Zmiany w przepisach o unii bankowej

Ambasadorowie państw UE zatwierdzili porozumienie między prezydencją Rady a Parlamentem w sprawie zbioru zmienionych przepisów mających ograniczyć ryzyko w unijnym sektorze bankowym.

Uzgodniony przez Radę i Parlament pakiet obejmuje 2 rozporządzenia i 2 dyrektywy dotyczące:

• wymogów kapitałowych wobec banków (nowelizacja rozporządzenia 575/2013 i dyrektywy 2013/36/UE)
• naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków znajdujących się w trudnej sytuacji (nowelizacja dyrektywy 2014/59/UE i rozporządzenia 806/2014).

Decyzja ta to zwieńczenie negocjacji prowadzonych od listopada 2016 r. Najpierw osiągnięto porozumienie co do głównych elementów pakietu bankowego, a Rada potwierdziła je 4 grudnia 2018 r. Teraz ambasadorowie zatwierdzili porozumienie co do wszystkich środków redukcji ryzyka.

Pakiet o ograniczaniu ryzyka ma służyć wdrożeniu reform uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym po kryzysie finansowym z lat 2007–2008. Ma wzmocnić sektor bankowy i wyeliminować wszelkie utrzymujące się jeszcze problemy w dziedzinie stabilności finansowej. Pakiet, który przedstawiono w listopadzie 2016 r., uwzględnia elementy ustalone przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego i Radę Stabilności Finansowej.

Pakiet zawiera najważniejsze środki uzgodnione z myślą o ograniczaniu ryzyka w systemie bankowym, w tym wzmacnia ramy restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. W odniesieniu do globalnych instytucji o znaczeniu systemowym (G-SII) wprowadza wymóg posiadania większej zdolności do pokrycia strat i rekapitalizacji. W tym celu określa wymogi co do poziomu i jakości funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowanych (MREL), by zapewnić uporządkowany przebieg procesu umorzenia lub konwersji długu. Przewiduje też tymczasowe środki ochronne i ewentualne dodatkowe działania ze strony organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Pakiet zaostrza także wymogi kapitałowe wobec banków, by zniechęcać do podejmowania nadmiernego ryzyka, poprzez wprowadzenie wiążącego wskaźnika dźwigni i wiążącego wskaźnika stabilnego finansowania netto oraz określenie zasad uwzględniających ryzyko w odniesieniu do obrotu papierami wartościowymi i instrumentami pochodnymi.

Ponadto pakiet bankowy zawiera środki, które mają zwiększyć zdolność banków do udzielania kredytów oraz wzmocnić rolę banków na rynkach kapitałowych. Chodzi np. o:

• zmniejszenie obciążenia administracyjnego względem mniejszych i mniej rozbudowanych banków, w szczególności złagodzenie obowiązków w dziedzinie sprawozdawczości i ujawniania informacji
• zwiększenie zdolności banków do udzielania kredytów MŚP i do finansowania projektów infrastrukturalnych.

W pakiecie bankowym przewidziano również ramy współpracy i wymiany informacji między poszczególnymi organami zaangażowanymi w nadzór oraz w restrukturyzację i uporządkowaną likwidację transgranicznych grup bankowych. Uzgodnione środki zachowują wypracowaną w stanowisku Rady równowagę między uprawnieniami organów nadzorczych państwa pochodzenia i państwa przyjmującego, tak by ułatwić transgraniczne przepływy kapitału i zagwarantować płynność, a jednocześnie zapewniają odpowiedni stopień ochrony deponentów i wierzycieli oraz stabilności finansowej we wszystkich państwach członkowskich. Porozumienie wprowadza także zmiany w celu usprawnienia współpracy między właściwymi organami w kwestiach dotyczących nadzoru zapobiegającemu praniu pieniędzy.

• Unia bankowa: ambasadorowie państw UE zatwierdzają środki redukcji ryzyka (komunikat prasowy z 15 lutego 2019)

Ministrowie finansów zatwierdzili porozumienie między prezydencją austriacką a Parlamentem Europejskim w sprawie głównych środków kompleksowego pakietu przepisów mających ograniczyć ryzyko w unijnym sektorze bankowym.

Proponowane przepisy mają służyć wdrożeniu reform uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym po kryzysie finansowym z lat 2007–2008. Mają wzmocnić sektor bankowy i wyeliminować wszelkie utrzymujące się jeszcze problemy w dziedzinie stabilności finansowej. Pakiet, przedstawiony w listopadzie 2016 r., uwzględnia elementy ustalone przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego i Radę Stabilności Finansowej.

Plan działania na rzecz dokończenia budowy unii bankowej

Uzgodnione środki służą realizacji 3 kluczowych celów określonych przez Radę w planie działania z czerwca 2016 r. na rzecz dokończenia budowy unii bankowej. Cele te to:

• wzmocnić ramy restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, zwłaszcza niezbędny poziom i niezbędną jakość podporządkowania zobowiązań, by zapewnić skuteczny i uporządkowany przebieg procesu umorzenia lub konwersji długu
• zapewnić organom restrukturyzacyjno-likwidacyjnym możliwość zawieszenia płatności upadających banków lub ich zobowiązań umownych (tzw. moratorium), tak by pomóc ustabilizować sytuację takich banków
• zaostrzyć wymogi kapitałowe wobec banków, by zniechęcać do nadmiernego ryzyka, poprzez wprowadzenie wiążącego wskaźnika dźwigni i wiążącego wskaźnika stabilnego finansowania netto oraz określenie zasad uwzględniających ryzyko w odniesieniu do obrotu papierami wartościowymi i instrumentami pochodnymi.

Ponadto pakiet bankowy zawiera środki, które mają zwiększyć zdolność banków do udzielania pożyczek i wzmocnić rolę banków na rynkach kapitałowych. Chodzi np. o:

• zmniejszenie obciążenia administracyjnego względem mniejszych i mniej rozbudowanych banków, w szczególności złagodzenie obowiązków w dziedzinie sprawozdawczości i ujawniania informacji
• zwiększenie zdolności banków do udzielania kredytów MŚP i do finansowania projektów infrastrukturalnych.
• obniżenie kosztów wydawania/posiadania niektórych instrumentów, takich jak instrumenty sekurytyzacji wysokiej jakości czy obligacje zabezpieczone.

Pakiet bankowy przewiduje również ramy współpracy i wymiany informacji między organami zaangażowanymi w nadzór oraz w restrukturyzację i uporządkowaną likwidację transgranicznych grup bankowych.

Uzgodnione środki zachowują wypracowaną w stanowisku Rady równowagę między uprawnieniami organów nadzorczych państwa pochodzenia i państwa przyjmującego, tak by ułatwić transgraniczne przepływy kapitału i zagwarantować płynność, a jednocześnie zapewniają odpowiedni stopień ochrony deponentów i wierzycieli oraz stabilności finansowej we wszystkich państwach członkowskich.

Porozumienie wprowadza także zmiany w celu usprawnienia współpracy między właściwymi organami w kwestiach dotyczących nadzoru zapobiegającemu praniu pieniędzy.

Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych uzgodniła stanowisko w sprawie projektów, które mają ograniczyć ryzyko w sektorze bankowym poprzez zaostrzenie wymogów kapitałowych i wzmocnienie przepisów o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Ministrowie zwrócili się do prezydencji, by rozpoczęła rozmowy z Parlamentem Europejskim, gdy tylko będzie na nie gotowy. Biorąc pod uwagę postępy w ograniczaniu ryzyka, ministrowie ponownie wyrazili wolę wypracowania postępów we wszystkich kwestiach (w tym w sprawie podziału ryzyka), o których mowa w planie działania Rady z czerwca 2016 r. na rzecz unii bankowej.

• Porozumienie Rady co do przepisów zmniejszających ryzyko (komunikat prasowy z 25 maja 2018)
• Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych (25 maja 2018)

Ministrowie przyjrzeli się postępom prac nad pakietem bankowym.

• Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych (5 grudnia 2017)

Rada uzgodniła stanowisko negocjacyjne co do proponowanej nowelizacji rozporządzenia o wymogach kapitałowych wobec unijnych banków. W nowelizacji proponuje się rozwiązania przejściowe, by złagodzić potencjalny negatywny wpływ wprowadzenia standardu MSSF 9 na wymagany regulacyjnie kapitał banków.

Teraz prezydencja Rady będzie mogła rozpocząć negocjacje w sprawie nowelizacji z Parlamentem Europejskim, gdy tylko uzgodni on swoje stanowisko.

MSSF 9 poprawia księgowanie instrumentów finansowych, gdyż nakazuje wcześnie przewidywać rezerwy na wypadek strat kredytowych. Eliminuje niedociągnięcia w przepisach o rachunkowości zidentyfikowane podczas kryzysu finansowego. Jednak większe rezerwy spowodują prawdopodobnie, że zmaleje wymagany regulacyjnie kapitał banków.

Jeżeli nowelizacja zostanie uchwalona, banki będą mogły przez 5 przejściowych lat dodać z powrotem do swojego kapitału podstawowego Tier 1 część zwiększonych rezerw (przeznaczonych na pokrywanie oczekiwanych strat kredytowych) jako kapitał dodatkowy. Dodawana w ten sposób kwota będzie w okresie przejściowym z roku na rok stopniowo maleć do zera.

Proponowane rozporządzenie przewiduje też, że w ciągu 3 lat zniknie wyłączenie ekspozycji banków na dług sektora publicznego państw członkowskich (denominowany w walucie dowolnego innego państwa członkowskiego) z limitu dużych ekspozycji.

Ponieważ MSSF 9 wejdzie w życie 1 stycznia 2018 r., Rada postanowiła wyodrębnić i w trybie pilnym rozpatrzyć przed tą datą przepisy związane z tym standardem, które pierwotnie, w listopadzie 2016 r., Komisja umieściła w projekcie nowelizacji rozporządzenia 575/2013 o wymogach kapitałowych wobec banków.

• Projekt rozporządzenia w sprawie okresu przejściowego w celu złagodzenia wpływu wprowadzenia MSSF 9 – kompromisowy tekst prezydencji (maj 2017)

Rada uzgodniła stanowisko negocjacyjne względem projektu dyrektywy nowelizującego przepisy o naprawie oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. Projekt ma określić stopień uprzywilejowania niezabezpieczonych instrumentów dłużnych w postępowaniu upadłościowym (w hierarchii wierzycieli). Teraz prezydencja Rady będzie mogła rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim, gdy tylko uzgodni on swoje stanowisko.

Projekt służy nowelizacji i rozwinięciu artykułu 108 dyrektywy o naprawie oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków, który to artykuł odnosi się obecnie do stopnia uprzywilejowania depozytów w hierarchii roszczeń w postępowaniu upadłościowym.

W myśl projektu państwa członkowskie będą musiały ustanowić jednoznaczne podporządkowanie depozytów niezabezpieczonych, przez co depozyty te w razie (grożącego lub faktycznego) upadku banku będą musiały zostać poddane umorzeniu lub konwersji.

Proponowane przepisy mają dotyczyć m.in. dużych depozytów, które nie są objęte systemem gwarancji (tj. tej ich części, która przekracza kwotę 100 000 EUR, gdyż do tej kwoty są one chronione).

Państwa członkowskie musiałyby też stworzyć nową kategorię długu: „podrzędny” dług uprzywilejowany. Obecna dyrektywa przyznaje bowiem preferencyjne traktowanie osobom fizycznym oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, ale nie precyzuje szczegółów tego traktowania.

• Projekt dyrektywy w odniesieniu do stopnia uprzywilejowania niezabezpieczonych instrumentów dłużnych w hierarchii roszczeń w postępowaniu upadłościowym – kompromisowy tekst prezydencji (maj 2017)

Grupa Robocza ds. Usług Finansowych, gromadząca w Radzie ekspertów z państw członkowskich, rozpoczęła prace nad projektami legislacyjnymi nowelizującymi przepisy o unii bankowej.

• Grupa Robocza ds. Usług Finansowych

Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych wymieniła poglądy na temat zaprezentowanych przez Komisję projektów legislacyjnych, które mają jeszcze bardziej zwiększyć odporność unijnego sektora bankowego i jego zdolność do wspierania gospodarki realnej.

Projekty nowelizacyjne zostały opublikowane 23 listopada 2016 r. Dotyczą tzw. jednolitego zbioru przepisów, czyli aktów o wymogach kapitałowych, o naprawie oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz o jednolitym mechanizmie restrukturyzacyjno-likwidacyjnym.

• Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych (6 grudnia 2016)

Rada przyjęła konkluzje pt. „Plan działania na rzecz dokończenia budowy unii bankowej”. Wskazała w nich dalsze kroki w tworzeniu unii bankowej i poprosiła Komisję o przygotowanie projektów legislacyjnych nowelizujących przepisy o unii bankowej.

• Plan działania na rzecz dokończenia budowy unii bankowej – konkluzje Rady (17 czerwca 2016)