An tSaoráid don Úcráin

Cad í an tSaoráid don Úcráin?

Is ionstraim í an tSaoráid don Úcráin a chuireann ar chumas an Aontais níos mó ná €50 billiún de thacaíocht airgeadais chobhsaí intuartha a chur ar fáil don Úcráin le linn na tréimhse 2024-2027.

Is é is aidhm don tsaoráid tacú leis an méid seo a leanas:

cobhsaíocht mhacrairgeadais, téarnamh agus nuachóiriú
athchóirithe
seirbhísí poiblí neamhbhriste
an tsochaí shibhialta
infheistíochtaí a shlógadh san earnáil phríobháideach

Nuair a bunaíodh an tSaoráid don Úcráin i mí Feabhra 2024, léiríodh arís tiomantas an Aontais tacú leis an Úcráin i bhfianaise chogadh foghach na Rúise agus í ar a bealach i dtreo ballraíocht san Aontas.

Is ionstraim chomhleanúnach sholúbtha í an tsaoráid a cuireadh in oiriúint do na dúshláin nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe a bhaineann le tacaíocht a thabhairt do thír atá i mbun cogaidh. Is é is aidhm dó intuarthacht, trédhearcacht agus cuntasacht na gcistí a chinntiú, agus tá sé eagraithe timpeall ar thrí cholún.

Colún 1: tacaíocht airgeadais don Úcráin

Tacaíocht a chur ar fáil do phlean na hÚcráine (arna tharraingt suas ag rialtas na hÚcráine in éineacht leis an gCoimisiún Eorpach) trí dheontais agus iasachtaí.

Colún 2: creat infheistíochta maidir leis an Úcráin

Infheistíochtaí poiblí agus príobháideacha a mhealladh agus a shlógadh i dtéarnamh agus in atógáil na hÚcráine (i bhfoirm ráthaíochtaí buiséadacha, ionstraimí airgeadais nó oibríochtaí measctha).

Colún 3: cláir chúnaimh don Úcráin

Cúnamh teicniúil a chur ar fáil do rialtas na hÚcráine (maidir le dlíthe an Aontais agus athchóirithe struchtúrtha) agus tacaíocht don tsochaí shibhialta.

A bhuí leis an tSaoráid don Úcráin, is féidir le Ballstáit an Aontais, tríú tíortha agus eagraíochtaí idirnáisiúnta rannchuidiú ar bhonn deonach.

Cad é buiséad iomlán na saoráide?

€50 billiún a bhí i mbuiséad tosaigh na saoráide don tréimhse ó 2024 go 2027. Tháinig ceannairí an Aontais ar chomhaontú maidir leis an méid sin i gcomhthéacs an athbhreithnithe mheántéarmaigh ar bhuiséad fadtéarmach reatha an Aontais 2021-2027 (an creat airgeadais ilbhliantúil nó CAI), ón 1 Feabhra 2024.

Cuirtear buiséad iomlán €50 billiún ar fáil trí iasachtaí (thart ar €33 bhilliún) agus deontais (thart ar €17 mbilliún) araon.

An 30 Iúil 2026, chinn an Chomhairle ‘plean na hÚcráine’ a leasú chun maoiniú breise €8.3 billiún do 2026 a léiriú, a cuireadh ar fáil tríd an iasacht tacaíochta don Úcráin.

Cumhdaítear deontais trí chúlchiste na hÚcráine, ionstraim speisialta a mholtar i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar CAI. Ráthaítear iasachtaí trí lamháltas acmhainní dílse an Aontais, cosúil leis an maoiniú atá ann faoi láthair faoin gclár maidir leis an gcúnamh macra-airgeadais ‘plus’ (MFA+).

Is í an lamháil an difríocht idir uasmhéid na n-acmhainní is féidir leis an gCoimisiún a iarraidh ar na Ballstáit ranníocaíocht a dhéanamh in aon bhliain ar leith agus na cistí a theastaíonn ón gCoimisiún chun an caiteachas a leagtar amach sa bhuiséad a chumhdach.

Cén tacaíocht atá curtha ar fáil ag an Aontas go dtí seo?

D’fhormheas an Chomhairle ocht n-íocaíocht rialta cheana féin faoin tSaoráid don Úcráin agus slógadh €42 bhilliún san iomlán.

Tacaíocht don Úcráin: Íocaíocht de bheagnach €3 bhilliún formheasta ag an gComhairle, fáiltíonn sí roimh ranníocaíocht airgeadais na hIorua (preaseisiúint, an 24 Meán Fómhair 2026)

Cé na coinníollacha don tacaíocht?

As an mbuiséad €50 billiún, tá os cionn €40 billiún curtha i leataobh le haghaidh athchóirithe agus infheistíochtaí a leagtar amach i ‘bplean na hÚcráine’ - treochlár na hÚcráine don téarnamh agus d’aontachas leis an Aontas - agus tá eisíocaíochtaí ráithiúla ceangailte leis an Úcráin chun spriocanna an phlean a bhaint amach.

Thíolaic rialtas na hÚcráine ‘Plean na hÚcráine’ i mí an Mhárta 2024. Ba réamhchoinníoll é an plean chun cistiú a fháil, agus leagtar amach an méid seo a leanas ann:

Fís na hÚcráine na tíre maidir le téarnamh, atógáil agus nuachóiriú
na hathchóirithe atá beartaithe mar chuid dá phróiseas aontachais leis an Aontas Eorpach

Leagtar béim sa phlean ar athchóirithe struchtúracha agus ar infheistíochtaí sna hearnálacha a bhfuil an acmhainneacht fáis is mó acu. Tugtar aghaidh ar fheabhsuithe sa riarachán poiblí, agus leagtar béim ar dhea-rialachas, ar chloí leis an smacht reachta agus ar chomhrac an éillithe agus na calaoise.

An 14 Bealtaine 2024, d’fhormheas an Chomhairle ‘plean na hÚcráine’, agus thug sí dá haire go háirithe - mar thoradh ar an bplean sin - go gcomhlíonann an Úcráin an réamhchoinníoll le haghaidh tacaíocht faoin tSaoráid don Úcráin.

Ina theannta sin, cuirtear tacaíocht airgeadais faoi ‘Phlean na hÚcráine’ ar fáil ar an réamhchoinníoll go leanfaidh an Úcráin de shásraí éifeachtacha daonlathacha a chaomhnú agus a urramú.

Tá creat láidir iniúchóireachta agus rialaithe ag an tsaoráid. Déanfaidh bord iniúchóireachta neamhspleách tiomnaithe grinnscrúdú ar úsáid na gcistí.

Is é an tAontas a eisíocann na híocaíochtaí leis an Úcráin, faoi réir chur chun feidhme na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí a comhaontaíodh.

Plean na hÚcráine: cead tugtha ag an gComhairle íocaíochtaí rialta a dhéanamh faoin tSaoráid don Úcráin (preaseisiúint, an 14 Bealtaine 2024)

Cén chúis atá le hionstraim nua?

Tá cogadh foghach na Rúise ar an Úcráin tar éis damáistí arb ionann iad agus na céadta billiún a dhéanamh don Úcráin.

Meastar gurb ionann na costais atógála agus os cionn €500 billiún i gcaitheamh na 10 mbliana atá romhainn, rud a fhágann go gcailltear rochtain ar mhargaí airgeadais agus laghdú suntasach ar ioncam poiblí, agus tá méadú suntasach tagtha ar chaiteachas poiblí chun aghaidh a thabhairt ar an staid dhaonnúil agus chun leanúnachas na seirbhísí stáit a choinneáil ar bun.

Leis an tsaoráid, tugtar ionstraim aontaithe dlí don Aontas lena n-áirithítear cur chuige comhsheasmhach trédhearcach agus freagairt bheartais chomhleanúnach chomhtháite ar staid na hÚcráine. Tagann an tsaoráid in ionad na tacaíochta atá ann cheana tríd an gclár MFA+ agus tríd an Ionstraim maidir leis an gComharsanacht, an Fhorbairt agus an Comhar Idirnáisiúnta (ICFCI).

San am céanna, leis an tsaoráid beifear in ann iarrachtaí na hÚcráine maidir le téarnamh, atógáil agus nuachóiriú a nascadh lena conair aontachais leis an Aontas. Le cruthú phlean na hÚcráine, tá cistí á n-eisíoc nuair a chuirfear athchóirithe agus infheistíochtaí earnála agus struchtúracha i gcrích.

Cuireann an tsaoráid dearcadh meántéarmach soiléir ar fáil freisin, le cistiú intuartha don tréimhse 2024-2027. Tá intuarthacht tábhachtach don Úcráin, agus do chomhpháirtithe idirnáisiúnta agus do dheontóirí eile freisin.