Instrument na rzecz Ukrainy
Instrument na rzecz Ukrainy zapewnia wsparcie finansowe, które ma wzmocnić stabilność finansową, odbudowę i modernizację kraju, utrzymać funkcjonowanie jego administracji publicznej oraz wspierać jego wysiłki reformatorskie.
Czym jest Instrument na rzecz Ukrainy?
Instrument na rzecz Ukrainy to mechanizm, za pośrednictwem którego UE może w latach 2024–2027 udzielać Ukrainie stabilnego i przewidywalnego wsparcia finansowego w wysokości ponad 50 mld euro.
Instrument ma wspierać odbudowę, rekonstrukcję i modernizację Ukrainy, pomóc zaspokoić jej potrzeby finansowe, utrzymać usługi publiczne, przyspieszyć reformy, przynieść korzyści społeczeństwu i zmobilizować inwestycje prywatne.
Rekonstrukcja i modernizacja
Stabilność finansowa
Ciągłość usług publicznych
Reformy
Społeczeństwo obywatelskie
Inwestycje sektora prywatnego
Ustanowienie Instrumentu na rzecz Ukrainy w lutym 2024 r. po raz kolejny dało wyraz zaangażowaniu Unii we wspieranie tego kraju w obliczu rosyjskiej wojny napastniczej i na drodze do członkostwa w UE.
Instrument ma być spójny i elastyczny, dostosowany do bezprecedensowych wyzwań, jakie wiążą się ze wspieraniem kraju w trakcie wojny. Opiera się na trzech filarach.
Filar I: bezpośrednie wsparcie finansowe
Filar I zapewnia Ukrainie bezpośrednie wsparcie finansowe na odbudowę, rekonstrukcję i modernizację, w tym na reformy, które zamierza ona podjąć w ramach procesu akcesyjnego.
Wsparcie jest uzależnione od osiągnięcia przez Ukrainę celów reform określonych w Planie Ukrainy. Pula środków na ten filar to ponad 38 mld euro.
Filar II: ramy inwestycyjne
Filar II zapewnia środki służące przyciąganiu inwestycji publicznych i prywatnych na rzecz odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy.
Wspiera na przykład firmy skłonne inwestować w Ukrainie, ale zniechęcone wysokim ryzykiem i drogim ubezpieczeniem. Pula środków na ten filar wynosi 9,6 mld euro.
Filar III: pomoc akcesyjna
Filar III przewiduje pomoc akcesyjną i inne środki wsparcia, które mają ułatwić Ukrainie dostosowywanie się do przepisów unijnych i przeprowadzanie reform niezbędnych na drodze do członkostwa w UE.
Pomoc techniczna udzielana jest organom na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, a także organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. Pula środków na ten filar to ponad 4 mld euro.
Jakie są warunki uzyskania wsparcia?
UE dokonuje płatności w ramach filaru I w miarę spełniania przez Ukrainę warunków określonych w Planie Ukrainy, który został przedstawiony przez rząd tego państwa w marcu 2024 r. i zatwierdzony przez Radę w maju 2024 r.
Plan Ukrainy zawiera plan działania na rzecz:
- odbudowy, rekonstrukcji i modernizacja kraju
- reform, które Ukraina zamierza przeprowadzić w ramach procesu akcesyjnego.
Aby uzyskać wsparcie, Ukrainy musi nie tylko wdrożyć te reformy, ale również utrzymać mechanizmy demokratyczne, takie jak wielopartyjny system parlamentarny, praworządność i przestrzeganie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.
Działająca w Radzie grupa robocza ad hoc ds. odbudowy Ukrainy i wsparcia dla niej odpowiada za ocenę postępów tego państwa we wdrażaniu reform, a także zatwierdza wypłaty w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy.
Jaki jest całkowity budżet Instrumentu na rzecz Ukrainy?
Początkowy budżet instrumentu na lata 2024–2027 wynosił 50 mld euro. Przywódcy UE uzgodnili tę kwotę 1 lutego 2024 r.
Środki z tego budżetu są wypłacane w formie pożyczek (ok. 33 mld euro) i dotacji (ok. 17 mld euro).
W lipcu 2026 r. Rada wprowadziła zmiany w Planie Ukrainy, aby uwzględnić w nim dodatkowe 8,3 mld euro przeznaczone na finansowanie pożyczki wspierającej Ukrainę w 2026 r.
- Dodatkowe ponad 8 mld euro w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy na 2026 r.: Rada wprowadza zmiany w Planie Ukrainy (komunikat prasowy z 30 lipca 2026)
- Pożyczka na potrzeby wsparcia Ukrainy
Jak przyznawane są środki finansowe?
Środki finansowe w ramach filaru I są przyznawane w formie dotacji i pożyczek, w zależności od postępów we wdrażaniu Planu Ukrainy.
Płatności są realizowane zgodnie z ustalonym harmonogramem kwartalnym, na podstawie wniosków o płatność składanych przez Ukrainę i po zweryfikowaniu przez Komisję Europejską, czy odpowiednie warunki zostały spełnione w zadowalającym stopniu. Ostateczną zgodę wydaje Rada.
W ramach filarów II i III dostępne dotacje są przyznawane dla poszczególnych projektów.
Pożyczki są gwarantowane z zasobów własnych UE. Dotacje są pokrywane z Rezerwy na rzecz Ukrainy – specjalnego instrumentu zaproponowanego w kontekście rewizji wieloletnich ram finansowych.
Instrumentowi towarzyszą solidne ramy audytowe i kontrolne. Specjalna rada audytowa kontroluje wykorzystywanie środków.
Wkłady innych darczyńców na rzecz instrumentu
W ramach Instrumenu na rzecz Ukrainy państwa członkowskie UE, państwa trzecie i organizacje międzynarodowe mogą wnosić dobrowolne wkłady. Do tej pory dobrowolne wkłady finansowe wniosły Zjednoczone Królestwo, Norwegia i Szwecja.
Jakie wsparcie zapewniła dotąd UE?
Do chwili obecnej w ramach trzech filarów Instrumentu na rzecz Ukrainy uruchomiono 43,3 mld euro.
Kwota ta obejmuje ponad 32 mld euro wypłacone w ramach filaru I, w tym 6 mld euro finansowania pomostowego, 1,89 mld euro zaliczek i osiem regularnych płatności.
Po co powstał?
Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie spowodowała w tym kraju zniszczenia sięgające setek miliardów euro.
Szacuje się, że koszty rekonstrukcji przekroczą w kolejnej dekadzie 500 mld euro. Wynika to z utraty dostępu do rynków finansowych i istotnego spadku dochodów publicznych, gdy tymczasem znacznie wzrosły wydatki publiczne na radzenie sobie z sytuacją humanitarną i utrzymanie ciągłości usług państwa.
Dzięki instrumentowi Unia ma teraz jednolite ramy prawne, które zapewniają konsekwentne i przejrzyste podejście oraz spójną i zintegrowaną odpowiedź polityczną na sytuację Ukrainy. Instrument zastępuje dotychczasowe wsparcie udzielane w ramach zarówno programu pomocy makrofinansowej+ (MFA+), jak i Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR).
Jednocześnie pozwala powiązać działania Ukrainy na rzecz odbudowy, rekonstrukcji i modernizacji z jej ścieżką akcesyjną.
Instrument oferuje też jasną perspektywę średniookresową z przewidywalnym budżetem. Przewidywalność ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia państwu ukraińskiemu sprawnego funkcjonowania i skutecznego planowania w czasie wojny. Jest również ważna dla partnerów międzynarodowych i innych darczyńców.
Więcej
Ostatnia aktualizacja: 7 października 2026