Hoe de EU migratiestromen beheert

Vaardigheden en talent aantrekken

De Europese Commissie kwam op 27 april 2022 met een mededeling over een mogelijk nieuw en duurzaam EU-beleid inzake legale migratie. De EU wil de nodige vaardigheden en talenten aantrekken om tekorten aan arbeidskrachten aan te pakken en in te spelen op de demografische veranderingen in Europa.

Ook diende de Commissie die dag 2 voorstellen in om de richtlijn gecombineerde vergunning en de erkenningsrichtlijn (over langdurig ingezetenen) te herzien.

Mededeling over het aantrekken van vaardigheden en talent naar de EU (EU-wetgeving)

Talentenpool

De EU is bezig met het opzetten van een talentenpool, een EU-breed platform. De EU-talentenpool kan de EU zichtbaarder maken en EU-werkgevers een betere toegang geven tot onderdanen van niet-EU-landen met specifieke vaardigheden. Dit platform zal het eerste EU-brede platform zijn dat tot doel heeft internationale werving te vereenvoudigen en versnellen voor beroepen waarvoor EU-brede tekorten bestaan.

Doel is:

werkzoekenden uit niet-EU-landen te koppelen aan in de EU gevestigde werkgevers
kritieke tekorten op de EU-arbeidsmarkt aan te pakken

Voor wie is de talentenpool bedoeld?

werkzoekenden uit niet-EU-landen
werkgevers in Europa, met name in sectoren die te maken hebben met tekorten
geïnteresseerde lidstaten kunnen zich op vrijwillige basis aansluiten bij de talentenpool

In juni 2024 bereikte de Raad overeenstemming over zijn onderhandelingsmandaat voor de EU-talentenpool. In november 2025 werden de onderhandelingen tussen het Deense voorzitterschap en het Europees Parlement afgerond. In maart 2026 gaf de Raad groen licht voor de oprichting van de EU-talentenpool.

Raad geeft definitief groen licht voor EU-talentenplatform voor werkzoekenden uit derde landen (persmededeling, 30 maart 2026)

Gecombineerde vergunning

Het voorstel tot herziening van de richtlijn gecombineerde vergunning moet deze procedure verder stroomlijnen om het voor de lidstaten gemakkelijker te maken vaardigheden en talent uit niet-EU-landen aan te trekken. Het voorstel versterkt ook de bescherming van migrerende werknemers tegen uitbuiting en ongelijke behandeling.

Met dit richtlijnvoorstel wordt het volgende beoogd:

1 enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor werk en verblijf
een garantie van een gemeenschappelijk pakket rechten voor in aanmerking komende onderdanen van derde landen op basis van gelijke behandeling als onderdanen van de lidstaat die de gecombineerde vergunning verleent
snellere verwerking van aanvragen
de mogelijkheid om van werkgever te veranderen
duidelijke instructies in het geval van werkloosheid

Op 8 juni 2023 nam de Raad zijn algemeen standpunt (algemene oriëntatie) aan. Op 20 december 2023 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de actualisering van de procedure voor de gecombineerde vergunning. De richtlijn gecombineerde vergunning is op 12 april 2024 door de Raad aangenomen.

Legale migratie: groen licht voor gecombineerde werk- en verblijfsvergunningen voor onderdanen van derde landen (persmededeling, 12 april 2024)

Langdurig ingezetenen

Het voorstel van de Commissie van september 2020 maakt ook deel uit van het bredere pakket legale migratie en moet:

een echte status van langdurig ingezetene van de EU creëren
het recht van langdurig ingezetenen versterken om in andere lidstaten te reizen en te werken

In het richtlijnvoorstel worden de voorwaarden vastgelegd waaronder onderdanen van derde landen die gedurende ten minste 5 jaarlegaal en ononderbroken in een lidstaat hebben verbleven, een vergunning voor langdurig of permanent verblijf kunnen verkrijgen.

Aanvragers van de status van langdurig ingezetene zullen moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden:

onderdanen van derde landen moeten aantonen dat zij over een stabiel en regelmatig inkomen beschikken waarmee ze zichzelf en hun gezin kunnen onderhouden. Ook moeten ze een ziektekostenverzekering hebben
de lidstaten kunnen eisen dat onderdanen van derde landen aan bepaalde integratievoorwaarden voldoen

Op 23 november 2023 bereikten de EU-lidstaten overeenstemming over hun onderhandelingsmandaat voor de actualisering van deze richtlijn.

Hoogopgeleide werknemers

Op 7 oktober 2021 nam de Raad de herziene blauwekaartrichtlijn aan. De nieuwe regels zorgen voor verdere harmonisering van de voorwaarden voor toegang en verblijf van hooggekwalificeerde werknemers uit niet‑EU-landen, en maken de Europese blauwe kaart aantrekkelijker.

Dit EU-brede toelatingsstelsel moet hooggekwalificeerde werknemers aantrekken en behouden, vooral in de sectoren waar een tekort aan vakmensen is, met name door:

te zorgen voor inclusievere toelatingscriteria
de mobiliteit binnen de EU te bevorderen
gezinshereniging te vereenvoudigen
de procedures voor erkende werkgevers te vereenvoudigen
de toegang tot de arbeidsmarkt aanzienlijk te vergroten

De lidstaten zullen hun nationale regelingen voor kennismigranten kunnen behouden, samen met de Europese blauwe kaart. De nieuwe regels omvatten evenwel enkele bepalingen die ervoor zorgen dat houders van een Europese blauwe kaart en hun gezin niet worden benadeeld ten opzichte van houders van nationale verblijfsvergunningen.

De blauwekaartrichtlijn werd in 2009 ingevoerd. In 2016 stelde de Commissie een hervorming van de regels voor.

Legale migratie: Raad neemt blauwekaartrichtlijn aan om kennismigranten aan te trekken (persmededeling, 7 oktober 2021)

Een kaart met het opschrift "blauwe kaart", een afbeelding van de EU-vlag en enkele abstracte illustraties.

Europese blauwe kaart: kansen voor talent (Infographic)

Hervestiging

Dankzij hervestiging kunnen vluchtelingen die bescherming nodig hebben legaal en veilig de EU binnenkomen zonder dat zij onderweg hun leven hoeven te riskeren.

Sinds 2015 hebben meer dan 98 000 van de kwetsbaarste personen die internationale bescherming nodig hebben, een toevluchtsoord gevonden in de Europese Unie dankzij succesvolle door de EU gesteunde hervestigingsregelingen. Voorafgaand aan elke hervestigingsregeling kondigen de EU-landen aan hoeveel vluchtelingen zij toezeggen op te vangen.

De regeling 2021-2022 omvatte voor het eerst toezeggingen op humanitaire gronden, naast de toezeggingen voor hervestiging. Samen met programma's voor toelating op humanitaire gronden hebben de EU-lidstaten tot dusver ongeveer 130 000 mensen bescherming geboden:

19 455 in 2015-2017, goed voor 86% van de totale toezeggingen
45 570 in 2018-2019, goed voor 91% van de totale toezeggingen
24 656 in 2020-2021, goed voor 72% van de totale toezeggingen
33 800 in 2021-2022 (bijna 5000 personen in het kader van hervestigingsregelingen en 28 800 in het kader van toelating op humanitaire gronden)

De uitvoeringsperiode voor de regeling 2020-2021 werd verlengd vanwege de uitbraak van het coronavirus. De toezeggingen van de lidstaten wat betreft hervestiging en toelating op humanitaire gronden werden in 2022 verder uitgevoerd.

In juli 2022 gaf de Europese Commissie het startschot voor de toezeggingsronde 2023-2025 voor hervestiging en toelating op humanitaire gronden. Daarbij vroeg ze de lidstaten om:

toezeggingen voor 2023
een prognose van de toezeggingen voor 2024-2025 (voor zover mogelijk)

Bovenop de hervestigingsregelingen werden meer dan 37 300 mensen hervestigd in het kader van de verklaring EU‑Turkije van 2016.

In 2016 kwam de Europese Commissie met een verordening voor een EU-hervestigingskader dat veilige en legale mogelijkheden moet bieden voor internationale bescherming voor mensen in nood. Daarmee zal de EU overstappen van ad-hoc-hervestigingsregelingen naar een stabieler kader dat meer duurzaamheid en voorspelbaarheid biedt.

Andere legale migratiestromen

Studenten en onderzoekers

In 2016 nam de EU een richtlijn aan met de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op onderzoek, studie, stages, vrijwilligerswerk, scholierenuitwisseling, educatieve projecten of au‑pairactiviteiten.

Deze richtlijn helpt om:

de EU te promoten als wereldvermaard kenniscentrum
de EU verder te brengen in de mondiale wedloop om talent en leiderschap
het algemene concurrentievermogen en de groeipercentages van de EU te verhogen
het genereren en verwerven van kennis en vaardigheden te bevorderen
te zorgen voor solidariteit en een sterkere sociale cohesie
wederzijdse kennis over en vertrouwdheid met elkaars culturen te bevorderen

Richtlijn betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van derdelanders met het oog op onderzoek, studie, stages, vrijwilligerswerk, scholierenuitwisseling, educatieve projecten of au-pairactiviteiten (EU-wetgeving)

Daarnaast bevordert de EU de mobiliteit van studenten, onderzoekers en ondernemers door haar programma Erasmus+, dat over een geraamd budget van € 26,2 miljard beschikt. Dit is bijna dubbel zoveel als voor het programma 2014-2020 beschikbaar was. Het programma 2021-2027 legt sterk de nadruk op sociale inclusie, de groene en de digitale transitie en de bevordering van de participatie van jongeren in het democratische leven.

Erasmus+-programma

Seizoenarbeiders

Door de toenemende tekorten aan arbeidskrachten is de Europese economie afhankelijk van een groot aantal seizoenarbeiders van buiten de EU.

De Raad en het Parlement namen in 2014 de richtlijn betreffende seizoenarbeiders aan. Deze beschrijft de voorwaarden waaronder onderdanen van derde landen als seizoenarbeider toegang tot de EU kunnen krijgen en er mogen verblijven.

Deze richtlijn helpt om:

de toelatingsregels in de lidstaten te harmoniseren en te vereenvoudigen
seizoenarbeiders van buiten de EU te beschermen tegen uitbuiting en slechte arbeidsomstandigheden
het probleem van illegaal verblijvende seizoenarbeiders van buiten de EU aan te pakken

Richtlijn betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op tewerkstelling als seizoenarbeider (EU-wetgeving)

Overplaatsingen binnen een onderneming

In 2014 namen de Raad en het Parlement een richtlijn aan betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen in het kader van een overplaatsing binnen een onderneming.

Dankzij deze nieuwe regels kunnen onderdanen van derde landen een aanvraag indienen om in het kader van een overplaatsing binnen een onderneming als leidinggevende, specialist of stagiair tot de EU te worden toegelaten.

Richtlijn betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen in het kader van een overplaatsing binnen een onderneming (EU-wetgeving)

Gezinshereniging

Gezinshereniging maakt het mogelijk dat personen die legaal in de EU verblijven met hun gezinsleden worden herenigd. Het helpt niet-EU-onderdanen om beter te integreren in de samenleving.

De EU-regels over gezinshereniging zijn vastgelegd in de richtlijn inzake het recht op gezinshereniging (niet van toepassing in Ierland en Denemarken).

Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

EN

Asielzoekers

Het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (CEAS) stelt gemeenschappelijke minimumnormen vast voor de behandeling van asielzoekers. In de praktijk worden asielzoekers niet gelijk behandeld en verschillen de erkenningspercentages van lidstaat tot lidstaat.

Daarom gaan veel asielzoekers binnen de EU op zoek naar het beste land om asiel aan te vragen. Dit wordt ook wel "asielshoppen" genoemd.

De migratiecrisis heeft dit probleem verergerd en duidelijk gemaakt dat de asielprocedures en -normen om verdere harmonisatie vragen.

Deze infographic toont een overzicht van het aantal asielzoekers in de EU tussen 1990 en 2022.

Asielaanvragen in de EU (Infographic)

Terugkeerbeleid en overnameovereenkomsten

Het terugkeerbeleid van de EU is gebaseerd op de terugkeerrichtlijn. Deze bevat duidelijke, transparante en eerlijke regels voor de terugkeer van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen.

De richtlijn onderstreept ook de noodzaak van het sluiten van overnameovereenkomsten met niet-EU-landen. Deze overeenkomsten zijn cruciaal voor de uitvoering van het terugkeerbeleid van de EU, waarin de regels zijn vastgelegd voor de terugkeer van mensen die illegaal in de EU verblijven naar hun land van herkomst.

De EU onderhandelt over en sluit overnameovereenkomsten met niet-EU-landen. De Raad machtigt de Commissie om met bepaalde niet-EU-landen over dergelijke overeenkomsten te onderhandelen.

De EU heeft tot nu toe 18 overnameovereenkomsten gesloten. De Overeenkomst van Cotonou (het EU‑kader voor de betrekkingen met 79 landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan) bevat ook afspraken over de terugkeer van irreguliere migranten naar hun land van herkomst.

Naast overnameovereenkomsten heeft de EU met een aantal niet-EU-landen terugkeerregelingen afgesproken die hetzelfde doel nastreven. De Europese Raad en de Raad benadrukken regelmatig dat het EU‑beleid inzake terugkeer en overname krachtiger en doeltreffender moet worden, en dit door nieuwe overnameovereenkomsten en terugkeerregelingen te treffen en de reeds bestaande onverkort uit te voeren.

In september 2018 diende de Commissie een voorstel in ter hervorming van de gemeenschappelijke EU‑regels inzake terugkeer. Met de voorgestelde wijzigingen wordt beoogd de bestaande regels doeltreffender te maken. Op 7 juni 2019 bepaalde de Raad zijn standpunt over nieuwe regels om terugkeerprocedures doeltreffender te doen verlopen.

In december 2025 bepaalde de Raad zijn standpunt over nieuwe EU-regels om terugkeerprocedures sneller, eenvoudiger en doeltreffender te maken voor mensen zonder wettelijk recht op verblijf in de EU. De voorgestelde verordening introduceert gemeenschappelijke, EU-brede procedures, duidelijkere verplichtingen voor terugkeerders en de mogelijkheid om terugkeerhubs op te zetten in derde landen, voor nauwere samenwerking en een betere uitvoering van terugkeerbesluiten.

In juni 2026 bereikten de Raad en het Europees Parlement een akkoord over de nieuwe EU-wetgeving, die de weg vrijmaakt voor snellere en doeltreffendere terugkeerprocedures in de hele EU. Het akkoord vormt een aanvulling op het migratie- en asielpact en ondersteunt de doeltreffende uitvoering ervan.