Wijzigingen aan de bankenunieregels

De ambassadeurs bij de EU keuren op 15 februari het akkoord tussen het Raadsvoorzitterschap en het Parlement over een geheel van herziene regels ter vermindering van de risico's in de EU‑bankensector goed.

Het door de Raad en het Parlement overeengekomen pakket omvat 2 verordeningen en 2 richtlijnen, die gaan over:

• kapitaalvereisten voor banken (wijziging van Verordening 575/2013 en Richtlijn 2013/36/EU);
• herstel en afwikkeling van banken in moeilijkheden (wijziging van Richtlijn 2014/59/EU en Verordening 806/2014).

Met deze beslissing komt er een einde aan een onderhandelingsproces dat in november 2016 begon. Een eerste akkoord over de belangrijkste elementen van het bankenpakket is reeds op 4 december 2018 door de Raad bevestigd. De ambassadeurs bij de EU hebben nu het akkoord over alle risicoverminderende maatregelen goedgekeurd.

Het pakket risicoverminderende maatregelen geeft een concrete invulling aan de hervormingen die in de nasleep van de financiële crisis van 2007‑2008 op internationaal niveau zijn overeen­gekomen om de bankensector te versterken en andere problemen op het vlak van financiële stabiliteit aan te pakken. De maatregelen werden in november 2016 gepresenteerd en omvatten elementen die werden vastgesteld door het Bazels Comité voor bankentoezicht en de Raad voor financiële stabiliteit (FSB).

Als een van de kernmaatregelen ter vermindering van de risico's in het bankenstelsel voorziet het overeengekomen pakket in het versterken van het kader voor de afwikkeling van banken. Mondiaal systeemrelevante instellingen (MSI's) moeten beschikken over meer verliesabsorptie- en herkapitalisatie­capaciteit; daartoe worden vereisten inzake de kwantiteit en kwaliteit van eigen middelen en in aanmerking komende passiva (MREL) ingevoerd die zorgen voor een doeltreffend en ordelijk bail‑inproces. Het pakket voorziet tevens in voorlopige waarborgen en mogelijke extra maatregelen ten behoeve van afwikkelingsautoriteiten.

Voorts worden de kapitaalvereisten voor banken verhoogd en zo de stimulansen voor het nemen van buitensporige risico's verkleind, door de invoering van een bindende hefboomratio, een verplichte netto­stabiele­financierings­ratio en risicogevoelige regels voor de handel in effecten en derivaten.

Daarnaast bevat het bankenpakket maatregelen om de krediet­verlenings­capaciteit van banken te verbeteren en banken in staat te stellen een grotere rol op de kapitaal­markten te spelen, waaronder:

• beperking van de administratieve lasten voor kleinere en minder complexe banken, met name wat betreft de rapportage- en openbaar­makings­verplichtingen;
• versterking van de capaciteit van banken om leningen te verstrekken aan kleine en middelgrote ondernemingen en om infrastructuurprojecten te financieren.

Het bankenpakket bevat tevens een kader voor samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende autoriteiten die betrokken zijn bij het toezicht op en de afwikkeling van grens­overschrijdende bankgroepen. De overeengekomen maatregelen behouden het evenwicht uit het Raadsstandpunt wat betreft de bevoegdheden van toezichthouders in het land van herkomst en in het land van ontvangst om grensoverschrijdende kapitaal- en liquiditeits­stromen te vergemakkelijken, en zorgen ook voor een passende bescherming van deposanten, schuldeisers en financiële stabiliteit in alle lidstaten. Het akkoord bevat ook wijzigingen om de bevoegde autoriteiten beter te doen samenwerken bij het toezicht op de bestrijding van witwaspraktijken.

• Bankenunie: Ambassadeurs bij de EU keuren volledig pakket risico­verminderende maatregelen goed (persmededeling, 15/2/2019)

De Ministers van Financiën geven hun fiat aan het akkoord tussen het Oostenrijks voorzitterschap van de Raad en het Europees Parlement over essentiële maatregelen binnen een breed wetgevingspakket ter vermindering van de risico's in het bankwezen in de EU.

Hierdoor kunnen hervormingen ter versterking van de bankensector die in de nasleep van de financiële crisis van 2007-2008 zijn overeengekomen op internationaal niveau nu worden uitgevoerd en kunnen andere problemen met de financiële stabiliteit worden aangepakt. Het pakket omvat elementen die zijn overeengekomen door het Bazels Comité voor bankentoezicht en door de Raad voor financiële stabiliteit (FSB).

Routekaart voor de voltooiing van de bankenunie

De overeengekomen maatregelen geven gestalte aan 3 centrale doelstellingen van de Raad uit zijn routekaart voor de voltooiing van de bankenunie van juni 2016:

• het kader voor afwikkeling van banken versterken, met name het vereiste niveau en de vereiste kwaliteit van de achtergestelde passiva (MREL) voor een doeltreffend en ordelijk bail-inproces
• afwikkelingsautoriteiten de mogelijkheid bieden de betalingen en/of contractuele verplichtingen van een bank in afwikkeling op te schorten – het "moratoriuminstrument" – zodat de bank zich kan stabiliseren
• de kapitaalvereisten voor banken verhogen en zo de stimulansen voor het nemen van buitensporige risico's verkleinen, via invoering van een bindende hefboomratio, van een verplichte netto­stabiele­financierings­ratio en van risicogevoelige regels voor de handel in effecten en derivaten

Daarnaast bevat het bankenpakket maatregelen om de krediet­verlenings­capaciteit van banken te verbeteren en banken in staat te stellen een grotere rol op de kapitaal­markten te spelen, waaronder:

• beperking van de administratieve lasten voor kleinere en minder complexe banken, met name wat betreft de rapportage- en openbaar­makings­verplichtingen
• versterking van de capaciteit van banken om leningen te verstrekken aan kleine en middelgrote ondernemingen en om infrastructuurprojecten te financieren
• verlaging van de kosten voor het uitgeven/aanhouden van bepaalde instrumenten, zoals securitisatie-instrumenten van hoge kwaliteit of gedekte obligaties

Het bankenpakket bevat tevens een kader voor samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende autoriteiten die betrokken zijn bij het toezicht op en de afwikkeling van grens­overschrijdende bankgroepen.

De overeengekomen maatregelen behouden het evenwicht uit het Raadsstandpunt wat betreft de bevoegdheden van toezichthouders in het land van herkomst en in het land van ontvangst om grensoverschrijdende kapitaal- en liquiditeits­stromen te vergemakkelijken, en zorgen ook voor een passende bescherming van deposanten, schuldeisers en financiële stabiliteit in alle lidstaten.

Het akkoord bevat ook wijzigingen om de bevoegde autoriteiten beter te doen samenwerken bij het toezicht op de bestrijding van witwaspraktijken.

De Raad Economische en Financiële Zaken bepaalt zijn standpunt over voorstellen ter vermindering van de risico's in het bankwezen via versterking van de regels voor kapitaalvereisten en voor het herstel en de afwikkeling van banken. De ministers vragen het voorzitterschap om onderhandelingen met het Europees Parlement te starten zodra het EP daar klaar voor is. Zij herhalen dat er op basis van de vorderingen met risicovermindering, vooruitgang moet worden geboekt met alle componenten, ook risicodeling, zoals opgemerkt in de "routekaart" van de Raad voor een bankenunie van juni 2016.

• Akkoord Raad over risicoverminderende maatregelen (persmededeling, 25 mei 2018)
• Raad Economische en Financiële Zaken, 25 mei 2018

De ministers bezien de met het bankenpakket geboekte vooruitgang.

• Raad Economische en Financiële Zaken, 5 december 2017

De Raad bereikt overeenstemming over zijn onderhandelingsstandpunt over een ontwerpvoorstel tot wijziging van de regelgeving inzake kapitaalvereisten voor banken in de EU. Het voorstel voert overgangsmaatregelen in om de mogelijke negatieve gevolgen van de toepassing van IFRS 9 voor het toetsingsvermogen van banken (i.e. het eigen vermogen) te beperken.

Dankzij het akkoord kan het voorzitterschap van de Raad over het voorstel beginnen te onderhandelen met het Europees Parlement, zodra het Parlement zijn standpunt heeft bepaald.

IFRS 9 verbetert de boekhoudkundige behandeling van financiële instrumenten door het opleggen van vroegtijdige voorzieningen voor verliezen op leningen. De zwakke punten in het boekhoudkundige kader die tijdens de financiële crisis aan het licht kwamen, worden zo aangepakt. Waarschijnlijk zullen de grotere voorzieningen evenwel leiden tot een daling van het toetsingsvermogen van banken.

Als het voorstel wordt aangenomen, zullen banken tijdens een overgangsperiode van 5 jaar een deel van de toegenomen voorzieningen voor verliezen op leningen als extra kapitaal mogen toevoegen aan hun tier 1-kernkapitaal. Dat toegevoegde bedrag zal elk jaar van de overgangsperiode progressief afnemen tot nul aan het einde daarvan.

Het voorstel voorziet tevens in een geleidelijke afschaffing in 3 jaar tijd van de vrijstelling van de limiet voor grote risicoblootstellingen van banken aan schuld van overheidsinstanties van lidstaten die luidt in de valuta van een andere lidstaat.

IFRS 9 gaat in op 1 januari 2018. Daarom besluit de Raad de overgangsbepalingen in verband met IFRS 9 uit het Commissievoorstel tot wijziging van Verordening 575/2013 inzake kapitaalvereisten voor banken van november 2016 te halen en de inwerkingtreding ervan te vervroegen tot die datum.

• Ontwerpverordening betreffende de overgangsperiode ter beperking van de gevolgen van de invoering van IFRS 9 - compromis van het voorzitterschap, mei 2017

De Raad bereikt overeenstemming over zijn onderhandelingsstandpunt over een ontwerprichtlijn tot wijziging van het kader voor herstel en afwikkeling van banken door het invoeren van regels voor de rangorde van ongedekte schuldinstrumenten in insolventieprocedures (d.w.z. bankcrediteuren­rangorde). Nu kan het voorzitterschap gesprekken met het Europees Parlement aanknopen zodra het Parlement zijn eigen onderhandelingsstandpunt heeft goedgekeurd.

Het voorstel strekt tot wijziging en verbetering van artikel 108 van de richtlijn herstel en afwikkeling van banken, dat voorheen de rang van de deposito's in de insolventierangorde betrof.

Het bevat een verplichting voor de lidstaten om te voorzien in een duidelijke achterstelling van ongedekte deposito's waarvoor een "bail-in" zou gelden indien een bank omvalt of dreigt om te vallen.

De regels betreffen onder meer grote deposito's die niet onder een garantieregeling vallen, d.w.z. het gedeelte boven het bedrag van € 100 000 dat beschermd wordt door het depositogarantiestelsel.

De lidstaten moeten ook een categorie "niet-preferente" schuld van hogere rangorde invoeren, aangezien de huidige richtlijn enkel voorziet in voorrang voor natuurlijke personen en kleine en middelgrote ondernemingen, zonder dat in detail wordt ingegaan op de preferentiële behandeling.

• Ontwerprichtlijn betreffende de rang van ongedekte schuldinstrumenten in de insolventierangorde - Compromis van het voorzitterschap, mei 2017

De Groep financiële diensten van de Raad, die bestaat uit nationale deskundigen van de EU-lidstaten, begint met de bespreking van de reeks wetsvoorstellen tot wijziging van de bestaande bankenunieregels.

• Groep financiële diensten

De Raad Economische en Financiële Zaken wisselt van gedachten na een presentatie door de Europese Commissie over haar pakket wetsvoorstellen dat de veerkracht van het EU-bankwezen en zijn vermogen om de reële economie te ondersteunen verder moet verbeteren.

De voorgestelde wijzigingen, die op 23 november 2016 zijn bekendgemaakt, betreffen het single rulebook, met name de kapitaalvereisten voor de banksector en de regels inzake herstel en afwikkeling van banken, en de regels in verband met het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme.

• Raad Economische en Financiële Zaken, 6 december 2016

De Raad neemt conclusies aan over een "routekaart voor de voltooiing van de bankenunie". Het document biedt een overzicht van de volgende stappen in de bankenunie en bevat een oproep aan de Europese Commissie om te werken aan voorstellen tot wijziging van de bankenunieregels.

• Routekaart voor voltooiing van de bankenunie - Conclusies van de Raad, 17 juni 2016