Εκπαίδευση με στόχο την οικονομική ανάπτυξη και την ένταξη
The EU wants to equip its citizens with the skills needed in the labour market by reducing early school leave and upholding tertiary level education.
Κάθε χώρα είναι υπεύθυνη για το οικείο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ωστόσο, η ΕΕ κατέχει θεμελιώδη υποστηρικτικό ρόλο. Ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ κρατών μελών και συμπληρώνει τις προσπάθειες και μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών.
Βασικά αριθμητικά στοιχεία
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ:
- το 20% του εργατικού δυναμικού της ΕΕ εξακολουθεί να υπολείπεται σοβαρά σε δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένων των δεξιοτήτων ανάγνωσης, γραφής και αριθμητικής
- το 25% των ευρωπαίων ενηλίκων δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών
Γιατί είναι αυτό αναγκαίο ;
Προκειμένου να βελτιωθεί η οικονομική ανάπτυξη και η απασχόληση στην ΕΕ, είναι απολύτως αναγκαίο να διαθέτουν οι πολίτες της ΕΕ τις απαραίτητες δεξιότητες για να επιτύχουν στην αγορά εργασίας. Προς τούτο, η στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη ("Ευρώπη 2020"), έχει θέσει δύο στόχους που τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιτύχουν έως το 2020 στον τομέα της εκπαίδευσης:
- να μειώσουν την πρόωρη αποχώρηση από το σχολείο σε ποσοστό χαμηλότερο του 10%
- να εξασφαλίσουν ότι τουλάχιστον το 40% των ατόμων ηλικίας 30-34 ετών ολοκληρώνουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση
Η εκπαίδευση και η κατάρτιση μπορούν επίσης να συμβάλουν στην πρόληψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, στη διαφύλαξη των ανθρωπίνων και κοινωνικών αξιών και στην καταπολέμηση των διακρίσεων κάθε μορφής. Αντιδρώντας στις τρομοκρατικές επιθέσεις που σημειώθηκαν στο Παρίσι και τη Δανία, οι υπουργοί της ΕΕ συμφώνησαν ότι είναι αναγκαίο:
- να υπάρξει μέριμνα ώστε τα παιδιά και οι νέοι να αποκτούν κοινωνικές και διαπολιτισμικές δεξιότητες
- να ενισχυθεί η κριτική σκέψη και η εξοικείωση με τα ψηφιακά μέσα
- να ενισχυθεί η εκπαίδευση των μειονεκτούντων παιδιών
- να προαχθεί ο διαπολιτισμικός διάλογος
Στο πλαίσιο του Συμβουλίου
Καθορισμός των στόχων της ευρωπαϊκής συνεργασίας
Το 2009, το Συμβούλιο ενέκρινε στρατηγικό πλαίσιο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση ("ΕΚ 2020"). Το πλαίσιο αυτό, το οποίο συνδέεται στενά με τους στόχους της στρατηγικής "Ευρώπη 2020", καθορίζει τους στόχους και την οργάνωση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης έως το 2020.
Τον Νοέμβριο του 2015, το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσαν έκθεση σχετικά με την πρόοδο που είχε σημειωθεί σε σχέση με τους στόχους αυτούς. Στην έκθεση αυτή καθορίσθηκε επίσης το πρόγραμμα εργασιών για τα επόμενα 5 έτη και προσδιορίσθηκαν έξι τομείς προτεραιότητας:
- ανάπτυξη κατάλληλων δεξιοτήτων υψηλής ποιότητας μέσω της δια βίου μάθησης
- προώθηση μιας ανοικτής σε όλους εκπαίδευσης, της ισότητας και της μη διακριτικής μεταχείρισης
- πιο ανοικτή και καινοτόμος εκπαίδευση, απολύτως εντεταγμένη στην ψηφιακή εποχή
- μεγαλύτερη στήριξη προς τους διδάσκοντες και τους εκπαιδευτές
- βελτίωση της διαφάνειας των δεξιοτήτων και προσόντων, ώστε να διευκολύνονται περισσότερο η εκμάθηση και η κινητικότητα
- προώθηση των βιώσιμων επενδύσεων, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης
- Στρατηγικό πλαίσιο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση (EΚ 2020)
- Νέες προτεραιότητες για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, 23 Νοεμβρίου 2015
Τομείς δραστηριότητας σήμερα
1. Ανάπτυξη κατάλληλων δεξιοτήτων υψηλής ποιότητας
Τον Νοέμβριο του 2017 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την ανάπτυξη των σχολείων και την άριστη διδασκαλία. Στα συμπεράσματα επισημαίνονται ορισμένες προτεραιότητες μεταξύ των οποίων:
- εξασφάλιση ποιοτικής και ανοικτής εκπαίδευσης για όλους
- ενίσχυση του ρόλου των εκπαιδευτικών και των διευθυντών των σχολείων
- στροφή προς μια πιο αποτελεσματική, ισότιμη και αποδοτική διακυβέρνηση.
Επίσης, τον Νοέμβριο του 2017, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με ένα νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο γενικός στόχος είναι ο εκσυγχρονισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, έτσι ώστε να συμβαδίζει με το ταχέως εξελισσόμενο περιβάλλον.
Τον Μάιο του 2017, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντωνγια τη δια βίου μάθηση. Στόχος του είναι να βελτιώσει τη διαφάνεια, τη συγκρισιμότητα και τη δυνατότητα μεταφοράς των επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρη την Ευρώπη, με τη δημιουργία κοινού πλαισίου αναφοράς για τα εθνικά συστήματα επαγγελματικών προσόντων. Η σύσταση επιδιώκει επίσης να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και στην αύξηση της απασχολησιμότητας, της κινητικότητας και της κοινωνικής ενσωμάτωσης εργαζομένων και εκπαιδευομένων.
Τον Νοέμβριο του 2016, το Συμβούλιο εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με ένα νέο θεματολόγιο δεξιοτήτων όπου επισημαίνονται τα κυριότερα θέματα με τα οποία θα ασχοληθεί. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην προώθηση της διά βίου επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό και καλύπτει διάφορους τομείς όπως:
- ανάπτυξη δεξιοτήτων
- αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων
- υποστήριξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
- τρόποι αξιοποίησης του πλήρους δυναμικού της ψηφιακής οικονομίας
Τον Μάιο του 2016, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με την ανάπτυξη του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας και την κριτική σκέψη μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Στα συμπεράσματα τονίζεται ο θεμελιώδης ρόλος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προκειμένου να εξοικειωθούν οι νέοι με τα μέσα ενημέρωσης και να γίνουν υπεύθυνοι μελλοντικοί πολίτες.
Τον Νοέμβριο του 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο την ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης του 2016, η οποία σηματοδοτεί την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου του 2016. Στην επισκόπηση αναφέρεται ότι είναι σημαντικό να παρέχονται στους ενδιαφερόμενους οι αναγκαίες δεξιότητες με σκοπό την τόνωση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας και την πρόληψη της ανεργίας. Ζητείται επίσης να μεταρρυθμιστούν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης με γνώμονα την απόδοση.
2. Προώθηση μιας ανοικτής σε όλους εκπαίδευσης
Τον Νοέμβριο του 2016, το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία ως προς μία σύσταση για τη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους ενηλίκους, στο πλαίσιο της εγγύησης δεξιοτήτων που έχει προταθεί από την Επιτροπή. Στόχος είναι να παρέχεται η ευκαιρία σε ενηλίκους με περιορισμένα προσόντα να αποκτούν μια δέσμη δεξιοτήτων, γνώσεων και ικανοτήτων κατάλληλων για την αγορά εργασίας και την ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία.
Τον Φεβρουάριο του 2016, το Συμβούλιο εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και τη συμμετοχικότητα στην ΕΕ μέσω της εκπαίδευσης. Τα κυριότερα θέματα του ψηφίσματος είναι:
- μέτρα για στοχευμένες επενδύσεις στην εκπαίδευση
- ο καλύτερος δυνατός τρόπος αντιμετώπισης της έλλειψης δεξιοτήτων για την αναζωογόνηση της απασχόλησης και υποστήριξης της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρώπη
- ο ρόλος της εκπαίδευσης στην προώθηση της ιδιότητας του πολίτη και της κοινωνικής ένταξης
Τον Νοέμβριο του 2015 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τη μείωση της πρόωρης αποχώρησης από το σχολείο. Τόνισε το ρόλο που διαδραματίζουν:
- οι δυσμενείς καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με μεταναστευτικές καταβολές, των παιδιών Ρομά και των παιδιών με ειδικές ανάγκες
- ο σχεδιασμός των εκπαιδευτικών συστημάτων και οι παράγοντες όπως η βία και ο εκφοβισμός, οι εκπαιδευτικές μέθοδοι ή τα προγράμματα σπουδών
Οι υπουργοί ζήτησαν να εξασφαλισθεί για όλους τους νέους ίση πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση. Κάλεσαν τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εκμεταλλευθούν τις δυνατότητες χρηματοδότησης που προσφέρουν τα μέσα της ΕΕ για τη στήριξη των μέτρων μείωσης της πρόωρης απομάκρυνσης από το σχολείο.
Εξάλλου τον Νοέμβριο του 2015 το Συμβούλιο εξέτασε στρατηγικές για την ένταξη των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Σε γενικά πλαίσια, οι υπουργοί αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στα εξής :
- εξασφάλιση αποτελεσματικής εκμάθησης της γλώσσας της χώρας υποδοχής
- ταχεία και αποτελεσματική αξιολόγηση και επικύρωση των προσόντων που έχουν ήδη αποκτηθεί
- συστηματική προώθηση των κοινών ευρωπαϊκών αξιών
- προετοιμασία εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων στη μεγαλύτερη διαφορετικότητα στα σχολεία
Η ολλανδική Προεδρία θα εστιάσει επίσης στην προαγωγή της ιδιότητας του πολίτη και των θεμελιωδών αξιών μέσω της εκπαίδευσης, σύμφωνα με τη δήλωση των Παρισίων (Μάρτιος 2015).