Βιντεοδιάσκεψη των υπουργών Έρευνας, 27 Νοεμβρίου 2020

Κυριότερα αποτελέσματα

Ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τους νέους στόχους για την έρευνα και την ανάπτυξη που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία»

Οι υπουργοί προέβησαν (με βιντεοδιάσκεψη) σε ανεπίσημη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τους νέους επενδυτικούς στόχους για την έρευνα και την ανάπτυξη τους οποίους πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, με θέμα «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία».

Η έρευνα και η καινοτομία είναι ουσιώδεις για τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας των οικονομιών μας και για τη διευκόλυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης της Ευρώπης. Επιδιώκω να διασφαλίσω ότι η Ευρωπαϊκή ένωση έρευνας και καινοτομίας θα διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στον διεθνή ανταγωνισμό για τις μελλοντικές τεχνολογίες. Αυτό απαιτεί ενισχυμένες επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και συνεχείς μεταρρυθμίσεις στα εθνικά συστήματα έρευνας και καινοτομίας. Χρειαζόμαστε πολλές και ταυτόχρονα ποιοτικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη ώστε να διασφαλίσουμε τη μελλοντική βιώσιμη ανταγωνιστικότητα και ποιότητα ζωής μας που θα βασίζεται στην ανάπτυξη.

Anja Karliczek, Ομοσπονδιακή Υπουργός Παιδείας και Έρευνας της Γερμανίας

Οι υπουργοί συμφώνησαν ευρέως ότι η έρευνα και ανάπτυξη είναι ουσιώδεις για την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της οικονομίας της ΕΕ. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο σε περιόδους κρίσης, όπως η πανδημία COVID-19.

Αρκετοί υπουργοί ζήτησαν να δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση του κοινωνικοοικονομικού συστήματος της Ευρώπης, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιώσιμη ανάπτυξη και να καλυφθεί η απόσταση από τους διεθνείς ανταγωνιστές. Για να αυξηθούν οι συνολικές επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη είναι ουσιώδες ο τομέας να προσελκύσει περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις.

Ορισμένοι υπουργοί τόνισαν τη σημασία των ευρωπαϊκών συμπράξεων και προγραμμάτων και την ανάγκη ενίσχυσης των συνεργειών μεταξύ έρευνας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι υπουργοί επιβεβαίωσαν εκ νέου ότι στόχος είναι οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης να ανέλθουν τα επόμενα έτη σε 3% του ΑΕγχΠ της ΕΕ.

Ανησυχώντας για τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών στις εθνικές τους επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη, ορισμένοι υπουργοί τόνισαν ότι είναι αναγκαίο το χάσμα αυτό να καλυφθεί με σύγκλιση προς κοινά συμφωνηθέντες επενδυτικούς στόχους. Ωστόσο, ορισμένοι υπουργοί θεωρούν πρόωρο να δεσμευτούν για νέους επενδυτικούς στόχους σε μια περίοδο κατά την οποία ο συνολικός αρνητικός αντίκτυπος της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 στις εθνικές οικονομίες δεν είναι ακόμη γνωστός.

Ιστορικό

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία», η οποία εκδόθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2020, προτείνεται ένα νέο σύνολο επενδυτικών στόχων για έρευνα και ανάπτυξη:

• Να επιβεβαιωθεί εκ νέου ο επενδυτικός στόχος του 3% του ΑΕγχΠ της ΕΕ και να επικαιροποιηθεί ώστε να αντανακλά τις προτεραιότητες της ΕΕ.
• Να συμφωνηθεί ένας νέος στόχος δημόσιας προσπάθειας 1,25 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ που θα πρέπει να επιτευχθεί από τα κράτη μέλη έως το 2030 με συντονισμένο τρόπο.
• Να συμφωνηθεί η εθελοντική δέσμευση του 5% της εθνικής δημόσιας χρηματοδότησης για έρευνα και χρηματοδότηση σε κοινά προγράμματα και ευρωπαϊκές συμπράξεις έως το 2030.
• Να αυξηθούν την επόμενη πενταετία κατά 50 % οι συνολικές επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη στα κράτη μέλη των οποίων οι επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο που υπολογίζεται επί του ΑΕγχΠ της ΕΕ.

Κατά τις συζητήσεις πριν από τη βιντεοδιάσκεψη της 27ης Νοεμβρίου, τα προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου είχαν οριστικοποιήσει σειρά συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με το μέλλον του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. Τα συμπεράσματα αυτά αναμένεται να εγκριθούν προσεχώς από το Συμβούλιο με γραπτή διαδικασία.

• Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ένας νέος ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία»

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN

Διάφορα

α) Πορεία των εργασιών γύρω από τους φακέλους έρευνας και καινοτομίας που σχετίζονται με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ιδίως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας)

Η Προεδρία ενημέρωσε σε δημόσια συνεδρίαση τους υπουργούς σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής στις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδίως όσον αφορά το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ). Οι καθυστερήσεις στην τελική έγκριση της συμφωνίας για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο προκάλεσαν παρόμοιες καθυστερήσεις για τους φακέλους αυτούς. Σημειώνεται ότι οι τριμερείς διάλογοι θα συνεχιστούν τον Δεκέμβριο με στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως το τέλος του έτους σχετικά με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (τουλάχιστον).

β) Πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά την Ανοικτή επιστήμη: πορεία των εργασιών σχετικά με το Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης και την Πλατφόρμα πολιτικής για την ανοικτή επιστήμη

Η Προεδρία και η Επιτροπή ενημέρωσαν τους υπουργούς σχετικά με την πορεία των εργασιών όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Νέφος Ανοικτής Επιστήμης (ΕΝΑΕ) και τις πρόσφατα ολοκληρωθείσες εργασίες της συμβουλευτικής ομάδας της Επιτροπής για την Πλατφόρμα πολιτικής για την ανοικτή επιστήμη. Σημειώθηκε ότι το ΕΝΑΕ διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην κρίση της νόσου COVID-19 επιταχύνοντας την πρόσβαση σε ερευνητικά δεδομένα και την κοινοχρησία τους μέσω της νεοσυσταθείσας ευρωπαϊκής πλατφόρμας δεδομένων COVID-19. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, παράλληλα με τους διοικητικούς φορείς του ΕΝΑΕ, προετοιμάζουν μια νέα ευρωπαϊκή σύμπραξη στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για τη στήριξη του ΕΝΑΕ μετά το 2021.

Η Πλατφόρμα πολιτικής για την ανοικτή επιστήμη ολοκλήρωσε τη δεύτερη εντολή της, καλύπτοντας την περίοδο από τον Μάιο 2018 έως τον Μάιο 2020. Οι εργασίες της εστιάζουν στους απαιτητικούς τομείς ενός συστήματος για την επιβράβευση και την παροχή κινήτρων στην ανοικτή επιστήμη, καθώς και στην επιστήμη των πολιτών και τους δείκτες για τη συμμετοχή των ερευνητών.

• Ανοικτή επιστήμη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

γ) Ευρωπαϊκές θεσμοθετημένες εταιρικές σχέσεις: πορεία των εργασιών

Η Επιτροπή ενημέρωσε εν συντομία τους υπουργούς σχετικά με την πορεία των εργασιών όσον αφορά την επικείμενη δέσμη νομοθετικών προτάσεων για τις ευρωπαϊκές θεσμοθετημένες εταιρικές σχέσεις (δηλαδή τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που συνιστώνται βάσει του άρθρου 187 της ΣΛΕΕ και τις συμπράξεις μεταξύ δημόσιων φορέων που συνιστώνται βάσει του άρθρου 185 της ΣΛΕΕ).

Σημειώθηκε ότι η Επιτροπή βρίσκεται κοντά στην οριστικοποίηση των ακόλουθων δύο νομοθετικών προτάσεων:

• πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τη σύσταση εννέα κοινών επιχειρήσεων (βάσει του άρθρου 187 της ΣΛΕΕ) στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» - ενιαία βασική πράξη·
• πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή σύμπραξη για τη μετρολογία (βάσει του άρθρου 185 της ΣΛΕΕ).

• Ευρωπαϊκές συμπράξεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

δ) Πλέον πρόσφατη κοινή επιστημονική γνωμοδότηση σχετικά με τη βελτίωση της ετοιμότητας και της διαχείρισης πανδημίας

Η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση σχετικά με την πλέον πρόσφατη επιστημονική γνωμοδότηση ομάδας εμπειρογνωμόνων (συμπεριλαμβανομένης της ομάδας των κύριων επιστημονικών συμβούλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής ομάδας για τη δεοντολογία της επιστήμης και των νέων τεχνολογιών, και του καθηγητή κ. Peter Piot υπό την ιδιότητά του ως ειδικού συμβούλου του Προέδρου της Επιτροπής) σχετικά με την ετοιμότητα και τη διαχείριση πανδημίας. Σημειώνεται ότι η γνωμοδότηση περιείχε σειρά συστάσεων με στόχο:

• την πρόληψη και προορατική δράση εν όψει νεοεμφανιζόμενων πανδημιών,
• την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών και σε διεθνές επίπεδο,
• την ενίσχυση των συστημάτων ετοιμότητας και διαχείρισης κρίσεων,
• την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, και
• την εξεύρεση βιώσιμων τρόπων διαβίωσης με βάση την αλληλεγγύη.

• Κορωνοϊός: Κοινή γνωμοδότηση των συμβούλων σχετικά με την ετοιμότητα και τη διαχείριση πανδημίας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 11 Νοεμβρίου 2020)

ε) Πρόγραμμα εργασίας της ακολουθούσας Προεδρίας

Η ακολουθούσα πορτογαλική Προεδρία του Συμβουλίου παρουσίασε τις προτεραιότητές της στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας για το πρώτο εξάμηνο του 2021. Σημειώθηκε ότι οι εργασίες θα επικεντρωθούν σε δύο κύριους στόχους, δηλαδή την προετοιμασία μιας ανθεκτικής ανάκαμψης μέσω ενός ανανεωμένου Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και την καθοδήγηση προς έναν πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό με βάση την έρευνα και ανάπτυξη·I.