Hervorming van de EU-regeling voor de emissiehandel
In een notendop
De voornaamste elementen van het besluit betreffende de instelling van de marktstabiliteitsreserve (MSR) van de EU-ETS zijn de volgende:
- de MSR zal in 2018 worden ingesteld en vanaf 1 januari 2019 operationeel zijn
- de MSR leidt tot aanpassingen van de jaarlijkse veilinghoeveelheden wanneer het aantal emissierechten in omloop de vooraf bepaalde boven- of ondergrens overschrijdt
- 900 miljoen "opgespaarde emissierechten" worden in de MSR opgenomen (in plaats van te worden geveild in 2019‑2020)
- niet-toegewezen emissierechten worden in 2020 rechtstreeks naar de MSR overgeheveld
- bij de evaluatie van de EU‑ETS en de MSR zal rekening worden gehouden met koolstoflekkage en concurrentieaspecten, onder meer in verband met werkgelegenheid en het bbp
De EU-regeling voor de emissiehandel (EU‑ETS) werd in 2005 ingevoerd om de uitstoot van broeikasgassen op een kosteneffectieve en economisch efficiënte manier te helpen terugdringen. Zij beperkt de hoeveelheid broeikasgassen die de energie-intensieve industrie, elektriciteitsproducenten en luchtvaartmaatschappijen mogen uitstoten. Emissierechten worden op een door de EU vastgesteld niveau geplafonneerd, en ondernemingen ontvangen individuele emissierechten of kunnen deze kopen. Het plafond wordt mettertijd verlaagd, waardoor de hoeveelheid emissies geleidelijk afneemt.
In de afgelopen jaren heeft de economische crisis zowel de hoeveelheid emissies als de vraag naar emissierechtendoen dalen. Samen met andere factoren heeft dit geleid tot een daling van de koolstofprijs en een groot overschot aan emissierechten in het systeem, met het risico dat de EU‑ETS niet langer aanzet tot kostenefficiënte emissiereductie en koolstofarme innovatie.
De vermindering van de broeikasgasemissies in de EU met minstens 40% in 2030 (ten opzichte van 1990) is een van de streefdoelen die door de Europese Raad binnen het klimaat- en energiekader 2030 zijn overeengekomen. Als voornaamste instrument om dit te verwezenlijken moet de EU-ETS tot een goed functionerend systeem worden omgevormd.
Als eerste stap in deze hervorming heeft de EU onlangs een besluit betreffende de instelling van een marktstabiliteitsreserve (MSR) voor de EU-ETS aangenomen. Doel van de reserve is het grote overschot aan emissierechten dat zich in de EU‑ETS heeft opgehoopt, te corrigeren, en het systeem beter bestand te maken tegen onevenwichtigheden tussen vraag en aanbod.
Op 15 juli 2015 heeft de Commissie een tweede voorstel ingediend voor een ruimere herziening van de EU-ETS. Het voorstel heeft ten doel de richtsnoeren van de Europese Raad over de beoogde rol van de EU‑ETS bij de verwezenlijking van de EU 2030-reductiedoelstelling voor broeikasgasemissies om te zetten in wetgeving. De voorgestelde wijzigingen zijn ook bedoeld om innovatie en het gebruik van koolstofarme technologieën te stimuleren, nieuwe mogelijkheden voor banen en groei te helpen creëren en tegelijkertijd het concurrentievermogen van de Europese industrie voldoende te blijven beschermen.
Details
Voorstel tot herziening van de richtlijn inzake de EU-regeling voor de handel in emissierechten (EU-ETS) ter bevordering van kosteneffectieve emissiereducties en koolstofarme investeringen — 2015/148 (COD)
Om de Europese emissiereductiedoelstelling van minstens 40% in 2030 te verwezenlijken, zullen de sectoren die onder de EU-ETS vallen, hun emissies met 43% moeten verlagen ten opzichte van 2005. Dat betekent dat het totale aantal emissierechten sneller zal dalen: vanaf 2021 jaarlijks met 2,2% i.p.v. 1,74%. Dat stemt overeen met een extra emissiereductie van circa 556 miljoen ton tussen 2020 en 2030, wat ongeveer evenveel is als de jaarlijkse uitstoot van het Verenigd Koninkrijk.
Het Commissievoorstel omvat onder meer de volgende wijzigingen:
- een herziening van het systeem van kosteloze toewijzing, gericht opde sectoren waar het risico van productieverplaatsing naar derde landen het grootst is (ongeveer 50 sectoren)
- een aanzienlijk aantal gratis emissierechten voor nieuwe en groeiende installaties
- flexibelere regels voor een betere overeenstemming tussen het aantal gratis emissierechten en de productiecijfers
- een actualisering van alle benchmarks voor het meten van de emissieprestatie - om rekening te houden met de technologische vooruitgang sinds 2008
Naar verwachting zullen tussen 2021 en 2030 ongeveer 6,3 miljard emissierechten, ter waarde van maar liefst € 160 miljard, kosteloos aan ondernemingen worden toegewezen.
Daarnaast stelt de Commissie verschillende nieuwe steunregelingen voor om de industrie en de energiesector te helpen met de innovatie en de investeringen die voor de overschakeling op een koolstofarme economie nodig zijn. Het gaat onder meer om twee nieuwe fondsen:
- het innovatiefonds zou de bestaande steun voor de demonstratie van innovatieve technologieën ook beschikbaar maken voor baanbrekende innovaties in de industrie
- het moderniseringsfonds zou het gemakkelijker maken te investeren in de modernisering van de energiesector en van de bredere energiesystemen, en in de verhoging van de energie-efficiëntie in 10 minder kapitaalkrachtige lidstaten
In de Raad/Europese Raad
Voorstel tot herziening van de EU-ETS voor de periode 2021‑2030
Het voorstel tot herziening van de EU-ETS wordt volgens de gewone wetgevingsprocedure besproken. Dit betekent dat de Raad en het Europees Parlement samen als wetgever optreden.
Op 28 februari 2017 kwam de Raad Milieu zijn onderhandelingsstandpunt (algemene oriëntatie) overeen. Het Europees Parlement had zijn standpunt op 15 februari 2017 bepaald.
Op 9 november 2017 bereikte het Estse voorzitterschap een voorlopig akkoord met het Europees Parlement. Het resultaat van de onderhandelingen werd de volgende dag aan de EU-ambassadeurs (Coreper) voorgelegd.
Op 22 november sprak de Raad (EU-ambassadeurs) zijn steun uit voor het voorlopig akkoord tussen het Estse voorzitterschap en het Europees Parlement. De overeengekomen tekst wordt nu voor goedkeuring aan het Europees Parlement voorgelegd.