Wideokonferencja ministrów badań naukowych, 27 listopada 2020

Główne wyniki

Wymiana poglądów na temat nowych badawczo-rozwojowych celów inwestycyjnych

Ministrowie przeprowadzili w drodze wideokonferencji nieformalną wymianę poglądów na temat badawczo-rozwojowych celów inwestycyjnych zaproponowanych w komunikacie Komisji z 30 września 2020 r. pt. „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji”.

Badania i innowacje są nieodzowne dla wspierania konkurencyjności i odporności naszych gospodarek oraz dla upraszczania transformacji ekologiczno-cyfrowej w Europie. Pracuję nad tym, by europejska unia badań i innowacji odgrywała wiodącą rolę w międzynarodowej konkurencji o przyszłe technologie. Wymaga to większych inwestycji w badania i rozwój oraz ciągłych reform w krajowych systemach badań i innowacji. Potrzebujemy zarówno większych, jak i lepszych jakościowo publicznych i prywatnych inwestycji w badania i rozwój, by móc zagwarantować przyszłą zrównoważoną konkurencyjność opartą na wzroście oraz przyszłą jakość życia.

Anja Karliczek, niemiecka minister edukacji i badań naukowych

Ministrowie zasadniczo podzielili pogląd, że badania i rozwój są nieodzowne dla konkurencyjności, odporności oraz ekologiczno-cyfrowej transformacji unijnej gospodarki. Tym bardziej w czasie kryzysu takiego jak pandemia Covid-19.

Kilku ministrów zaapelowało o priorytet dla inwestycji mających zmodernizować i ulepszyć europejski system społeczno-gospodarczy, tak by można było zapewnić zrównoważony wzrost i nadrobić straty wobec międzynarodowych konkurentów. Aby zwiększyć ogólne inwestycje w badania i rozwój, należy przyciągnąć do sektora więcej inwestorów prywatnych.

Część ministrów zwróciła uwagę na znaczenie partnerstw i programów europejskich oraz na potrzebę zwiększenia synergii między badaniami naukowymi a szkolnictwem wyższym.

Ministrowie potwierdzili cel inwestycyjny w wysokości 3% PKB UE, który należałoby osiągnąć w nachodzących latach.

Niektórzy ministrowie, zaniepokojeni różnicami między państwami członkowskimi, jeśli chodzi o inwestycje badawczo-rozwojowe, podkreślali, że należy zniwelować te różnice poprzez zbliżenie się do wspólnie uzgodnionych celów inwestycyjnych. Część ministrów była jednak zdania, że zobowiązywanie się do nowych celów inwestycyjnych jest przedwczesne, jako że nie jest jeszcze znany ogólny negatywny wpływ Covid-19 na krajowe gospodarki.

Kontekst

Komisja w komunikacie z 30 września 2020 r. pt. „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji” proponuje, by:

• potwierdzić badawczo-rozwojowy cel inwestycyjny w wysokości 3% PKB UE i uzupełnić go o nowe priorytety UE
• uzgodnić nowy publiczny cel w wysokości 1,25% PKB UE, który należałoby osiągnąć w skoordynowany sposób do 2030 r.
• uzgodnić dobrowolne przeznaczenie 5% krajowych publicznych środków badawczo-rozwojowych do 2030 r. na wspólne programy i partnerstwa europejskie
• zwiększyć ogólne inwestycje w badania i rozwój o 50% w ciągu najbliższych pięciu lat w tych państwach członkowskich, które pozostają w tyle za średnią UE w zakresie inwestycji w stosunku do PKB.

Przed wideokonferencją z 27 listopada organy przygotowawcze Rady sfinalizowały konkluzje Rady na temat przyszłej europejskiej przestrzeni badawczej. Konkluzje te mają zostać wkrótce przyjęte przez Radę w procedurze pisemnej.

• Komunikat Komisji pt. „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji”

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN

Sprawy różne

a) Stan prac nad aktami dotyczącymi badań i innowacji, związanymi z przyszłymi wieloletnimi ramami finansowymi (zwłaszcza program „Horyzont Europa” i Europejski Instytut Innowacji i Technologii)

Na sesji publicznej prezydencja poinformowała ministrów o dotychczasowych postępach w negocjacjach z Parlamentem Europejskim nad programem „Horyzont Europa” i Europejskim Instytutem Innowacji i Technologii. Opóźnienia w ostatecznym porozumieniu w sprawie wieloletnich ram finansowych spowodowały podobne opóźnienia w odniesieniu do tych aktów. Rozmowy trójstronne będą kontynuowane w grudniu, tak by można wypracować porozumienie z Parlamentem Europejskim do końca tego roku (przynajmniej) w sprawie programu „Horyzont Europa”.

b) Niedawne postępy w zakresie otwartej nauki: stan prac nad europejską chmurą dla otwartej nauki oraz platformą polityki na rzecz otwartej nauki

Prezydencja i Komisja zreferowały ministrom stan prac nad europejską chmurą dla otwartej nauki oraz niedawno zakończone prace grupy doradczej ds. platformy polityki na rzecz otwartej nauki. Chmura odegrała kluczową rolę w kryzysie związanym z Covid-19: przyspieszyła dostęp do danych badawczych i ich wymianę poprzez nowo utworzoną europejską platformę danych na temat Covid-19. Służby Komisji wraz z zarządzającymi chmurą przygotowują nowe partnerstwo europejskie w ramach programu „Horyzont Europa”, aby wesprzeć ją od 2021 r.

Platforma polityki zakończyła swój drugi mandat, obejmujący okres od maja 2018 r. do maja 2020 r. Koncentrowała się na trudnych obszarach: systemie nagród i zachęt na rzecz otwartej nauki, nauce obywatelskiej oraz wskaźnikach zaangażowania naukowców.

• Otwarta nauka (Komisja Europejska)

c) Zinstytucjonalizowane partnerstwa europejskie: stan prac

Komisja pokrótce poinformowała ministrów o stanie prac nad pakietem wniosków ustawodawczych dotyczących zinstytucjonalizowanych partnerstw europejskich (tzn. partnerstw publiczno-prywatnych ustanawianych na podstawie art. 185 i 187 TFUE).

Odnotowano, że Komisja kończy już prace nad dwoma wnioskami:

• projektem rozporządzenia Rady ustanawiającym dziewięć wspólnych przedsięwzięć (na podstawie art. 187 TFUE) w ramach programu „Horyzont Europa” – jednolitym aktem podstawowym
• projektem decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady o partnerstwie w sprawie metrologii (na podstawie art. 185 TFUE).

• Partnerstwa europejskie w ramach programu „Horyzont Europa” (Komisja Europejska)

d) Najnowsza wspólna opinia naukowa o poprawie gotowości i zarządzania na wypadek pandemii

Komisja zreferowała najnowszą opinię naukową o gotowości i zarządzaniu na wypadek pandemii. Opinia została opracowana przez grupę ekspertów, w tym Grupę Głównych Doradców Naukowych przy Komisji Europejskiej, Europejską Grupę do spraw Etyki w Nauce i Nowych Technologiach oraz prof. Petera Piota ‒ specjalnego doradcę przewodniczącej Komisji. Odnotowano, że opinia zawiera zalecenia mające:

• zapobiegać nowym pandemiom
• zwiększyć koordynację działań między państwami członkowskimi i na szczeblu międzynarodowym
• wzmocnić systemy gotowości i zarządzania kryzysowego
• chronić prawa podstawowe i wzmocnić sprawiedliwośc społeczną, oraz
• skłaniać do poszukiwania zrównoważonych sposobów życia opartych na solidarności.

• Koronawirus: doradcy przedstawiają wspólną opinię naukową na temat poprawy gotowości i zarządzania na wypadek pandemii (Komisja Europejska, 11 listopada 2020)

e) Program prac kolejnej prezydencji

Portugalia, przejmująca wkrótce prezydencję w Radzie UE, przedstawiła swoje priorytety w dziedzinie badań naukowych i innowacji na pierwszą połowę 2021 r. Odnotowano, że prace będą poświęcone przede wszystkim dwóm celom: przygotowaniom do odbudowy odpornej gospodarki z pomocą nowej europejskiej przestrzeni badawczej oraz osiągnięciu wiodącej pozycji w transformacji ekologiczno-cyfrowej opartej na badaniach i innowacjach.