Faciliteit voor Oekraïne
De middelen van de faciliteit voor Oekraïne dienen om de financiële stabiliteit, het herstel en de modernisering van Oekraïne op te schroeven, het Oekraïense openbaar bestuur draaiende te houden en de hervormingsinspanningen te ondersteunen.
Wat is de faciliteit voor Oekraïne?
De faciliteit voor Oekraïne is een EU-instrument om Oekraïne van 2024 tot 2027 meer dan € 50 miljard aan stabiele en voorspelbare financiële steun te verlenen.
De faciliteit is bedoeld ter ondersteuning van:
- macrofinanciële stabiliteit, herstel en modernisering
- hervormingen
- continue openbare dienstverlening
- het maatschappelijk middenveld
- het aantrekken van investeringen uit de particuliere sector
Door in februari 2024 de faciliteit voor Oekraïne op te richten, toonde de EU eens te meer dat ze pal achter Oekraïne staat, zowel in het licht van de Russische aanvalsoorlog als in het EU-toetredingstraject.
De faciliteit is ontworpen als een coherent en flexibel instrument dat is toegesneden op de enorme uitdagingen die gepaard gaan met het ondersteunen van een land in oorlog. De faciliteit heeft 3 pijlers.
Pijler 1: directe financiële steun
De eerste pijler voorziet in directe financiële steun voor het herstel, de wederopbouw en het moderniseren van Oekraïne. Het land kan het geld ook inzetten voor de hervormingen die het moet doorvoeren om lid te worden van de EU.
Voorwaarde is wel dat het land de hervormingen uit het Oekraïneplan doorvoert. In totaal kan via deze pijler € 38 miljard worden uitgekeerd.
Pijler 2: investeringskader
Met de tweede pijler worden publieke en particuliere investeringen aangetrokken voor het herstel en de wederopbouw van Oekraïne.
Dat kan bedrijven die Oekraïne willen ondersteunen, maar die worden afgeschrikt door hoge risico's en dure verzekeringen over de streep trekken. In totaal kan via deze pijler € 9,6 miljard worden uitgekeerd.
Pijler 3: toetredingssteun
De derde pijler omvat toetredingssteun en andere maatregelen om Oekraïne te helpen te voldoen aan de EU-wetgeving en bij de structurele hervormingen die nodig zijn om EU-lid te worden.
Zowel autoriteiten op nationaal, regionaal en lokaal niveau als maatschappelijke organisaties kunnen steun ontvangen. In totaal kan via deze pijler € 4 miljard worden uitgekeerd.
Wat zijn de voorwaarden voor de steun?
Om steun uit pijler 1 te ontvangen, moet Oekraïne voldoen aan de voorwaarden van het Oekraïne plan, dat in maart 2024 door de Oekraïne regering is gepresenteerd en in mei 2024 door de Raad is goedgekeurd.
Het plan bevat een routekaart voor:
- het herstel, de wederopbouw en de modernisering van het land
- geplande hervormingen voor het EU-toetredingsproces
Om deze steun te ontvangen, moet Oekraïne ook de democratie beschermen, waaronder het meerpartijenstelsel, de rechtsstaat, de mensenrechten en de rechten van minderheden.
Voor de Raad controleert de Ad-hocgroep wederopbouw en steun voor Oekraïne controleert de vooruitgang van Oekraïne bij de uitvoering van hervormingen. Zij keurt ook de uitbetalingen uit de faciliteit voor Oekraïne goed.
Wat is het totale budget van de faciliteit?
De faciliteit bedroeg oorspronkelijk € 50 miljard voor de periode 2024-2027. De EU-leiders werden het hier op 1 februari 2024 over eens.
Dit bedrag wordt zowel via leningen (ongeveer € 33 miljard) als via subsidies (ongeveer € 17 miljard) verstrekt.
In juli 2026 verhoogde de Raad het budget met € 8,3 miljard extra financiering voor 2026 via de steunlening aan Oekraïne.
- Raad wijzigt Oekraïneplan vanwege € 8 miljard extra financiering uit faciliteit voor Oekraïne voor 2026 (persmededeling, 30 juli 2026)
- Steunlening aan Oekraïne
Hoe worden de middelen uitgekeerd?
Pijler 1 bestaat uit subsidies en leningen die gekoppeld zijn aan de uitvoering van het Oekraïneplan.
De betalingen vinden elke 3 maanden plaats. Na betalingsverzoek van Oekraïne gaat de Europese Commissie na of Oekraïne op bevredigende wijze aan de desbetreffende voorwaarden heeft voldaan. Als laatste stemt de Raad in.
Ook pijler 2 en 3 bestaan uit leningen en subsidies. De subsidies worden per project verstrekt. Voor de leningen staan de eigen middelen van de EU garant.
Subsidies worden gedekt door de reserve voor Oekraïne, een speciaal instrument dat is voorgesteld in het kader van de herziening van het de meerjarige begroting van de EU (het meerjarig financieel kader – het MFK).
De faciliteit is voorzien van een robuust kader voor audit en controle. Een onafhankelijk auditcomité houdt toezicht op de besteding van de middelen.
Bijdragen van anderen aan de faciliteit
Dankzij faciliteit voor Oekraïne kunnen EU-lidstaten, niet-EU-landen en internationale organisaties vrijwillig bijdragen. Tot nu toe hebben het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Zweden vrijwillige financiële bijdragen geleverd.
Wat voor steun heeft de EU tot dusver verleend?
Momenteel is dankzij de faciliteit voor Oekraïne reeds € 43,3 miljard verstrekt.
Van pijler 1 is € 32 miljard uitgekeerd, waarvan € 6 miljard aan overbruggingsfinanciering, € 1,89 miljard aan voorfinanciering en 8 reguliere betalingen.
Waarom een nieuw instrument?
Ruslands aanvalsoorlog heeft Oekraïne al voor honderden miljard euro schade berokkend.
De kosten voor wederopbouw worden geraamd op meer dan € 500 miljard voor het volgende decennium. Door de oorlog heeft Oekraïne echter geen toegang meer tot de financiële markten en zijn de overheidsinkomsten fors gedaald, terwijl de overheidsuitgaven om de humanitaire situatie aan te pakken en de continuïteit van de overheidsdiensten te handhaven juist enorm zijn gestegen.
Dankzij de faciliteit heeft de EU een uniform en juridisch instrument dat zorgt voor een consistente en transparante aanpak en een coherente en geïntegreerde beleidsrespons op de situatie in Oekraïne. De faciliteit vervangt de steun uit het instrument voor macrofinanciële bijstand+ (MFA+) en het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking (NDICI).
Ze maakt het ook mogelijk het herstel, de wederopbouw en de modernisering van Oekraïne te koppelen aan zijn toetredingstraject tot de EU.
De faciliteit biedt ook een duidelijk perspectief op middellange termijn dankzij voorspelbare financiering. Zonder deze voorspelbaarheid kan de Oekraïne in oorlogstijd niet doeltreffend functioneren en plannen. Dit is ook belangrijk voor internationale partners en andere donoren.
Zie ook
EU-solidariteit met Oekraïne
Financiële steun van de EU voor Oekraïne
Militaire steun van de EU voor Oekraïne
Laatst bijgewerkt: 7 oktober 2026
