Pakt o migracji i azylu: kalendarium

Rada przyjęła szereg aktów ustawodawczych w celu zreformowania unijnych ram prawnych regulujących zarządzanie migracją i azylem.

Akty te ustanawiają zbiór przepisów, które pomogą:

• zarządzać napływem migrantów w uporządkowany sposób
• stworzyć skuteczne i jednolite procedury
• zapewnić sprawiedliwy podział obciążeń między państwami członkowskimi.

• Rada przyjmuje unijny pakt o migracji i azylu (komunikat prasowy z 14 maja 2024)

Przedstawiciele państw członkowskich UE (Coreper) zatwierdzili dzisiaj wstępne porozumienie, które prezydencja Rady i Parlament Europejski osiągnęły 20 grudnia 2023 r. co do pięciu kluczowych aktów (z paktu o azylu i migracji) reformujących unijny system azylowo-migracyjny.

Coreper zatwierdził także trzy akty azylowo-migracyjne, co do których Rada i Parlament porozumiały się już w 2022 r. Te trzy akty to:

• zmiana dyrektywy o warunkach przyjmowania
• nowelizacja rozporządzenia w sprawie kwalifikowania
• rozporządzenie ustanawiające unijne ramy przesiedleń.

• Reforma w dziedzinie migracji i azylu: przedstawiciele państw UE zatwierdzają porozumienie z Parlamentem (komunikat prasowy z 8 lutego 2024)

W pięciu unijnych aktach prawnych, których dotyczy porozumienie osiągnięte przez prezydencję hiszpańską i Parlament, zajęto się wszystkimi aspektami zarządzania azylem i migracją. Są to np.:

• kontrola przesiewowa migrantów o nieuregulowanym statusie w chwili ich przybycia do UE
• pobieranie danych biometrycznych
• procedury składania i rozpatrywania wniosków azylowych
• określenie, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o azyl
• współpraca i solidarność między państwami członkowskimi oraz sposoby radzenia sobie z sytuacjami kryzysowymi, w tym z instrumentalnym traktowaniem migrantów.

• Przełomowe porozumienie Rady i Parlamentu co do reformy systemu azylowo-migracyjnego UE

Prezydencja przedstawiła ministrom sprawozdanie z postępu prac nad wszystkimi projektami ustawodawczymi tworzącymi pakt o azylu i migracji.

Rada i Parlament Europejski prowadzą obecnie tzw. negocjacje trójstronne w sprawie pięciu dossier ustawodawczych. Wszystkie one razem zreformują wspólny europejski system azylowy i doprowadzą do powstania wspólnych unijnych ram obejmujących wszystkie aspekty zarządzania azylem i migracją. Obie instytucje chcą zakończyć negocjacje i formalnie przyjąć różne projekty ustawodawcze przed końcem obecnej kadencji.

Ministrowie zapoznali się również ze stanem prac nad zewnętrznym wymiarem migracji. Chodzi o unijne polityki służące stawianiu czoła wyzwaniom migracyjnym, z którymi mierzą się zarówno UE, jak i inne kontynenty i kraje. Komisja przedstawiła aktualne informacje na temat postępów osiągniętych we współpracy z partnerskimi państwami trzecimi.

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (4–5 grudnia 2023)

Przedstawiciele państw członkowskich UE osiągnęli porozumienie co do ostatniego elementu wspólnej europejskiej polityki azylowej i migracyjnej.

Państwa członkowskie sfinalizowały mandat do negocjacji dotyczących rozporządzenia o sytuacjach kryzysowych (w tym instrumentalizacji migracji) i o sytuacjach siły wyższej w dziedzinie migracji i azylu. Stanowisko to będzie punktem wyjścia do negocjacji między prezydencją Rady a Parlamentem Europejskim.

• Polityka migracyjna: Rada uzgadnia mandat co do unijnych przepisów o sytuacjach kryzysowych (komunikat prasowy z 4 października 2023)

Rada wypracowała porozumienie co do dwóch ważnych projektów rozporządzeń o azylu i migracji.

Rozporządzenie o procedurze azylowej

Rozporządzenie o procedurze azylowej ustanawia w całej UE wspólną procedurę, którą państwa członkowskie stosowałyby wobec osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.

Rozporządzenie o zarządzaniu azylem i migracją

Rozporządzenie o zarządzaniu azylem i migracją, jeśli zostanie uzgodnione, powinno zastąpić obecne rozporządzenie dublińskie. Przepisy dublińskie wskazują, do którego państwa członkowskiego należy rozpatrzenie wniosku azylowego. Nowe rozporządzenie uprości te przepisy i skróci terminy.

Aby odpowiednio zrównoważyć obecny system, w którym kilka państw członkowskich jest odpowiedzialnych za zdecydowaną większość wniosków azylowych, proponuje się nowy mechanizm solidarnościowy: prosty, przewidywalny i praktyczny. Nowe przepisy łączą obowiązkową solidarność z przysługującą państwom członkowskim elastycznością co do rodzaju indywidualnego wkładu.

• Polityka migracyjna: Rada porozumiała się w sprawie kluczowych przepisów o azylu i migracji (komunikat prasowy z 8 czerwca 2023)

Rada zatwierdziła mandaty negocjacyjne w sprawie dwóch aktów prawnych dotyczących azylu i migracji, w oparciu o wnioski ustawodawcze przedstawione przez Komisję w ramach paktu o migracji i azylu:

• rozporządzenia w sprawie Eurodac mającego pomóc państwom członkowskim lepiej monitorować sytuację osób ubiegających się o azyl i osób o nieuregulowanym statusie znajdujących się w UE
• rozporządzenia w sprawie kontroli przesiewowej, które przyczyni się do wzmocnienia kontroli osób na granicach zewnętrznych.

Poza tym grupa 21 państw członkowskich i państw stowarzyszonych potwierdziła przyjęcie deklaracji w sprawie solidarności, przewidującej mechanizm dobrowolnego wkładu solidarnościowego w postaci relokacji lub innych rodzajów wkładów, zwłaszcza finansowych.

• Rada zatwierdza mandaty negocjacyjne w sprawie Eurodac i kontroli przesiewowej, a 21 państw przyjmuje deklarację w sprawie solidarności (komunikat prasowy z 22 czerwca 2022)
• Systemy IT do walki z przestępczością i ochrony granic UE (podsumowanie informacyjne)

Od 19 stycznia 2022 r. Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (AUEA) zastąpi Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO).

Nowa agencja jest odpowiedzialna za poprawę funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego – będzie zapewniać państwom członkowskim wzmocnioną pomoc operacyjną i techniczną oraz dbać o większą zbieżność ocen wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.

• Agencja UE ds. Azylu (strona internetowa)

Rada przyjęła rozporządzenie ustanawiające Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu. Jego celem jest usprawnienie stosowania polityki azylowej w UE. Ma temu służyć przekształcenie obecnego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) w pełnoprawną unijną agencję.

Agencja będzie odpowiedzialna za poprawę funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Będzie:

• zapewniać państwom członkowskim wzmocnioną pomoc operacyjną i techniczną
• dbać o większą zbieżność ocen wniosków o ochronę międzynarodową.

• Pakt o migracji i azylu: Rada przyjmuje rozporządzenie o unijnej agencji azylowej (komunikat prasowy z 9 grudnia 2021)

Przedstawiciele prezydencji i Parlamentu Europejskiego osiągnęli wstępne porozumienie w sprawie rozporządzenia o unijnej agencji azylowej.

Celem proponowanego rozporządzenia jest usprawnienie stosowania polityki azylowej w UE. Ma temu służyć przekształcenie obecnego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) w pełnoprawną unijną agencję. Agencja będzie odpowiedzialna za poprawę funkcjonowania wspólnego europejskiego systemu azylowego. Będzie:

• zapewniać państwom członkowskim wzmocnioną pomoc operacyjną i techniczną
• dbać o większą zbieżność ocen wniosków o ochronę międzynarodową.

• Agencja UE ds. Azylu: wstępne porozumienie prezydencji z Parlamentem Europejskim (komunikat prasowy z 29 czerwca 2021)

23 września 2020 r. Komisja Europejska przedstawiła nowy pakt o migracji i azylu oraz pięć nowych wniosków ustawodawczych, by zreformować unijne przepisy azylowe.

Unijni ministrowie omówili główne elementy paktu, takie jak wymiar zewnętrzny, proponowana faza przedwjazdowa, mechanizm solidarnościowy, wewnętrzne zarządzanie migracją i azylem, różne środki usprawniające powroty, rola agencji, legalne możliwości wjazdu do Europy i integracja.

• Wideokonferencja ministrów spraw wewnętrznych (14 grudnia 2020)

Unijni ministrowie spraw wewnętrznych omówili przyszłość unijnej polityki migracyjnej i azylowej na podstawie sprawozdania przygotowanego przez fińską prezydencję. Podczas debaty ministrowie z zadowoleniem odnotowali, że Komisja zamierza przedstawić nowy pakt w sprawie migracji i azylu. Potwierdzili, że potrzebne jest kompleksowe podejście do migracji, obejmujące całą administrację rządową i cały szlak.

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (2–3 grudnia 2019)

Ministrowie spraw wewnętrznych omówili bieżącą sytuację w dziedzinie migracji. Dokonali przeglądu sytuacji na wszystkich szlakach, skupiając się na wzroście migracji we wschodnim rejonie Morza Śródziemnego i na niedawnej deklaracji Francji, Niemiec, Włoch i Malty co do tymczasowych rozwiązań w zakresie przyjmowania migrantów ze statków ratowniczych.

• Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (7–8.10.2019)

Unijni ambasadorowie uzgodnili mandat negocjacyjny w sprawie projektu dyrektywy o kwalifikowaniu osób ubiegających się o azyl i poprawie ich warunków bytowych w całej UE. Teraz prezydencja rozpocznie negocjacje z Parlamentem Europejskim.

• Przyjmowanie osób ubiegających się o azyl: Rada zatwierdza mandat negocjacyjny (komunikat prasowy z 29 listopada 2017)

Ambasadorowie państw UE uzgodnili mandat negocjacyjny do rozporządzenia o unijnych ramach przesiedleń służących przyjmowaniu osób szukających azylu.

Proponowane rozporządzenie ma:

• zapewnić legalne, bezpieczne drogi do UE
• określić wspólne zasady przesiedlania i humanitarnego przyjmowania uchodźców
• pomóc zmniejszyć presję na państwa trzecie, do których trafiło wiele osób szukających azylu.

• Unijne ramy przesiedleń: Rada gotowa do negocjacji (komunikat prasowy z 15 listopada 2017)

Prezydencja maltańska i Parlament Europejski wstępnie wypracowały szerokie porozumienie polityczne co do wszystkich 12 rozdziałów rozporządzenia o Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu.

Porozumienie będzie jeszcze musiał zatwierdzić Coreper w najbliższej przyszłości, gdy zostanie dopracowana preambuła. Porozumienie nie obejmuje też fragmentów tekstu, które wiążą się z innymi, niesfinalizowanymi jeszcze projektami z pakietu nowelizującego wspólny europejski system azylowy.

• Agencja UE ds. Azylu: porozumienie prezydencji z Parlamentem (komunikat prasowy z 29 czerwca 2017)

Komisja Europejska przedstawiła drugi pakiet propozycji dotyczących reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego oraz wniosek w sprawie stworzenia wspólnych ram UE w zakresie przesiedleń.

• Dokończenie reformy wspólnego europejskiego systemu azylowego
• Poprawa działania legalnych kanałów migracyjnych: Komisja proponuje utworzenie wspólnych ram UE w zakresie przesiedleń

Komisja Europejska przedstawiła pakiet propozycji służących reformie wspólnego europejskiego systemu azylowego.

• W kierunku zrównoważonego i sprawiedliwego wspólnego europejskiego systemu azylowego

Komisja zaproponowała też decyzję wykonawczą Rady zawierającą zalecenie, by w wyjątkowych sytuacjach utrzymać tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych.