Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία
Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία είναι ένας μηχανισμός της ΕΕ που θα παράσχει στη χώρα έως και 50 δισ. ευρώ σε δάνεια και επιχορηγήσεις για την ανάκαμψη, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της.
Τι είναι το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία;
Η ΕΕ παραμένει σταθερή στη δέσμευσή της να συμβάλει στην αποκατάσταση, την ανάκαμψη και την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας. Είναι αποφασισμένη να παράσχει διαρκή στήριξη, ιδίως για την πορεία της Ουκρανίας προς την προσχώρησή της στην ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΕ δημιούργησε έναν νέο μηχανισμό που συγκεντρώνει τη διμερή στήριξη που παρέχει η ΕΕ στην Ουκρανία σε ένα ενιαίο μέσο, διασφαλίζοντας συντονισμό και αποδοτικότητα.
Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία παρέχει προβλέψιμη χρηματοδοτική στήριξη στην Ουκρανία για την περίοδο 2024-2027.
Το Μέσο Διευκόλυνσης έχει ως στόχο να στηρίξει:
- τη μακροοικονομική σταθερότητα, την ανάκαμψη και τον εκσυγχρονισμό
- τις μεταρρυθμίσεις
- τις αδιάλειπτες δημόσιες υπηρεσίες
- την κοινωνία των πολιτών
- την κινητοποίηση επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα
Το Μέσο Διευκόλυνσης έχει σχεδιαστεί ως ένα συνεκτικό και ευέλικτο μέσο, προσαρμοσμένο στις πρωτοφανείς προκλήσεις που συνεπάγεται η στήριξη μιας χώρας σε εμπόλεμη κατάσταση. Αποσκοπεί στη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας όσον αφορά τα κονδύλια. Διαρθρώνεται γύρω από τρεις πυλώνες.
Πυλώνας 1: Οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία
Στήριξη της ΕΕ για το σχέδιο για την Ουκρανία (που εκπονήθηκε από την ουκρανική κυβέρνηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) μέσω επιχορηγήσεων και δανείων.
Πυλώνας 2: Επενδυτικό πλαίσιο για την Ουκρανία
Προσέλκυση και κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων για την ανάκαμψη και την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας (με τη μορφή δημοσιονομικών εγγυήσεων, χρηματοδοτικών μέσων ή συνδυαστικών πράξεων).
Πυλώνας 3: Προγράμματα βοήθειας προς την Ουκρανία
Τεχνική βοήθεια προς την ουκρανική κυβέρνηση (σχετικά με τη νομοθεσία της ΕΕ και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις) και στήριξη της κοινωνίας των πολιτών.
Άλλοι χορηγοί βοήθειας, όπως τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί, ενθαρρύνονται να συνεισφέρουν στο Μέσο Διευκόλυνσης.
Στις 6 Φεβρουαρίου 2024 το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με την πρόταση για τη θέσπιση του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία.
Στις 28 Φεβρουαρίου 2024 το Συμβούλιο έδωσε το τελικό πράσινο φως για την ενδιάμεση αναθεώρηση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης του Μέσου Διευκόλυνσης. Η απόφαση άρχισε να ισχύει την 1η Μαρτίου 2024.
- Μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027: Ολοκλήρωση της ενδιάμεσης αναθεώρησης από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 28 Φεβρουαρίου 2024)
- Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία: Συμφωνία Συμβουλίου και Κοινοβουλίου για τον νέο μηχανισμό στήριξης για την Ουκρανία (δελτίο Τύπου, 6 Φεβρουαρίου 2024)
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη στήριξη;
Η κυβέρνηση της Ουκρανίας παρουσίασε το σχέδιο για την Ουκρανία τον Μάρτιο του 2024. Το σχέδιο αποτελούσε προϋπόθεση για τη λήψη χρηματοδότησης και καθορίζει:
- το όραμα της Ουκρανίας για την ανάκαμψη, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της χώρας
- τις μεταρρυθμίσεις που έχουν προγραμματιστεί στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησής της στην ΕΕ
Το σχέδιο δίνει έμφαση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις στους τομείς με το μεγαλύτερο αναπτυξιακό δυναμικό. Καλύπτει σχεδιασμένες βελτιώσεις στη δημόσια διοίκηση, δίνοντας έμφαση στη χρηστή διακυβέρνηση, τον σεβασμό του κράτους δικαίου και την καταπολέμηση της διαφθοράς και της απάτης.
Στις 14 Μαΐου 2024 το Συμβούλιο αξιολόγησε θετικά το «σχέδιο για την Ουκρανία», σημειώνοντας ιδίως ότι —χάρη στο σχέδιο αυτό— η Ουκρανία πληροί την προϋπόθεση για λήψη στήριξης στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία.
Οι πληρωμές προς την Ουκρανία εκταμιεύονται από την ΕΕ υπό την προϋπόθεση της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που συμφωνήθηκαν μέσω των ποιοτικών και ποσοτικών βημάτων που καθορίζονται στη σχετική απόφαση του Συμβουλίου.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του «σχεδίου για την Ουκρανία» διατίθεται χρηματοδοτική στήριξη υπό την προϋπόθεση ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να υποστηρίζει και να σέβεται αποτελεσματικούς δημοκρατικούς μηχανισμούς.
Ποιος είναι ο συνολικός προϋπολογισμός του Μέσου Διευκόλυνσης;
Το συνολικό ποσό του Μέσου Διευκόλυνσης ανέρχεται σε 50 δισ. ευρώ για την περίοδο από το 2024 έως το 2027 για όλα τα είδη στήριξης. Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ συμφώνησαν το ποσό αυτό στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης του τρέχοντος μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, ΠΔΠ), την 1η Φεβρουαρίου 2024.
Το Μέσο Διευκόλυνσης συνοδεύεται από ισχυρό πλαίσιο λογιστικών και άλλων ελέγχων. Μια ειδική ανεξάρτητη ελεγκτική επιτροπή θα εξετάζει τη χρήση των κονδυλίων.
Ο συνολικός προϋπολογισμός ύψους 50 δισ. ευρώ παρέχεται τόσο μέσω δανείων (33 δισ. ευρώ) όσο και μέσω επιχορηγήσεων (17 δισ. ευρώ).
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης του ΠΔΠ, προτάθηκε ένα νέο ειδικό μέσο, το αποθεματικό για την Ουκρανία, το οποίο θα καλύψει τις επιχορηγήσεις. Τα δάνεια θα είναι εγγυημένα μέσω του περιθωρίου ιδίων πόρων, όπως συμβαίνει με την τρέχουσα χρηματοδότηση στο πλαίσιο του μέσου μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής + (ΜΧΣ+).
Το περιθώριο είναι η διαφορά μεταξύ του μέγιστου ποσού των πόρων που μπορεί να ζητήσει η Επιτροπή από τα κράτη μέλη να συνεισφέρουν σε ένα δεδομένο έτος και των κονδυλίων που χρειάζεται πραγματικά η Επιτροπή για να καλύψει τις δαπάνες που προβλέπονται από τον προϋπολογισμό.
Τι είδους στήριξη έχει παράσχει η ΕΕ μέχρι σήμερα;
Έως και τις 26 Ιουνίου 2026, το Συμβούλιο έχει εγκρίνει επτά τακτικές πληρωμές στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία και έχουν κινητοποιηθεί συνολικά 42 δισ. ευρώ.
Γιατί ένα νέο μέσο;
Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει προκαλέσει στην Ουκρανία ζημίες εκατοντάδων δισεκατομμυρίων.
Το κόστος της ανασυγκρότησης εκτιμάται σε 486 δισ. δολάρια κατά την προσεχή δεκαετία, γεγονός που οδηγεί σε απώλεια πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και σε σημαντική μείωση των δημόσιων εσόδων, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κατάστασης και τη διατήρηση της συνέχειας των κρατικών υπηρεσιών έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Με το Μέσο Διευκόλυνσης, η ΕΕ θα διαθέτει ένα ενοποιημένο νομικό μέσο που θα διασφαλίζει συνεπή και διαφανή προσέγγιση, καθώς και συνεκτική και ολοκληρωμένη πολιτική απόκριση στην κατάσταση της Ουκρανίας. Το Μέσο Διευκόλυνσης θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη στήριξη μέσω του προγράμματος ΜΧΣ+ και του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (NDICI-Global Europe).
Ταυτόχρονα, θα καταστήσει δυνατή τη σύνδεση των προσπαθειών ανάκαμψης, ανασυγκρότησης και εκσυγχρονισμού της Ουκρανίας με την πορεία της προσχώρησής της στην ΕΕ. Με τη δημιουργία του σχεδίου για την Ουκρανία, τα κονδύλια θα εκταμιεύονται καθώς θα υλοποιούνται τομεακές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις.
Το νέο μέσο παρέχει επίσης μια σαφή μεσοπρόθεσμη προοπτική, με προβλέψιμη χρηματοδότηση για την περίοδο 2024-2027. Η προβλεψιμότητα είναι σημαντική για την Ουκρανία, αλλά και για τους διεθνείς εταίρους και άλλους δωρητές.
Δείτε επίσης:
Αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ουκρανία
Πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας
Στρατιωτική στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία
Τελευταία ενημέρωση: 26 Ιουνίου 2026