Τροποποίηση των κανόνων της τραπεζικής ένωσης

Οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών μελών στην ΕΕ ενέκριναν τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ Προεδρίας του Συμβουλίου και Κοινοβουλίου επί δέσμης αναθεωρημένων κανόνων με σκοπό τη μείωση των κινδύνων στον τραπεζικό τομέα της ΕΕ.

Η δέσμη που συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο περιλαμβάνει δύο κανονισμούς και δύο οδηγίες, που αφορούν:

• τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών (τροποποιήσεις του κανονισμού 575/2013 και της οδηγίας 2013/36/ΕΕ)·
• την ανάκαμψη και εξυγίανση προβληματικών τραπεζών (τροποποιήσεις της οδηγίας 2014/59/ΕΕ και του κανονισμού 806/2014).

Με τη σημερινή απόφαση ολοκληρώνεται μια διαπραγματευτική διαδικασία που άρχισε το Νοέμβριο του 2016. Μια πρώτη συμφωνία όσον αφορά τα κύρια στοιχεία της δέσμης μέτρων για τον τραπεζικό τομέα είχε επιτευχθεί και επιβεβαιωθεί από το Συμβούλιο στις 4 Δεκεμβρίου 2018. Οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών μελών στην ΕΕ έχουν πλέον εγκρίνει τη συμφωνία ως προς όλα τα μέτρα μείωσης του κινδύνου.

Σκοπός της δέσμης για τη μείωση του κινδύνου είναι να υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν σε διεθνές επίπεδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008 ώστε να ενισχυθεί ο τραπεζικός τομέας και να λυθούν εκκρεμή προβλήματα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Οι μεταρρυθμίσεις προτάθηκαν το Νοέμβριο του 2016 και περιλαμβάνουν στοιχεία που εγκρίθηκαν από την επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία και το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΣΧΣ).

Μεταξύ των βασικών μέτρων που συμφωνήθηκαν για τη μείωση των κινδύνων του τραπεζικού συστήματος, η δέσμη ενισχύει το πλαίσιο εξυγίανσης των τραπεζών. Απαιτεί από τα παγκόσμια συστημικώς σημαντικά ιδρύματα («G-SII») να διαθέτουν μεγαλύτερη ικανότητα απορρόφησης ζημιών και ανακεφαλαιοποίησης, καθορίζοντας τις απαιτήσεις όσον αφορά το ύψος και την ποιότητα ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων (MREL), ώστε να εξασφαλίζεται αποτελεσματική και συντεταγμένη διαδικασία «διάσωσης με ίδια μέσα». Παρέχει επίσης προσωρινές εγγυήσεις καθώς και ενδεχόμενα συμπληρωματικά μέτρα για τις αρχές εξυγίανσης.

Η δέσμη επίσης ενισχύει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών για να μειωθούν τα κίνητρα ανάληψης υπερβολικών κινδύνων, συμπεριλαμβάνοντας έναν δεσμευτικό δείκτη μόχλευσης, έναν δεσμευτικό δείκτη καθαρής σταθερής χρηματοδότησης και θεσπίζοντας κανόνες ευαίσθητους σε θέματα κινδύνων για τις συναλλαγές σε κινητές αξίες και παράγωγα μέσα.

Επιπλέον, η τραπεζική δέσμη περιέχει μέτρα για τη βελτίωση της δανειοδοτικής ικανότητας των τραπεζών και για την ενίσχυση του ρόλου των τραπεζών στις κεφαλαιαγορές, όπως:

• μείωση του διοικητικού φόρτου για μικρότερες και λιγότερο σύνθετες τράπεζες, ιδίως όσον αφορά τις υποχρεώσεις αναφοράς και δημοσιοποίησης·
• ενίσχυση της ικανότητας των τραπεζών να χορηγούν δάνεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να χρηματοδοτούν έργα υποδομών·

Η δέσμη μέτρων για τις τράπεζες περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ένα πλαίσιο συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων αρχών που εμπλέκονται στην εποπτεία και την εξυγίανση διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων. Χάρη στα συμφωνηθέντα μέτρα διατηρείται η ισορροπία που είχε επιτευχθεί με τη θέση του Συμβουλίου μεταξύ των αρμοδιοτήτων των εποπτικών αρχών των κρατών καταγωγής και των κρατών υποδοχής προκειμένου να διευκολύνεται η διασυνοριακή ροή κεφαλαίων και ρευστών, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκές επίπεδο προστασίας καταθετών και πιστωτών και χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε όλα τα κράτη μέλη. Η συμφωνία εισάγει επίσης τροποποιήσεις για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ αρμοδίων αρχών στα θέματα που συνδέονται με την εποπτεία δραστηριοτήτων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

• Τραπεζική Ένωση: Οι μόνιμοι αντιπρόσωποι των κρατών μελών στην ΕΕ ενέκριναν πλήρη δέσμη μέτρων μείωσης του κινδύνου (δελτίο τύπου, 15/2/2019)

Οι υπουργοί Οικονομικών εγκρίνουν τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της αυστριακής Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα κύρια μέτρα μιας ολοκληρωμένης νομοθετικής δέσμης που έχει στόχο τη μείωση των κινδύνων στον τραπεζικό κλάδο της ΕΕ.

Σκοπός των προτάσεων είναι να τεθούν σε εφαρμογή μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν σε διεθνές επίπεδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2008, προκειμένου να ενισχυθεί ο τραπεζικός κλάδος και να αντιμετωπιστούν εκκρεμείς προκλήσεις για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Οι προτάσεις παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 2016 και περιλαμβάνουν στοιχεία που έχουν συμφωνηθεί από την Επιτροπή της Βασιλείας για την Τραπεζική Εποπτεία και το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΣΧΣ).

Οδικός χάρτης για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης

Τα μέτρα που συμφωνήθηκαν ανταποκρίνονται σε τρεις από τους κύριους στόχους που ορίζονται στον οδικό χάρτη του Συμβουλίου για την ολοκλήρωση της τραπεζικής Ένωσης, ο οποίος εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2016:

• ενίσχυση του πλαισίου εξυγίανσης των τραπεζών, ιδίως του απαραίτητου επιπέδου και της ποιότητας της κατάταξης των υποχρεώσεων (ελάχιστη απαίτηση ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων) με σκοπό την αποτελεσματική και ομαλή «διάσωση με ίδια μέσα»
• θέσπιση του «εργαλείου αναστολής», δηλαδή της δυνατότητας των αρχών εξυγίανσης να αναστέλλουν τις πληρωμές και/ή τις συμβατικές υποχρεώσεις μιας τράπεζας υπό εξυγίανση, ώστε να συνεισφέρουν στη σταθεροποίηση της κατάστασης της συγκεκριμένης τράπεζας
• ενίσχυση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις τράπεζες, προκειμένου να μειωθούν τα κίνητρα για την ανάληψη υπερβολικών κινδύνων, με τον καθορισμό δεσμευτικού δείκτη μόχλευσης και δεσμευτικού δείκτη καθαρής σταθερής χρηματοδότησης και με τη θέσπιση κανόνων για τις συναλλαγές σε κινητές αξίες και παράγωγα οι οποίοι θα είναι ευαίσθητοι στους κινδύνους

Επιπλέον, η δέσμη μέτρων για τις τράπεζες περιέχει μέτρα που έχουν ως στόχο να βελτιώσουν τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών και να τους επιτρέψουν να κατέχουν σημαντικότερο ρόλο στις κεφαλαιαγορές, όπως:

• μείωση του διοικητικού φόρτου για μικρότερες και λιγότερο σύνθετες τράπεζες, ιδίως όσον αφορά τις υποχρεώσεις αναφοράς και δημοσιοποίησης·
• ενίσχυση της ικανότητας των τραπεζών να χορηγούν δάνεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να χρηματοδοτούν έργα υποδομών·
• μείωση του κόστους έκδοσης/κατοχής ορισμένων μέσων, π.χ. μέσων τιτλοποίησης υψηλής ποιότητας και καλυμμένων ομολόγων

Η δέσμη μέτρων για τις τράπεζες περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ένα πλαίσιο συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων αρχών που εμπλέκονται στην εποπτεία και την εξυγίανση των διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων.

Χάρη στα συμφωνηθέντα μέτρα διατηρείται η ισορροπία που είχε επιτευχθεί με τη θέση του Συμβουλίου μεταξύ των αρμοδιοτήτων των εποπτικών αρχών των κρατών καταγωγής και των κρατών υποδοχής προκειμένου να διευκολύνεται η διασυνοριακή ροή κεφαλαίων και ρευστών, εξασφαλίζοντας παράλληλα επαρκές επίπεδο προστασίας καταθετών και πιστωτών και χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε όλα τα κράτη μέλη.

Η συμφωνία εισάγει επίσης τροποποιήσεις για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ αρμοδίων αρχών στα θέματα που συνδέονται με την εποπτεία των δραστηριοτήτων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων καθορίζει τη θέση του επί των προτάσεων για τη μείωση των κινδύνων στον τραπεζικό κλάδο μέσω ενισχυμένων κανόνων για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και την ανάκαμψη και εξυγίανση των τραπεζών. Οι υπουργοί ζητούν από την Προεδρία να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις είναι και εκείνο έτοιμο. Με βάση την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη μείωση των κινδύνων, οι υπουργοί επαναλαμβάνουν τη δέσμευσή τους να δώσουν ώθηση σε όλες τις συνιστώσες που αναφέρονται στον οδικό χάρτη που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2016 για την τραπεζική ένωση, συμπεριλαμβανομένου του καταμερισμού των κινδύνων.

• Συμφωνία του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα μείωσης του κινδύνου (δελτίο τύπου, 25 Μαΐου 2018)
• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 25 Μαΐου 2018

Οι υπουργοί εξετάζουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη δέσμη μέτρων για τις τράπεζες.

• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 5 Δεκεμβρίου 2017

Στις 16 Ιουνίου 2017 το Συμβούλιο καθορίζει τη διαπραγματευτική του θέση όσον αφορά το σχέδιο πρότασης για την τροποποίηση του κανονισμού σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις τράπεζες της ΕΕ. Η τροποποίηση θεσπίζει μεταβατικά μέτρα για τον μετριασμό των ενδεχόμενων αρνητικών επιπτώσεων που μπορεί να προκύψουν για το ρυθμιστικό κεφάλαιο των τραπεζών μετά την εισαγωγή του ΔΠΧΑ 9.

Η συμφωνία επιτρέπει στην Προεδρία του Συμβουλίου να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την πρόταση, μόλις καθορίσει και εκείνο τη διαπραγματευτική του θέση.

Το ΔΠΧΑ 9 βελτιώνει την λογιστική των χρηματοπιστωτικών μέσων, επιβάλλοντας την υποχρέωση έγκαιρης πρόβλεψης για απώλειες από δάνεια. Διορθώνει τις αδυναμίες του λογιστικού πλαισίου που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ωστόσο, η αύξηση των προβλέψεων είναι πιθανόν να επιφέρει μείωση του ρυθμιστικού κεφαλαίου των τραπεζών.

Αφού εγκριθεί, η πρόταση θα δώσει στις τράπεζες τη δυνατότητα να επαναφέρουν στο κεφάλαιο «κοινών μετοχών της κατηγορίας 1» ένα μέρος των αυξημένων προβλέψεων για ζημίες από δάνεια ως πρόσθετο κεφάλαιο για μεταβατική περίοδο πέντε ετών. Το πρόσθετο αυτό ποσό θα μειώνεται σταδιακά κάθε έτος της μεταβατικής περιόδου μέχρι να μηδενιστεί στο τέλος της.

Η πρόταση προβλέπει επίσης τριετή σταδιακή κατάργηση της εξαίρεσης από το όριο μεγάλου χρηματοδοτικού ανοίγματος για τα ανοίγματα τραπεζών προς χρέος του δημόσιου τομέα κρατών μελών εκφρασμένο στο νόμισμα οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους.

Καθώς το ΔΠΧΑ 9 θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2018, το Συμβούλιο αποφασίζει να διαχωρίσει τις μεταβατικές διατάξεις που αφορούν το ΔΠΧΑ 9 από την πρόταση της Επιτροπής, του Νοεμβρίου του 2016, για την τροποποίηση του κανονισμού 575/2013 σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις τράπεζες και να επισπεύσει για την ημερομηνία αυτή την έναρξη ισχύος τους.

• Σχέδιο κανονισμού όσον αφορά τη μεταβατική περίοδο για τον μετριασμό των επιπτώσεων από την εισαγωγή του ΔΠΧΑ 9 - Συμβιβαστικό κείμενο της Προεδρίας, Μάιος 2017

Στις 16 Ιουνίου 2017 το Συμβούλιο καθορίζει τη διαπραγματευτική του θέση όσον αφορά το σχέδιο οδηγίας που τροποποιεί το πλαίσιο ανάκαμψης και εξυγίανσης των τραπεζών, θεσπίζοντας κανόνες για την κατάταξη των μη εξασφαλισμένων χρεωστικών μέσων στο πλαίσιο των διαδικασιών αφερεγγυότητας (δηλαδή την ιεράρχηση των πιστωτών των τραπεζών). Η συμφωνία δίνει τη δυνατότητα στην προεδρία του Συμβουλίου να αρχίσει συνομιλίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις καθορίσει και εκείνο τη δική του διαπραγματευτική θέση.

Η πρόταση τροποποιεί και ενισχύει το άρθρο 108 της οδηγίας για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών, το οποίο αφορούσε προηγουμένως την κατάταξη των καταθέσεων στην πτωχευτική ιεραρχία.

Πιο συγκεκριμένα, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να θεσπίσουν σαφή κατάταξη των μη εξασφαλισμένων καταθέσεων που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για «διάσωση με ίδια μέσα» σε περίπτωση χρεοκοπίας ή πιθανής χρεοκοπίας μιας τράπεζας.

Οι κανόνες αυτοί αφορούν, μεταξύ άλλων, τις μεγάλες καταθέσεις που δεν καλύπτονται από σύστημα εγγύησης, δηλαδή το τμήμα των καταθέσεων πάνω από το όριο των 100 000 € που προστατεύεται από το σύστημα εγγύησης καταθέσεων.

Τα κράτη μέλη θα υποχρεωθούν να δημιουργήσουν μια νέα κατηγορία «μη προνομιούχων» χρεωστικών μέσων με υψηλή εξοφλητική προτεραιότητα, καθώς η ισχύουσα οδηγία προέβλεπε μεν προτιμησιακή αντιμετώπιση για τα φυσικά πρόσωπα και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αλλά δεν την διευκρίνιζε λεπτομερώς.

• Σχέδιο οδηγίας για την κατάταξη των μη εξασφαλισμένων χρεωστικών μέσων στην πτωχευτική ιεραρχία — Συμβιβαστική πρόταση της Προεδρίας, Μάιος 2017

Η Ομάδα «Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες» του Συμβουλίου, η οποία απαρτίζεται από εθνικούς εμπειρογνώμονες των κρατών μελών της ΕΕ, αρχίζει να επεξεργάζεται τη δέσμη νομοθετικών προτάσεων για την τροποποίηση των ισχυόντων κανόνων της τραπεζικής ένωσης.

• Ομάδα «Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες»

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει στο Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων τη δέσμη των νομοθετικών προτάσεών της για την περαιτέρω βελτίωση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού κλάδου της ΕΕ και της ικανότητάς του να στηρίζει την πραγματική οικονομία. Το Συμβούλιο πραγματοποιεί στη συνέχεια ανταλλαγή απόψεων.

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις, που δημοσιεύτηκαν στις 23 Νοεμβρίου 2016, καλύπτουν το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων, δηλαδή τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τον τραπεζικό κλάδο, τους κανόνες για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών και τους κανόνες για τον ενιαίο μηχανισμό εξυγίανσης.

• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 6 Δεκεμβρίου 2016

Κατά τη σύνοδό του στις 17 Ιουνίου, το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα με τίτλο «Οδικός χάρτης για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης». Στο έγγραφο γίνεται επισκόπηση των επόμενων βημάτων στο πλαίσιο της τραπεζικής ένωσης και καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί προτάσεις για την τροποποίηση των κανόνων της τραπεζικής ένωσης.

• Οδικός χάρτης για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης - Συμπεράσματα του Συμβουλίου, 17 Ιουνίου 2016