Rada do Spraw Zagranicznych, 13 listopada 2023

Główne wyniki

Sytuacja w Izraelu, w Strefie Gazy i w regionie

Rada do Spraw Zagranicznych przeprowadziła dyskusję na temat sytuacji w Izraelu, w Strefie Gazy i w regionie. Nawiązała do uzgodnionego jednomyślnie dzień wcześniej oświadczenia, w którym wezwała m.in. do natychmiastowych przerw humanitarnych w działaniach wojennych w Strefie Gazy oraz do utworzenia korytarzy humanitarnych.

Ministrowie skupili się w szczególności na sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy i wysłuchali informacji komisarza Janeza Lenarčicza na ten temat. Rada podkreśliła, że otwarcie przejścia granicznego w Rafah jest pozytywnym wydarzeniem, ale nie wystarczy, aby poprawić sytuację humanitarną.

Ministrowie podkreślili potrzebę zwiększenia zdolności przesyłowych poprzez otwarcie większej liczby przejść lądowych lub utworzenie specjalnego szlaku morskiego. Po raz kolejny wezwali do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich zakładników oraz do umożliwienia Czerwonemu Krzyżowi dostępu do nich.

Następnie Rada omówiła konieczność zapobieżenia eskalacji i rozszerzeniu się konfliktu na cały region. W tym celu UE prowadzi rozmowy ze wszystkimi odpowiednimi podmiotami regionalnymi, zwracając szczególną uwagę na sytuację związaną z działaniami Hezbollahu na północnej granicy Izraela z Libanem.

Ponadto Rada skoncentrowała się na konieczności wypracowania długoterminowego rozwiązania na okres po zakończeniu konfliktu, które może zagwarantować stabilność i trwały pokój Palestynie, Izraelowi i całemu regionowi.

Ten dramatyczny kryzys, którego jesteśmy świadkami, pociąga za sobą olbrzymią liczbę ofiar śmiertelnych – zarówno w Izraelu, jak i w Palestynie – i świadczy o porażce politycznej i moralnej społeczności międzynarodowej. Nie udało nam się znaleźć rozwiązania tej sytuacji. Obecne wydarzenia powinny być okazją, aby uświadomić ludziom, że rozwiązanie jest absolutnie niezbędne i że przyszłość musi należeć do dwóch państw. Nie chodzi tylko o odbudowę Strefy Gazy. W przeszłości zrobiliśmy to już kilkakrotnie. Musimy zbudować państwo dla Palestyńczyków.

Josep Borrell, wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

Wysoki przedstawiciel zaproponował ministrom szereg warunków, które należy wziąć pod uwagę w pracach nad rozwiązaniem prowadzonych w ścisłej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi i państwami arabskimi.

Nie może mieć miejsca przymusowe wysiedlenie Palestyńczyków poza Strefę Gazy. Nie możemy pozwolić na wysiedlenie Palestyńczyków w nadziei, że zostaną przyjęci gdzie indziej. [...] Niedopuszczalna jest zmiana lub zmniejszenie terytorium Strefy Gazy. Nie zgadzamy się na stałe, ponowne zajęcie go przez siły obronne Izraela, ani na powrót Hamasu do Strefy Gazy. Josep Borrell, wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

W perspektywie przyszłości wysoki przedstawiciel podkreślił, że sytuacji w Strefie Gazy nie można oddzielić od ogólnej kwestii palestyńskiej, lecz musi być ona częścią kompleksowego i trwałego rozwiązania. Różne podmioty muszą dołożyć starań, aby znaleźć rozwiązanie skupione wokół palestyńskiej władzy narodowej w Strefie Gazy, której zakres uprawnień i legitymizacja muszą zostać starannie opracowane i zatwierdzone przez Radę Bezpieczeństwa ONZ.

Wysoki przedstawiciel podkreślił również znaczenie większego zaangażowania krajów arabskich oraz Unii Europejskiej w regionie.

• Oświadczenie wysokiego przedstawiciela wydane w imieniu Unii Europejskiej na temat przerw humanitarnych w Strefie Gazy (12 listopada 2023)

Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie

Unijni ministrowie spraw zagranicznych omówili rosyjską agresję na Ukrainę, po tym jak minister spraw zagranicznych Ukrainy Dmytro Kuleba za pośrednictwem wideokonferencji poinformował ich o najnowszych wydarzeniach w terenie oraz o priorytetach i potrzebach wojskowych Ukrainy.

Rada ponownie zapewniła o swojej niesłabnącej woli wspierania Ukrainy i pomagania jej w obronie przed wojną Putina. Ministrowie omówili też wsparcie wojskowe UE i przyszłe zobowiązania w zakresie bezpieczeństwa w związku z zadaniami powierzonymi przez europejskich przywódców z października 2023 r.

Wysoki przedstawiciel potwierdził, że głównym priorytetem jest zapewnienie od 2024 r. dodatkowego wsparcia wojskowego z proponowanej specjalnej puli środków w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju – Funduszu Pomocy dla Ukrainy.

Ponadto UE będzie nadal szkolić ukraińskich żołnierzy za pośrednictwem misji doradczej UE w Ukrainie. Na przestrzeni niecałego roku przeszkoliła już ona ponad 30 000 żołnierzy, a w najbliższym czasie przeszkoli ich kolejne 10 000.

UE położy również nacisk na inny kluczowy priorytet, jakim jest ukraińska formuła pokojowa. Zdaniem Rady jest to jedyna propozycja służąca osiągnięciu sprawiedliwego i trwałego pokoju, która powinna być omawiana na szczeblu międzynarodowym.

Armenia–Azerbejdżan

Rada do Spraw Zagranicznych przeprowadziła dyskusję na temat Armenii i Azerbejdżanu w związku z operacją wojskową Azerbejdżanu w Górskim Karabachu z 19–20 września 2023 r., późniejszym masowym wysiedleniem z tego regionu ponad 100 000 Armeńczyków i bieżącymi staraniami o normalizację stosunków.

Na szczycie w październiku 2023 r. Rada Europejska omówiła, jak dalej zacieśniać współpracę UE z Armenią i wspierać jej demokratycznie wybrane władze, odporność, bezpieczeństwo i dalsze reformy w tym kraju.

Na tej podstawie Rada zgodziła się przeanalizować możliwość udzielenia Armenii nieobejmującego broni wsparcia w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju oraz wzmocnienia misji UE w Armenii, tak aby umożliwić zwiększenie liczby obserwatorów i patroli, również na obszarach newralgicznych. Ministrowie poruszyli też kwestię możliwości liberalizacji reżimu wizowego wobec Armenii.

Musimy bardzo czujnie wypatrywać jakichkolwiek prób destabilizacji Armenii, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Nasze przesłanie do Azerbejdżanu jest jasne: jakiekolwiek naruszenie integralności terytorialnej Armenii jest niedopuszczalne i będzie miało poważne konsekwencje dla jakości naszych stosunków. Wzywamy do wznowienia negocjacji między Armenią a Azerbejdżanem w oparciu o pracę wykonaną przez przewodniczącego Rady Europejskiej. Konieczne jest zawarcie traktatu pokojowego. Chcemy nadal pełnić rolę pośrednika. Postanowiliśmy zaprosić ministra spraw zagranicznych Armenii, aby dołączył do nas podczas jednego z najbliższych posiedzeń Rady do Spraw Zagranicznych. Josep Borrell, wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa

Inne decyzje

Rada przyjęła też (bez przeprowadzania dyskusji) punkty z wykazów punktów A – ustawodawczych i nieustawodawczych.

Dyplomacja klimatyczna

Podczas wymiany poglądów na temat dyplomacji klimatycznej ministrom spraw zagranicznych UE towarzyszył nominowany przewodniczący COP28 Sultan Ahmed Al Dżaber. Rozmowy potwierdziły, że UE jest zdecydowana zadbać o to, by pomimo obecnych zawirowań geopolitycznych głównym tematem konferencji klimatycznej ONZ pozostały niezwykle istotna walka z globalnym ociepleniem i zmianą klimatu oraz ambitne decyzje i zobowiązania.

Posiedzenie ministerialne UE–Bałkany Zachodnie

Po zakończeniu formalnego posiedzenia Rady do Spraw Zagranicznych unijni ministrowie wzięli udział w posiedzeniu UE–Bałkany Zachodnie. Bałkany Zachodnie były reprezentowane przez ministrów spraw zagranicznych: Albanii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa*, Macedonii Północnej i Serbii.

Celem posiedzenia było dalsze wzmocnienie współpracy UE z Bałkanami Zachodnimi, ze szczególnym uwzględnieniem wspólnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa (takich jak ingerencje zewnętrzne i manipulowanie informacją, cyberzagrożenia i wpływ rosyjskiej agresji na Ukrainę), a także współpracy na forach międzynarodowych.

*Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia przez Kosowo niepodległości.

• Posiedzenie ministerialne UE–Bałkany Zachodnie (komunikat prasowy z 13 listopada 2023)