Edukacja na rzecz wzrostu gospodarczego i włączenia społecznego
The EU wants to equip its citizens with the skills needed in the labour market by reducing early school leave and upholding tertiary level education.
Każdy kraj samodzielnie decyduje o swoim systemie kształcenia i szkolenia. UE służy jednak ważnym wsparciem. Zachęca państwa członkowskie do współpracy i wymiany sprawdzonych rozwiązań oraz uzupełnia krajowe działania i reformy.
Stan naszych umiejętności
Według OECD:
- 20% pracowników w UE ma poważne braki umiejętności, w tym niską umiejętność czytania ze zrozumieniem i liczenia
- 25% dorosłych Europejczyków nie potrafi skutecznie korzystać z technologii informacyjno-komunikacyjnych.
Skąd pomysł?
Wyższy wzrost gospodarczy i większe zatrudnienie w UE zależą przede wszystkim od tego, czy jej obywatele będą dysponowali umiejętnościami niezbędnymi na rynku pracy. Dlatego w unijnej strategii na rzecz wzrostu „Europa 2020” wskazano państwom członkowskim 2 cele edukacyjne na 2020 r.:
- ograniczyć odsetek osób przedwcześnie kończących naukę do poniżej 10%
- sprawić, by co najmniej 40% osób w wieku 30–34 lat miało ukończone studia wyższe.
Kształcenie i szkolenie mogą też pomóc zapobiegać ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, podtrzymywać wartości ogólnoludzkie i obywatelskie i zwalczać wszelkie formy dyskryminacji. W reakcji na zamachy terrorystyczne w Paryżu i Danii ministrowie zgodzili się, że należy:
- dbać, by dzieci i młodzież nabywali umiejętności obywatelskich i międzykulturowych
- zwiększyć umiejętność krytycznego myślenia i korzystania z mediów
- wspierać edukację dzieci defaworyzowanych
- propagować dialog międzykulturowy.
W Radzie
Cele współpracy w UE
W 2009 r. Rada przyjęła strategiczne ramy w dziedzinie kształcenia i szkolenia „ET 2020”. Ściśle wiążą się one z założeniami strategii „Europa 2020”. Określają cele i organizację europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia do 2020 r.
W listopadzie 2015 r. Rada i Komisja Europejska przyjęły sprawozdanie z realizacji tych celów. Zawiera ono także program prac na kolejnych 5 lat w sześciu priorytetowych dziedzinach:
- rozwijanie odpowiednich i dobrych jakościowo umiejętności w ramach uczenia się przez całe życie
- propagowanie edukacji włączającej, równości i niedyskryminacji
- bardziej otwarta i innowacyjna edukacja, w pełni wykorzystująca zdobycze epoki cyfrowej
- większe wsparcie dla nauczycieli i szkoleniowców
- większa przejrzystość umiejętności i kwalifikacji, ułatwiająca dalszą naukę i mobilność
- wspieranie zrównoważonych inwestycji, jakości i efektywności w systemach kształcenia i szkolenia.
- Strategiczne ramy kształcenia i szkolenia („ET 2020”)
- Nowe priorytety współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia (23 listopada 2015)
Obecne prace
1. Rozwijanie odpowiednich i dobrych jakościowo umiejętności
W listopadzie 2017 r. Rada przyjęła konkluzje o rozwoju szkół i doskonałym poziomie nauczania. W konkluzjach wskazała kilka priorytetów, takich jak:
- zapewnienie ogólnodostępnej i włączającej edukacji charakteryzującej się wysoką jakością
- wzmocnienie pozycji nauczycieli i liderów edukacyjnych
- przechodzenie na bardziej skuteczne, sprawiedliwe i efektywne zarządzanie.
Także w listopadzie 2017 r. Rada przyjęła konkluzje o odnowionym programie dla szkolnictwa wyższego. Chodzi o modernizację tego sektora, tak by nadążał za szybko zmieniającym się otoczeniem.
W maju 2017 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie. Mają one zwiększyć przejrzystość, porównywalność i możliwość przenoszenia kwalifikacji w Europie, gdyż ustanawiają wspólne ramy referencyjne dla krajowych systemów kwalifikacji. Zalecenie ma też pomóc unowocześnić systemy kształcenia i szkolenia oraz zwiększyć szanse na zatrudnienie, mobilność i integrację społeczną pracowników i osób uczących się.
W listopadzie 2016 r. Rada przyjęła rezolucję w sprawie nowego programu na rzecz umiejętności wskazującą, czym Rada zamierza kierować się w pracach w tej dziedzinie. Dokument promuje inwestowanie w ludzi przez całe ich życie i obejmuje m.in. następujące kwestie:
- rozwój umiejętności
- wzajemne uznawanie kwalifikacji
- wsparcie zarówno dla kształcenia i szkolenia zawodowego, jak i dla szkolnictwa wyższego
- sposoby wykorzystania pełnego potencjału gospodarki cyfrowej.
W maju 2016 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie rozwijania – poprzez kształcenie i szkolenie – umiejętności korzystania z mediów i umiejętności krytycznego myślenia. W konkluzjach tych podkreśliła fundamentalną rolę kształcenia i szkolenia, dzięki którym młodzi ludzie uczą się korzystać z mediów i stają się odpowiedzialnymi obywatelami.
W listopadzie 2015 r. Komisja Europejska przedstawiła Radzie roczną analizę wzrostu gospodarczego na 2016 r., tym samym rozpoczynając się europejski semestr 2016. W analizie stwierdziła, że aby zwiększać innowacje i konkurencyjność oraz zapobiegać bezrobociu, należy wyposażać ludzi w odpowiednie umiejętności. Zaapelowała o przeorientowanie systemów kształcenia i szkolenia na wyniki.
2. Propagowanie edukacji włączającej
W listopadzie 2016 r. Rada osiągnęła porozumienie polityczne co do zalecenia w sprawie nowych możliwości dla dorosłych w ramach zaproponowanej przez Komisję gwarancji umiejętności. Ma ona dać szansę nisko wykwalifikowanym dorosłym na zdobycie umiejętności, wiedzy i kompetencji istotnych dla rynku pracy i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
W lutym 2016 r. Rada przyjęła rezolucję w sprawie promowania w UE rozwoju społeczno-gospodarczego i włączenia poprzez edukację. Rezolucja skupia się na:
- środkach zapewniających ukierunkowane inwestycje w edukację
- sposobach zaradzenia niedoborom umiejętności z myślą o przywróceniu zatrudnienia i wsparciu wzrostu gospodarczego w Europie
- roli edukacji w promowaniu aktywności obywatelskiej i włączenia społecznego.
W listopadzie 2015 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie ograniczania zjawiska wczesnego kończenia nauki. Zwróciła uwagę na następujące czynniki:
- defaworyzację, m.in. dzieci ze środowisk migracyjnych, dzieci romskich i dzieci o specjalnych potrzebach
- kształt systemów edukacji oraz m.in. przemoc i nękanie w szkole czy metody i programy nauczania.
Ministrowie zaapelowali, by każdy młody człowiek miał równy dostęp do dobrej jakościowo edukacji. Zwrócili się do państw członkowskich i Komisji, by za pomocą unijnych instrumentów wspierały działania ograniczające zjawisko wczesnego kończenia nauki.
W listopadzie 2015 r. Rada omówiła także strategie, które mają pomóc w integracji osób pochodzących ze środowisk migracyjnych. Uznała, że należy skupić się na:
- zapewnieniu skutecznej nauki języka państwa przyjmującego
- szybkiej i skutecznej ocenie i walidacji wcześniej nabytych kwalifikacji
- systematycznym promowaniu wspólnych wartości europejskich
- przygotowaniu nauczycieli, uczniów i rodziców na większą różnorodność w szkołach.
W związku z deklaracją paryską z marca 2015 r. prezydencja holenderska skupi się także na tym, by poprzez edukację promować poczucie obywatelstwa i wspólne wartości.