Ουκρανίας όσον αφορά την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και εγκρίνει επίσης εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία.

Ποιος είναι ο συνολικός προϋπολογισμός του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία;

Ο αρχικός προϋπολογισμός της διευκόλυνσης ανήλθε σε 50 δισ. ευρώ για την περίοδο από το 2024 έως το 2027. Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν επί του ποσού αυτού την 1η Φεβρουαρίου 2024.

Το ποσό αυτό παρέχεται τόσο μέσω δανείων (περίπου 33 δισ. ευρώ) όσο και μέσω επιχορηγήσεων (περίπου 17 δισ. ευρώ).

Στις 30 Ιουλίου 2026 το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει το «σχέδιο για την Ουκρανία» ώστε να αποτυπώνεται η πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 8,3 δισ. ευρώ για το 2026, η οποία παρέχεται μέσω του δανείου στήριξης της Ουκρανίας.

Πώς παρέχονται τα κονδύλια;

Τα κονδύλια στο πλαίσιο του πυλώνα Ι παρέχονται μέσω επιχορηγήσεων και δανείων, με βάση την εφαρμογή του σχεδίου για την Ουκρανία.

Οι πληρωμές θα πραγματοποιούνται σύμφωνα με σταθερό τριμηνιαίο χρονοδιάγραμμα, βάσει των αιτημάτων πληρωμών που υποβάλλει η Ουκρανία και κατόπιν επαλήθευσης από την Επιτροπή της ικανοποιητικής εκπλήρωσης των σχετικών όρων. Τελικό πράσινο φως από το Συμβούλιο

Στο πλαίσιο των πυλώνων ΙΙ και ΙΙΙ, οι διαθέσιμες επιχορηγήσεις παρέχονται ανά έργο.

Τα δάνεια είναι εγγυημένα μέσω των ιδίων πόρων της ΕΕ. Οι επιχορηγήσεις καλύπτονται μέσω του αποθεματικού για την Ουκρανία, ενός ειδικού μέσου που προτείνεται στο πλαίσιο του αναθεωρημένου ΠΔΠ.

Το Μέσο Διευκόλυνσης συνοδεύεται από ισχυρό πλαίσιο λογιστικών και άλλων ελέγχων. Μια ειδική ανεξάρτητη ελεγκτική επιτροπή εξετάζει τη χρήση των κονδυλίων.

Συνεισφορές άλλων χορηγών στη διευκόλυνση

Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ, σε τρίτες χώρες και σε διεθνείς οργανισμούς να συνεισφέρουν εθελοντικά. Μέχρι στιγμής, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και η Σουηδία έχουν προβεί σε εθελοντικές χρηματοδοτικές συνεισφορές.

Τι είδους στήριξη έχει παράσχει η ΕΕ μέχρι σήμερα;

Επί του παρόντος έχουν κινητοποιηθεί 43,3 δισ. ευρώ στους τρεις πυλώνες του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία.

Το ποσό αυτό καλύπτει πάνω από 32 δισ. ευρώ που εκταμιεύθηκαν στο πλαίσιο του πυλώνα 1, πιο συγκεκριμένα 6 δισ. EUR σε ενδιάμεση χρηματοδότηση, 1,89 δισ. EUR σε προχρηματοδότηση και οκτώ τακτικές πληρωμές.

Στήριξη της Ουκρανίας: Το Συμβούλιο εγκρίνει την καταβολή σχεδόν 3 δισ. ευρώ και χαιρετίζει τη χρηματοδοτική συνεισφορά της Νορβηγίας (δελτίο Τύπου, 24 Σεπτεμβρίου 2026)

Γιατί ένα νέο μέσο;

Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει προκαλέσει στην Ουκρανία ζημίες εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το κόστος της ανασυγκρότησης εκτιμάται σε περισσότερα από 500 δισ. ευρώ κατά την προσεχή δεκαετία, γεγονός που οδηγεί σε απώλεια πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και σε σημαντική μείωση των δημόσιων εσόδων, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κατάστασης και τη διατήρηση της συνέχειας των κρατικών υπηρεσιών έχουν αυξηθεί σημαντικά.

Το Μέσο Διευκόλυνσης, παρέχει στην ΕΕ ένα ενοποιημένο και νομικό μέσο που διασφαλίζει συνεπή και διαφανή προσέγγιση, καθώς και συνεκτική και ολοκληρωμένη πολιτική απόκριση στην κατάσταση της Ουκρανίας. Το Μέσο Διευκόλυνσης αντικαθιστά την προηγούμενη στήριξη που παρεχόταν μέσω του προγράμματος μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής+ (ΜΧΣ+) και του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (NDICI-Global Europe).

Ταυτόχρονα, το Μέσο Διευκόλυνσης καθιστά δυνατή τη σύνδεση των προσπαθειών ανάκαμψης, ανασυγκρότησης και εκσυγχρονισμού της Ουκρανίας με την ενταξιακή πορεία της στην ΕΕ.

Το Μέσο Διευκόλυνσης παρέχει επίσης μια σαφή μεσοπρόθεσμη προοπτική, με προβλέψιμη χρηματοδότηση. Η προβλεψιμότητα είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της αποτελεσματικής λειτουργίας και του αποτελεσματικού σχεδιασμού του ουκρανικού κράτους κατά τη διάρκεια του πολέμου. Είναι επίσης σημαντική για τους διεθνείς εταίρους και άλλους χορηγούς.

Ανάγκες ανάκαμψης και ανασυγκρότησης της Ουκρανίας (Παγκόσμια Τράπεζα)

Δείτε επίσης:

Αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ουκρανία

Κολλάζ που περιλαμβάνει το κτίριο Europa του Συμβουλίου και τις σημαίες της Ουκρανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ προς την Ουκρανία

Κολάζ που απεικονίζει στρατιώτη ο οποίος χειρίζεται μη επανδρωμένο αεροσκάφος.

Στρατιωτική στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία